Midangte chhiartir ve la!

(Rom 2:1 – 29)

          Rom 1:1-32 a tarlan; suahsualna, itsikna, tualthahna, inhauna, bumna, nu leh pa thu awih lohna, thutiam bawhchhiatna ka nei lo titu leh rilru nei lo, hmangaihna pianpui nei lo, khawngaihna nei lo tihte hi ka nihna a ni lo, ti an awm ṭeuh ngei ang. Rom 2:1-29 hian heng aṭanga fihlim nia inhria, fimkhur leh fîr taka nun hmang (moralist) leh sakhuanaa (religion) inhmangte nun luh chhuahin an nihna dik tak a pho lang a ni.

I. Fir taka nun hmang, moralist dik lohna (Rom 2:1-16)

          Zirlai hmasaah khan Pathian pawisa lo te, thutak hnawltu te, Pathian aia milem betu te, a tha lo lam hlira nun hmangtu te chunga Pathian thinurna a lo lan chungchang kan zir a. Fimkhur leh fir taka nun hmang chuan, ‘An phu reng an hmu a ni. Dik lo takin, pawlawh takin an nung a, a awm a ni. Kei chu khang thil kha pakhat mah ka ti ve lo, a dan ang thlapin, ṭha takin ka awm ṭhin,’ tiin, a fihlim avanga inchhuang takin, anmahni a lo dem ngei ang. Chutiang mite chu Paula hian an dinhmun a sawi chiang ta a ni. Tirhkoh hian a sawi loh tarlang hmasa ila:

  • Mi ṭhenkhat chuan sualna enge maw hi chu an ti lo a, sualna tarlan tam tak aṭang hian fihlim an awm bawk, a ti lo. Tumah a zuah lo.
  • Pathianin ṭhat famkim a phut a, mahse tumah an ṭha famkim lo, Pathian tehna (perfect standard) aṭangin kan tla fai ta vek a ni, a ti lo.
  • Pathian a thianghlim a, a ṭha famkim a, chuvangin famkim lo chu engmah a pawm lo, a ti lo.

          Pathian hre duh lo, pawisak nei loten thil dik lo an tih, lo sawiseltu chu, ‘Chutiang thilte chu i ti ve hin si a,’ tiin Pathian puhna kan hmu a (ch. 1, 3). He ta ‘sawiseltu’ tih hi, rorêlsaktu, thiam loh chantir theitu, judge dinhmuna indah sawina a ni. Mite rorêlsak a, thiam loh chantir theitu chuan a tih ve loh a ngai. Rukru ṭhin ve tho chuan rukru a puh ro a rêlsak thei lo ang.  Nang chuan, ‘Tual ka that lo a, chuvangin tualthattu chu ro relsakin, thiam loh ka chantir thei,’ i ti maithei. Lalpa chuan, ‘A unau chunga thinur chu (tualthat a ni a) ro relsak tur a ni,’ a ti si a (Matthaia 5:21-22). ‘Tupawh ngaih châka hmeichhia melh apiang chu, a thinlungah a uire tawh reng a ni,’ a ti bawk (Matthaia 5:27). Pathian chuan kan thil tih chang a en lo a, kan tihna rilru, kan thinlung leh kan tih chhan pawh a buk ṭhin a ni. ‘Vawiinah hian tumah ka bum lo va, ka hau lo a, Pathian huat zawng engmah ka ti lo,’ tih chu kan sawi thei maithei. ‘Tu chungah mah ka thinrim lo, ka thil hmuh engmah ka awt miah lo,’ tih chu a harsa tawh viau a. ‘Pathian rilru puin tupawh ka en a, ka hmangaih a, ka ngaihsak a ni,’ tih phei chu tuman kan sawi thei lo ang. Mite ro relsaka, thiam loh chantir theitu chu Pathian chauh a ni tih a chiang khawp mai. Chu mi piah lamah, ‘Chutiang thilte chu i ti ve hin si a,’ ti a Pathian puhna hi thil dik a ni tih a chiang bawk. Paula hian sualna dang daih sawi chhuakin, chung thilte chu ti-ah sawiseltute hi a puh lo a. Pathian hre duh lo, milem bia, sual pawmzama a ṭha lo zawnga nun hmang, Pathian thinurna thlenna te thiltih lo sawisel a, thiam loh lo chantirtute hi an sawiselte thil tihte ngei chu ‘in ti ve ṭhin’ tiin, an sualna ang ang kha ti ve-ah a puh zawk a ni.

          Luka 15:11-32 a Fapa Tlanbo thu-ah khan, a naupang zâwk kha nawhchizuar kawpa, a pa sum khawh raltu, a pa thu awih lo a ni. A upa zâwk khân thu a awih a, a pa a enkawl a, mahni intihhlim pawh duh lo khawpa invawng a ni. Kha tehkhin thuin a sawi ber chu; an pahnihin an bo ve ve a, an pa laka ṭhenin an awm a, chhandam an mamawh ve ve, tih a ni. A u zawk dik lohna chu mahni ṭha inti taka, a nau thiam loh a chantir kha a ni. A nihna takah chuan a nau kha chuan a dik lohna a pawm a, a u erawh kha chuan a nau a dem a, a thiam thei lo a, ṭha a inti a, ama dik lohna a hre lo bawk. Chuvangin a nau ai mah khan a bona a thuk zawk a ni. Hei chiah hi kan zirlai pawhin a sawi chu a ni.

Pathian rorelna (ch. 4-16)

          Pathian chauh hi mi sawisêla, rorêl sak theitu awm chhun a ni tih kan sawi tawh a. Pathian rorelna chu tuman an pumpelh dawn lo va (ch. 3). Pathian rorêlna chu kan phu ang leh kan tihsual dân ang zêl a ni tih kan hmu bawk (ch. 5). Pathian ṭhatna kan ngaihnep theih dan chu misual kan nih kan pawm duh lohte, keimahni sual man tlâkin kan in chhandam thei emaw kan tihnaah te hian a ni.  Sam 62:12 thu la chhuakin, kan thiltih ang zela rorelsak kan nih tur thu a sawi a (ch. 6). Sam 62 hian mi in ang lo tak pawl pahnih a sawi a. Pawl khat chu dawt sawi nuam ti, an kain thil ṭha sawi a, an thinlung erawh kha si, Pathian hriakthih lal tih hlum tum reng mai an ni. Mi chi dang chu Pathian chauh nghaktu, lungpui, kulhbing leh chhandamtu atan Pathian ring tlattu a ni. Sam a kan hmuh ang hian kan zirlai hian kawng pahnih zawhtute chungchang a sawi a. Thil ṭha ti fan fantu, a harsat leh nawm lam pawh ni se, thil ṭha tih kha a nihna a nih vang zawk a ti ṭhintu, a ni. A zawn ber chu: ropuina, chawimawina leh boral theih lohna a ni. Hengte hi thil ṭha tak tak, zawn ngei ngei tur an ni a, a zawn pawh kan zawng vek a ni. Kan zawn dan, kan hmuh tum dan kha a pawmawh lai tak, mihringte kan in an lohna chu a ni ta a ni. 2 Korinth 4:17 chuan, ‘Rei lo te chhûnga kan hrehawm tuar nêp tak hian chatuan ropuina, khaikhin rual loh khawpa nasa chu min siamsak a ni,’ a lo ti a.  Isua chauh entu, khawvelin a tih buai loh nun a ni a sawi chu. He kawng hi Isua ringtute zawh mek chu a ni.

          Mi chi dang leh chu kawhmawh bawltu, thutak zâwm lo, fel lohna zawngtute an ni. Chhiatna an seng dâwn a ni. Eng kawng zawk nge i zawh mêk le? Hrehawmna, lungngaihna-chawimawina, thlamuannate hi Juda mi hnêna pêk hmasak a, Grik mi (Juda ni lo zawng sawina) hnênah pêk a nih leh tur thu a sawi a. Juda-te hnêna Chanchi Ṭha a thlen hmasak ang bawk khan, Pathian rorelna pawh an hnênah a hlen chhuak hmasa tûr a ni. Pathian chu thlei bîk nei lo, fel taka rorêltu a ni si a.

          Pathian rorelna felfai tur zia a sawi leh dan chu, Dan nei leh nei lote rorelsakna chungchangah a ni. Mihring tupawh maiah hian Pathianin dik leh dik lo thliarna a dah vek mai. ‘Min tih ang chiah khan ti ve ta che ila engtin nge i ngaih ang?,’ tih te, ‘Niminah ka pek che kha, min pe ve rawh,’  tih te, ‘Nang aiin ka thleng hmasa si a, khatah khan ṭhu zawk tur ka ni asin,’ tih kan sawi ṭhin aṭangte hian kan chhungrilah thil awm leh awm lo thliarna, dan fel tak a inzam vek a ni (Mere Christianity; C.S. Lewis, p.17.). Mosia Dan hre lo pawh hi a thinlungah dan a awm tho a ni tih a hriat theih awm e. A thinlunga dan chuan a thiltih leh tih chhan fel takin a rel sak a, thiam a inchan ṭhin a, a inchanlohtir bawk ṭhin. Hei vang hian tuman Pathian rorelnaah chhuanlam an nei dawn lo. Mihringte thurûk chu Isua Krista hmanga fel taka la ngaihtuah tur a ni (ch. 16).  

II. Judate dik lohna (Rom 2:17-29) :

          Mi ṭhenkhat chu sakhaw mi tak an ni a, an nun erawh a bawlhhlawh phian a. Ṭhenkhat chuan nun fel fai leh belhchian dawl tak an nei a, an sakhaw mi lem lo a. Juda-te hian an kawp a ni. An nun an uluk em em a, an sakhaw mi hle bawk. Tun ṭuma kan zirlai hian Mosia Dan uluk taka zawmtute dik lohna a sawi a (ch. 17-24), serhtan ngai thutak em em tute dinhnum a sawi leh a ni (ch. 25-29).

          Juda-te inchhuan theihna chhan paruk a sawi a: 1) Juda, Pathian hnam thlan an nih an chhuang. 2) Pathian ngeiin Dan a pe. 2) Pathian nen inkungkaihna danglam bik (covenant) an nei. 3) Pathian Dan pek an nih avangin a duhzawng, a will an hria. 4) Danin a zirtir avangin thil ṭha ber an pawm. Thutlukna dik an hria a, mi tih dik loh an hmu thiam bawk. 5) Dan zirtirin an awm. An zir nasa a, Mosia lehkhabute phei chu en lovin an sawi thei hial ṭhin. 6) Mitdelte hruaitu, thim zinga awmte entu, mi fing lote tifingtu, nausente zirtirtu an ni. An sawi dik reng mai. Khawvel thim êntu ni tura Pathianin a koh chhuahte an ni rêng a ni. Juda an nih leh Dan pek an nihna chu chhuan berah an nei a. Pathian hmaa mi ṭha, thiamchang nihna emaw an ti a ni. Pathian chu thil ṭha hriatna maiah a lungawi ngai lo. An thiltihin an chhungril a phawrh zawk ṭhin. An thil tih chuan an dik lohzia a pho lang ṭhin a ni.

          Judate thil chhuan, Pathian pawm nia an inhriatna a sawi hnuhnung ber chu serhtan an nihna hi a ni. Tunlaiah Kristiante zingah chuan baptisma tepawh kan ti thei awm e. Serhtan (Pathian pual, a tana tihhran) an ngai thupui em em a, Pathian lawm nih chhinchhiahna, a ber emaw an tih laiin tihian formula siamin Pathian Thu a hrilhfiah a:

Serhtan + Dan zawm = Serhtan

Serhtan + Dan zawm loh = Serhtan loh

Serhtan loh + Dan zawm = Serhtan.

          Serhtan chu chhinchhiahna a ni. Chhinchhiahna chu a tak a ni lo, thil tak tak entirna mai a ni. Pheikhawk sira ‘Nike’ tih inziak hi a bun nawmna chhan, a ṭhatzia tichiangtu a ni lo. A pheikhawk tak bun chiah khan ‘pheikhawk ṭha’ a nih leh nih loh chu a chiang ang. ‘Nike’ tih inziak ai chuan a pheikhawk a ṭhat kha thil pawimawh zawk, a tum tak a ni a, ‘Nike’ tih inziakin a tum ber pawh a ni. Serh tan kha Pathian thu an zawm tih tilangtu mai tura tih a ni. Pathian thu zawm kha a pawimawh lai tak chu a ni. Pathian thu zawm thupui ber a nih thu hi a tir atanga a tawp thlenga Bible-in a sawi chu a ni. ‘A lang maia Juda mi ni chu Juda mi tak tak a ni lo va, tisa maia serh tan chu serh tan tak tak a ni bawk hek lo; amaherawhchu, chhûng rila Juda mi ni chu Juda tak tak chu a ni a, serh tan tak tak pawh chu thinlung lamah a ni, lehkhaa ziak maiah ni lovin, thlarau lamah a ni zâwk. Chutiang mi chu mihringin chawimawi lo mah se, Pathianin a chawimawi ang,’ tiin a sawi a. Juda mi, Pathian fa nihna chu lo pian chhuahna hnam lampang aṭanga neih chi a ni lo va, chhung ril lama Isua rin avanga mi danglam hi a ni. Serhtan nihna chu taksa lam thil a ni lo a, Pathian Thlarauvin a tih danglam, Pathian tana mihlang hi a ni zawk a ni.

         Juda-to Pathianin Mosia hmanga Dan a pek, Pathian Thu kawltu an nih te, Pathian thupek a an serh an tan te kha Pathian hmaa thiam channa a ni lo. A nihna takah chuan Pathian hmaa an nihna dik tak, mi bawlhhlawh an nih zia ti lang chiangtu a ni.


Midangte chhiartir ve la!

Discover more from NUN HRUAITU

Subscribe to get the latest posts sent to your email.