Tiam Tlat E (I Married You) XXXIII– Walter Trobisch

Bung 9 Chhunzawmna

‘Paula chuan heti hian a ti: Mipain a nu leh pate a kalsan hian – thuril thuk tak a ni. A nupui a vawn hian – thuril thuk tak a ni. Mi pahnih chu pumkhat an lo nih hian – thuril thuk tak a ni.

‘A ni reng lah tak a. Kan zavaiin tun karah hian khawihin kan awm a ni. He thuril thuk tak hian min khawih a ni. Pathian Thu thiltihtheihnain min khawih vek a ni. Bible chang kan zir hi kan rilrua lung lian tak tak chhu sawmtu tuboh ang mai a ni. Mahse kan zavai hian beiseina thar min siamsak a ni.’

Hmeichhe tlar lamah chuan Fatma-i, Miriam-i leh Esther-i te an ṭhu hova. An lam ka va hawi zuai lo thei lo. An hmelah chuan hlimna a lo lang vek a: Esther-i hmelah chuan chian tharna leh hriatna ril zawk a lang a; Miriam-i hmelah tumruhna thar; Fatma-i hmelah damna.

Ka sawi zawm zel a, ‘Ni, hei hi thuril thuk tak a ni. Mahse Paula hian sawi zawmin: “kei chuan Krista leh a kohhran a sawina niin ka hria” a ti a.’

‘Paulan heti hian a ti a nih chu: Mipain a nu leh pa a kalsan –Krista chungchang ka sawi. Mipain a nupui a vuan – Krista chungchang ka sawi. Pahnih chu pumkhat an ni – Krista chungchang ka sawi.’

Thinga siam triangle kha ka phawrh leh a.

‘Ṭawngkam dangin sawi ta ila: Kan triangle a thuril thuk ber chu amah Isua Krista hi a ni. Inneihna kawng hruaitu atana triangle – kalsan, invawn, tisa pumkhat – ka pek che u hian in hruaitu atan thil dang, tu mah dang ka pe lo che u, amah Isua Krista tih loh chu.

‘Mipain a pa a kalsan – Krista chungchang ka sawi.

‘Min hmangaih avangin Krista chuan Krismas-ah a pa a kalsan. Patling a lo ni. Ran thlengah erawh naute a ni. Pathian tluka awm chu thil thlakhlelh hleih theihah a ruat lova. A inpe ral a. A intitlawm a. Thi khawp hiala thu zawmin a awm, krawsa thihna ngei chu.

‘Mipain a nu a kalsan – Krista chungchang ka sawi.

‘Min hmangaih avangin Krista chuan Good Friday-ah a nu a kalsan. Krawsah khai kana a awm lai khan a nu kha midang hnenah a pe. A hnenah “Hmeichhia, en teh, i fapa kha,” a ti a, Johana hnenah, “En teh, i nu kha” a ti leh a.

‘Mipain a nupui a vuan – Krista chungchang ka sawi.

‘Min hmangaih avangin Krista chuan rinawm tak leh ṭhen hran theih lohvin keini min vuan, a kohhranho, a mo te.

‘Bible chuan Krista leh a kohhranho inzawmna chungchang hi inneihna angin a sawi ṭhin. “Beramno nupui neih chu a hun ta si a, a nupui pawh a inpeih tawh.” “Tin, khaw thianghlim…mo, a pasal ela a inchei anga peih diamin…ka hmu bawk a.”

‘Harsatna awm hauh lo inneih chu a ni bik lo. Kohhran hi nupui kawp harsa tak a nih chang a awm. Krista lakah hian kan lawm thiam lo, thu kan awih lovin kan rinawm lo ṭhin. A hnenah kan intulut duh lo ṭhin.

‘Laodikei kohhran hnenah khan heti hian a sawi tawh, “…lum si lova, vawt si lova, i lum chang chang avangin ka ka ata ka chhak chhuak dawn a che.”

‘Hmangaihna tak tak chuan thu khal tak tak a sawi hreh chuang lo.

‘Mahse Krista hi chuan a nupui hi a kalsan ngai reng reng lo, vawi tam tak kalsan phu pawh ni se. Kawngka bak hi a thleng ngai lo hrim hrim. “Ngai teh, kawngkhar bula dingin ka kik hi; tu pawhin ka aw hriaa kawng a hawn chuan, a hnenah ka lut ang.”

“Pasalte u, in nupuite hmangaih rawh u, Kristan kohhranho a hmangaih…ang khan.”

‘A ngaihdamna nen a dawh reng a. A tithianghlim a. A tleng fai a. A sil fai a. Chhiahhlawhin a pu ke a sil fai angin. Mawi taka lang chhuak theiin a siam a. Bal lai awm lo. Chuar lai awm lo. Bawlhhlawh lai awm lovin. Krista leh a kohhran inkarah hian inṭhenna a awm thei lo. A tan chuan a inpe ral a. A nupui luhlul, a laka intulut duh lo tak tan hian a inpe ral a nih chu.

“Pasalte u, in nupuite hmangaih rawh u, Kristan kohhranho a hmangaih…ang khan.”

‘Paulan “An pahnih chuan…pumkhat an lo ni tawh ang,” a tih khan Krista chungchang a sawi avangin keini pawhin: “Nupuite u, in pasalte hmangaih rawh u, Kristan a kohhranho a hmangaih ang khan” kan ti ve thei ang. Kristaah pumkhat an lo nih tawh chuan mi pakhat tana dik kha pakhat zawk tan pawh a dik si a.

Pahnih chu pumkhat an ni – Krista chungchang ka sawi.

‘Min hmangaih avangin keimahni nen pumkhatah a insiam, lu leh taksa hi pumkhat an ni ang bawkin.

‘A chan engkim hi kan chanah a dah ve a.

‘Kan chan zawng zawng chu a chan a ni. Kan retheihna chu a retheihna a ni. Kan hlauhna chu a hlauhna a ni. Kan tawrhna chu a tawrhna a ni. Kan inthiam lohna chu a inthiam lohna a ni. Kan hremna chu a hremna a ni. Kan thihna chu a thihna a ni.

‘A chan zawng zawng chu kan chan a ni. A hausakna chu kan hausakna a ni. A thlamuanna chu kan thlamuanna a ni. A lawmna chu kan lawmna a ni. A ngaihdamna chu kan ngaihdamna a ni. A rilru thianghlimna chu kan rilru thianghlimna a ni. A nunna chu kan nunna a ni.

‘Inneihna triangle chuan Isua Krista lam a kawk a, kan tana a thiltihte a tarlang. Kar tluanin inneihna lampang ka hrilh che u a. Mahse thuk zawka ngaihtuah chuan kar tluanin Krista chungchang ka hrilh che u a ni zawk. Paula’n 1 Korinth 2:2 a a sawi ang khan kei pawhin in hnenah ka sawi duh: “Isua Krista, amah ngei khenbeha a awm thu chauh lo chu in zingah eng mah reng hriat ka tum loh kha.” ’

Daniel-a aw pawh a ngaihnawm telh telh a. A thu lehlin apiangah khan amah pawh a inpe ral zel a ni tih ka hre thei a. Ka thusawi tur apiang a lo ring dik lawk sa vek a, ka sawi chhuah hmain ka thusawi turte ka ka aṭangin a lo la chhuak lawk emaw tih mai tur a ni. A kohhranhote hian ka thusawi tum chu fiah takin man se tih hi a thinlung takin a duh a ni.

Ka han sawi chhunzawm leh a, ‘Kei leh kan nuin inneihna chungchanga kan thil sawi tam tak chu in theihnghilh leh ngei ang, mahse thil pakhat hi chu theihnghilh lo hram ang che u:

‘A hmangaih che a, mimal taka a hmangaih che avangin Kristan a pa a kalsan a ni tih hi.

‘A hmangaih che u a, in zavaiin a hmangaih vek che u avangin Kristan a nu a kalsan a ni tih hi.

‘A hmangaih che avangin Krista chuan vawn che a duh, nangin vuan ve lo mah la a hmangaih tlat che a ni tih hi.

‘A hmangaih che a, chatuan thleng pawhin a hmangaih zel dawn che avangin Krista chuan nangmah nen, mimal takin, thuk takin pumkhat nih a duh a ni tih hi.’

Biak In chu a reh duk mai a. Thawk leh khatah beisei loh deuh thil a lo thleng thut mai. Tlar hmasa lama pa pakhat chu a lo ding hluai a, a zai ta mai a. Thil awm dan ka hriat thiam hmain midangin an rawn zawm ve a, an thinlung chhungril aṭang chhuak hla sain an zai ta ṭhup ṭhup mai.

Daniel-a lam ka hawi a. ‘Sawi zo tawh se min ti tihna em ni?’

‘Aih,’ a rawn ti sa sa a, ‘I thusawi an pawm hle tihna a ni zawk. An thinlunga lawmna an pho chhuah a ngai a. Chutih rualin chakna thar nen i sawi zawm zel theih nan chawlh hahdamna hun an pe duh che a nih hi.’

Hetiang khawpa min duhsaktu kohhran mipui hi ka la tawng ngai hauh lo.

‘Eng lam hla nge an sak a?’ tiin Daniel-a chu ka zawt a.

‘Pathian hmangaihna an fak a nih hi,’ tiin min chhang a.

An zai zawh chuan bul ka han ṭan ṭha leh a, ka thinlungah chuan Fatma-i pual liau liauvin thu min pe turin ka ṭawngṭai pah a.

‘In zinga pakhat chuan inneihna triangle-ah hian puan in lem a lo hmu a. Hei hian inneihna thilmak chungchang hi thlir dan thar min pe a ni.

‘He lei hi a boral hnua kan mit ata mittui zawng zawng hruk hul a nih hnuah tiin Bible chuan thilsiam thar chungchang a sawi a. Chutih hunah chuan Pathian leh a mite chu an cheng ho tawh ang, puan in zar hliap hnuaia inhnaih taka nupa an awm ang hian: “Ngai teh, Pathian bawkte chu mihring zingah a lo awm ta, Ani chu an hnenah a awm ang.” Chu hun chu a lo thlen hma chuan Krista hi kan zinga Pathian puan in lo awm a ni, a puan in kaihna pathum: kalsan, invawn leh tisa pumkhat nen. Chuvangin puan in chungchanga kan thuchah hi innei tawhte tan chauha thuchah a ni lem lo. Kristaah chuan kawppui nei ve lote pawh Pathian puan in zar hliap hnuaiah chuan an leng ve vek a ni. Krista khan an tan pawh a nu leh a pa a kalsan ve tho a; anni pawh a vuan ve tho a; anni nen pumkhat a ni ve tho bawk.

‘Kristaah chuan dam chhan leh lungawina an lo nei a, zalenna leh lawmna tak nen. Kristaah chuan an awmhmun tak, an puan in an zawng hmu a ni.

‘Isua Krista khawvela a lo kal aṭang khan amaha awm chu tu mah hi puan in zar hnuaia awm lo an awm lo.’

Hetih lai hian Biak In luhka lama kawngkapui chu a rawn inhawng a, Ingrid-i leh Maurice-a te an lo lut a. Mipuite chuan hawi meuhin anni chu an lo thlir ṭhap a. Chu chawlh det hun chu hmang ṭangkaiin heti hian ka ti a:

‘Thawnthu hrilh tur che uin kan nu hi sawm ila in duh em?’

An pawm zawng tak a lo ni a.

‘Ingrid, khawngaihin Pathian puan in zar hnuaia inneihna entir nan Mother Gerda-i thawnthu kha min hrilh ta che.’

Daniel-a chuan Ingrid-i thusawi lehlinsak turin Esther-i a hui a. An pahnih chu Biak In hma lamah, tlar lai hma zawnah chuan an ding a, Daniel-a nen kei chu pulpit-ah kan din chhunzawm a.

Ingrid-i chu a lo lungawi leh tawh a ni tih ka hre thiam mai a. A hmelah chuan a zan mu lo leh a ṭahna hnuhma reng a lang tawh lo. A mitin mipui lam a en kual a, mipuite pawhin an lo en ṭhap bawk a. Kawr ruam a lo zawh chhuak tawh a, chu chuan tun hunah hian thuneihna riau a pe niin ka hria. 

‘Kan pa nen kan inneiha min kutsuihtu pastor khan fa pasarih a nei a,’ tiin bul a han ṭan a. ‘Kum sawmthum zet an inneih tawh hnuah an nu chu a dam lo ta vak mai a. A thluakah bawk a lo awm a chu niin. Chu vang chuan a chang changin a rilru a buai ṭhin a. In aṭanga tlan bo duh tlatna rilru te a lo pu ta ṭhin a. An pa chuan a chhun a zanin a ven deuh chawt a lo ngai ta a ni.

‘A zual zel hnuah chuan kal leh ṭawng ringawt pawh a lo harsat ta em em a. A pasal chuan engkimah a puih a ngai ta hial a. Chaw a hrai a, a bual a, a thawmhnaw a thlaksak ṭhin bawk.

‘Hetiang hian kum sawmpanga zet chu an inenkawl a.’

Biak Inah chuan mipui mak ti leh khawngaih thawm a rawn ri deuh hak a. Ingrid-in a’n sawi zawm leh a:

‘A ṭhianten khawi home-ah emaw, tihdam theih loh natna neite enkawlna bik damdawi inah emaw a nupui chu dah mai tura an tih changte hian chu pastor chuan a hnial ziah ṭhin a. “Ka nupui a ni a, ka fate pasarih nu a ni bawk,” a ti ṭhin. “Home-ah emaw, damdawi inah emaw ka dah thei lo a ni.”

‘A thih hma deuhin ka va tlawh ve a. Chumi ni chuan thil tlem a lo sawi ve thei a. Hei hi ka hnena a lo sawi chu a ni: “Ingrid, Walter-a nen inneihna chungchang in sawi apiangin mite hnenah kan pa hian mo ka nih ni ang reng khan vawiinah pawh hian min la hmangaih a ni tih hi in lo sawi tel ve ziah dawn nia.” ’

He thu an hriat hian mipuite chu an reh duk mai a. Ingrid-i leh Esther-i te chu tlar hmaah chuan an ṭhu a. Ka nghah leh hlek hnuah pulpit aṭang chuan ka han sawi zawm ve leh a:

‘Hei hi Kristan a kohhranho a hmangaihna ang hmangaihna chu a ni.

‘Darthlalanga inen ang deuh a ni. Krista hmangaihna chu kan enin Pathianin nupate awm dun dan tura a duh dan chu kan hmu thei a ni. Nupa chu Pathian duh dana an awm dun phawt chuan an inneihna chu darthlalang ang a lo ni a, Krista hmangaihna a entir a ni.

‘Martin Luther-a chuan heti hian a ti: “Inneihna hian matheilovin ringtuah min siam a ni.” Amen.’

Pulpit aṭanga chhukin ka nupui bulah chuan ka zuk ṭhu a. Daniel-an inkhawm chu Lalpa ṭawngṭaina, hla leh malsawmnain a khar a.

Biak In kan chhuahsan chuan mipuite kan chibai hman ṭawk a ni. Airport lam panin hmanhmawh taka kan kal a ngai a ni.

Maurice-an a car-a chuang turin min lo sawm a, mahse Daniel-a chuan Esther-i nen an bula kal turin min ti ve tlat bawk a. Chutiang a nih chuan Esther-i leh Daniel-a nen chuan darkar chanve chu kan la inkawm thei dawn a ni. Maurice-a chu Timothy-a, Miriam-i leh Fatma-i te phur turin kan ti ta a. Mak deuh maiin Daniel-a fapa kum thum mi lek, a nu bula rawn inkhawm ve chuan Fatma-i bula chuan a ngen tlat mai a. An lo inkawm ngeih hman hle a ni.

Daniel-a car hnung lamah chuan Ingrid-i nen kan lut hman chiah tihah Fatma-in a tukverh a rawn kik a. Ka hawn chuan envelope chhah tak, inchar thlap hi min pe a.

‘Khawngaih takin kan inṭhen hmain chhiar rawh aw,’ a ti a, tichuan Maurice-a car lam panin min kalsan ta a.

Kan pahnihin min thawn a lo ni a. Chu vangin Ingrid-i chu chhiar hmasa turin ka ti a.

‘Sermon kha ka ngaithla ve hman ta lova, eng nge a an?’ tiin envelope hawn pahin Daniel-a chu a zawt a. Lehkhathawnah chuan thil pawimawh tak a awm lo turah a ngai a ni phawt mai.

‘Ka ngaihdanah chuan,’ tiin Daniel-a chuan car tihnun pahin a han chhang a, ‘sermon in a sawi tum ber chu a thlarau lam hawl tel lo marriage counselling chu a kim lo a ni, a chhan chu inneihna nihna tak tak a va phawk chhuak pha lo a.’ A sawi belh leh a: ‘In cham rei deuh hman lo chu a pawi ngawt mai.’

‘Kei pawhin pawi ka ti, Daniel,’ ka ti a. ‘Cham rei kan duh lutuk a. Mahse kan kal lehna turah hian ni sawm zet chu zirtirna kan pek dun leh a ngai a, a hmasa ber lah zanina ṭan tur a ni lehnghal. Nupa tuak sawmnga pawimawh tak tak an lo tel dawn a, zingah leh chawhnu lamah zirtirna kan pe zel dawn bawk a. Heta ni li kan rawn hman pawh hi i sawmna lehkha ka dawn hnua kan han hnawh luih hram a nia. Kan fate avangin kan rawn kal hma thei chuang bawk si lo. Family Life Seminar (Chhungkaw Nun Ngaihtuah hona) lam hna avanga kan faten an tawrh leh si chuan a letling ve ngawt ang.’

‘Kan hre thiam alawm,’ Esther-in a rawn tia. ‘In fate hnenah pawh an rawn kaltir che u avangin lawmthu min lo hrilhsak dawn nia.’

‘Kan lo sawi ngei ang,’ tiin ka chhang a. Ingrid-i chuan kan titi-ah rilru a pe reng reng lo tih ka hre chhuak a. A lehkha chhiar chuan a rilru a khawih hle tih pawh a hmelah ka hmu a. Ngawi rengin a phek hmasa ber chu min pe a. Chumi aṭang chuan airport kan thlen thlengin kan ṭawng leh tawh lo. Fatma-i chuan keimahni leh Pathian hmaah a hun kal tawh zawng zawng a phawrh fai kelh mai a ni.

Heti hian bul a ṭan a: ‘Tun hnai teah hian a vawi khatna atan Pathian mit aṭangin ka nun hi ka han thlir ve a. Tunah chuan ka thiltih ṭhinte kha an lo dik lo vek a ni tih ka hmu thiam ta. Pathian ka lo theihnghilh a. Ka duhna lam lamah ka kal a. Ka nuna hmun pawimawh ber changtu chu Pathian ni lovin keimah ka ni. Hei vang hian ka nun pum hi a buai ta nuaih nuaih mai a ni.’

Kimchang taka a hringnun chanchin ziakin a chhunzawm a. Ka lo rin dan ang chiah kha a ni: awmhmun hmu tak tak si lovin a lo zawng kual reng a. Amah rawn beiseitu hmasa ber chu a pa-in neih a phalsak lova, chu vang chuan ram hla takah tlanin an inru daih a. A pa chuan haw turin a han thlem pawhin luhlul takin a tuang a lo tichhah tlat a. Dan hmaah chuan chu pa nena an inlaichinna chu a chiang lo hle. Heti hian a sawi fiah a: ‘Pathian tel lovin keimahin ka nei ve ringawt.’ Thla eng emaw chen chu pa nena an chen dun tawh hnuah chuan hmeichhe dang lakah fa a lo nei reng tawh tih a hre chhuak a. Chutih lai mek chuan amah pawhin nau a lo pai a, a ṭhen leh ngam tawh si lo.

A dawt leh paragraph chu inneihna hi hremhmun a nih theihzia a sawina a ni. Eng mah zep a nei lo – rinhlelhna, inhauh buaina, kut inthlakna, rinawm lohsanna. ‘Ganja zuk te, zu in te ka ching chho a, bawlpu leh aienthiamte ka rawn ṭhin bawk.’

A tawp a tawpah chu pa chu a kalsan ta a, mahse an fapa chu a chang ta lo. Khaw hran hranah pem kualin awmhmun a zawng a, a tawpah chuan he khawpui hi a lo thleng ta a ni. John-an a lak luh hmaa a lo chenpui tawh ṭhin mipate zawng zawng pawh a hre vek seng tawh lo hial.

Heti hian a lehkha chu a tlip a: ‘He’ng mipate hi ka dem hauh lo. Mawh zawng zawng lain keimah leh keimah hi ka indem ber. Hre reng chungin Pathian thupek zawng zawng ka bawhchhia a. Ka nu leh pate thu zawm lovin ka bum a. Uire ka nih bakah tualthattu ka ni. Ka rila rah ka fa ka tihlum a, keimah pawh hi intihhlum ka duh. Pathian hremna hi ka phu hle a ni tih ka inhria.

‘Mahse Pathian hnenah ngaihdam ka dil. Ka chakna ngawt chuan ka inti zalen zo lo. Mahse kan tan pawh Krista a thih tawh avangin a tan ka nung ve thei a ni tih ka ring. Bul ṭan ṭhat leh ka duh a ni.

‘Khawngaih takin ka puan in hi min kaihpui leh r’u.’

Fatma-i lehkhathawn kan chhiar zawh chuan airport kan thleng chhawm ve mai a. Kan thlen hmain Maurice-a te chu an lo thleng reng tawh. Miriam-i chu a duty avangin a lo lut daih tawh bawk. Fatma-i chu Maurice-a leh Timothy-a te inkarah a lo ding a, min hmuh chuan zah hmel takin lehlam a hawi a.