KUM THAR THUCHAH (Part 3)- Lalchuangliana

(Kar hmasa, nilai thawhtan, 15th Jan., ’26 ami chhunzawmna leh a tawpna)

3. Hun chhiar dan i zir thar ang u

Keinin hun kan hriat dan chu –

• chatuan (timeless)
• kumkhua (endless time)
• kum (Pathianin kan lei hi Solar System-a a dah vanga ni a kal hual (revolve) chhunga hun inher, a ngai lo chhuak leh thin (thlasik, nipui, fur, thal) -ni (day) – kan lei hi a Axis-ah a vir (rotate) vangin zing, chhun, tlai, zan a awm
• darkar, minute, second – mihringin kan ni khat chhung kan thensawmna (1) Hetianga hun kan sawi hi a enga mah hi kan kutah a awm lo va, kan thunun theih a ni lo. Pathian kuta mi zawk a ni. “Ka hunte chu i kutah a awm a,” (Ps.31:15) “Nanga ngaih chuan kum 1000 hi nimin ral ta (ni khat) ang lek a ni si a, zan ven khat chhung ang lek bawk a ni…Kan dam chhung kumte chu kum 70 a ni a, chakna avangin kum 80 pawh a ni thei e,” (Ps.90:4; 10) “Lalpa ngaih chuan ni khat hi kum sangkhat ang a ni a, kum sangkhat pawh ni khat ang a ni.” (2 Pet.3:8) Sam 139-ah chuan Pathian hian mak tak leh hlauhawm takin min siam a, kan dam chhung nite hi a lehkhabuah a chhinchhiah diam a. “..kei chuan ka thehnghilh lo vang che. En teh, ka kutphahahte hian ka ziak (engrave) che hi,” (Is.49:15b,16) a ti a ni.

Tichuan engtinnge kan nite (hunte) chhiar dan kan zir thar ang le? Tihian i ngaihtuah teh ang.

1. Kemahni leh kan hun hi kan kuta awm a nih lohzia hi i hre thar ang u. Pathian thu zir nana hriat tur pawimawh ber pakhat chu, Bible (kan Mizo Bible ah chuan) –a thu hmasaber pahnih – Pathianin atirin… – tih hi a ni an ti thin. Atir atanga atawp hi Pathian kuta mi vek a ni. Tunah pawh kan thlir chu 2021 Krismas leh 2022 Kum thar, kan inkhawmho theih hun, Retreat kan neih leh hunte a ni thin. Mahse chung chu kan thleng dawn em kan hre si lo. Kan thu avanga lo thleng tur a ni bawk si lo. Chuvangin Pathianin a ruat leh a thlentir ang hi hman thiam i zir zawk ang u.
2. Kan kuta Pathianin hun a dah chu ‘tun’ mai, ‘mitkhapkar kar’kan tih thin hi a ni. Saptawnga ‘moments’ an tih hi. Kan naupan laiin “Tui mal far te te chu,” tih hi kan zir thin a, a awmzia kan hre hlei law. A Saptawng original hi a phawk lo deuhin a lang a. Pathian thu a ni lo na hun zir nan a tha em em a:
   “And the little moments,
   Humble though they be,
   Make the mighty ages of Eternity” (Mitkhap kar hote emaw kan tih hi chatuan ropui siamtu a ni)
   Nuin naute a nei a, a lo lian deuh va, nikhat chu a muhil lai a zu bih a, a lo nui ver ver a. Khalai ‘mitkhap kar’ lek kha, nu tan chuan thil mawi dang zawng zawng aiin a hmuhnawm zawk. What about your first kiss? Kan tui tih zawk tak kan han ei a, kan hrawka a tui thla vang vang te hi …. Thlasik ni lum aia han zik mar ar ar te..Khatiang hun tawite te kha a ni chatuan siam tu chu. Thil ropui tak leh tih huk lo thlir vung vung a ni lo. Hla phuahtu chuan, “Mitkhap kar lo pawh i awm ka duh fo,” a ti a, ‘mitkhap kar tin hian min awmpui ang che’ a tihna niin a lang – “Nangmah lovin thlemtu ka ngam lo vang” tiin a sawi zui. “If we take care of our moments, our years will be taken cared of.”
   

Tichuan kan hun leh nite chhiar dan tha ber mai chu, “Lalpa, mitkhap kar tin mai hi nangmah nen aw,” tih hi a ni mai. Jakoba 4:13-15 hi kan hun chhiar dan tur a ni e.

(He thuziak hi a ziaktu in kum 2021 kuma a ziah tawh ani a, a kum te hi thlak loin a nihna anga dah a ni- Editor)