Midangte chhiartir ve la!

Meerut khawpui piah lawkah hian Sardhana tih khua hi a awm a, chutah chuan Catholic Biakin Basilica of Our Lady of Graces, kum 200 laia upa tawh, Italian Architect Anthony Reghelini duan leh kum 11 chhunga sak, a chhunga Mari lim feet 18 a sang, Italian Sculptor Adamo Tadolini kut chhuak ngat, marble leh stained glass te chu Italy atanga Calcutta thleng lawnga phurh, chutah Ganges luiah lawngtea thiar, a tawpah bawng tawlailira Sardhana thlen pui, vawiin ni thlenga Pathian biak nana an la hman a ding a. Chu Catholic Biakin satu chu India rama Catholic Lalnu awm chhun, Kristiana a inpeka Puithiamin a hming ‘Joanna Nobilis Sombre’ tia a vuah, ‘Begum Samru’ tia hriat lar zawk a ni. A sak lai hi Pope Gregory XVI hun lai a ni.


Begum Samru hi kum 1753 ah Kotana khua, Meerut atanga mel 30 ah a piang a. A pa a thihin a u, mi dang laka a pa hrin hian a tiduhdah a  A nu hian Delhi ah a tlanpui a, Chandni Chowk ah hian ennawma lam thinah a tang a. A hmel a tha a, Austrian mi, mi rawiha sipaia tang thin, ‘mercenary’ Walter Reinhart Sombre chuan a ngaizawng a, naupang tein kum 1781 khan an innei a, Catholic ah a inpe nghal a. A pasal chu Agra Governor- ah a tang a, Sardhana ram bial hi a kutah a awm bawk a. Mahse an inneih hnu kum sarih lekah a pasal chu a thi ta mai a.

Begum Samru chu hmeichhe fing  leh huaisen tak mai a lo ni a, a pasala sipaite chu a chhawm a, British sipaite pawhin an tudawl zo lo va. Mahse indo reng ai chuan tiin British General Lake kutah a inpe ta a, in ngeih takin an awm ta a. Sardhana ah hian Calcutta Bishop Reginald Heber te, sipai Commander-in-Chief Lord Combermere leh Italian Adventurer Jean-Batiste Ventura te pawh hian va tlawh ngat a ni. General Lake hian Begum Samru a hmuh hian a zauthauin a fawp chiam mai a, chu chu Begum-i sipaite chuan an haw deuh va, Begum chuan, ” Misual inchhir puithiamin a ngaidam a nih kha,” tiin a sipaite chu a thlem dai an ti. Begum Samru hi Mughal lal Akbar Shah hian Chandni Chowk ah sawn huan zau deuh mai a pe a, chutah chuan lalin ‘palace’ a sa a, chu chu tun thleng hian a la awm a, State Bank of India, Chandni Chowk Branch ta a ni tawh. Gurgaon ah hian lal in a sa bawk a, chu erawh a ram zo tawh a ni. Akbar Shah hian a duhsakna chhan chu kum 1783 khan Baghel Singh-a hruai Sikh mi 30,000 zet lakah Begum Samru hian Delhi hi a lo chhan vang a ni. Sikh sipai 30,000 lai hi an Camp na hmun chu tun thlengin Tis Hazari tih a ni ta a ni. Mughal lal chuan Sikh ho chu pawisa a pe a, Delhi chu an tinsan leh ta a ni.

Begum Samru chuan lal in tam tak a sa a, chung inte chu School leh College leh Hostelah te hman an ni a. Sardhana ah hian a Minister pawimawh tak chu Diwan Rai Singh a ni a, ani hi Jawaharlal Nehru thlahtu a ni. Chandni Chowk a a in mawi leh ropui tak chu tuna Bhagirath Palace, India rama electronic leh electrical thawmhnaw wholesale market lian berte zinga mi hi a ni. Begum Samru chu kum 1836 khan kum 90 mi niin a thi a, ama Biakin sak Basilica of Our Lady of Graces, Sardhana ah chuan an phum ta a ni. A ro leh sum hi a tam lutuk a, kum 200 hnuah tun thleng hian  inchuh buaitu an la awm reng a ni.


Pu Lalchuangliana hian India sawrkara a hna, IAS bansanin 1973 atang khan North India-ah Missionary in a thawk a. Kum 2025 khan hun puma Missionary hna chu a chawlhsan ve ta a. A nupui Pi Thansangi nen Zotlang, Aizawlah an cheng mek a ni.


Midangte chhiartir ve la!

Discover more from NUN HRUAITU

Subscribe to get the latest posts sent to your email.