Tiam Tlat E (I Married You) XXXII– Walter Trobisch

Bung 9 na

A tuk lehah chuan dar rukah ka tho a, ka suitcase pahnih ka pack fel a. Dar sarih a rik hma deuhin Ingrid-i a thawh tawh leh tawh loh hriat tumin a room-a phone-ah ka va bia a. Kawngka min lo hawn tur thuin min lo chhang a. A room-ah chuan ka va lut a, a khum bulah ka va ṭhu a. A mit a chhing tlat a, a biang velah chuan mittui a luang tih ka hmu thei a. 

‘I mu thei meuh nange?’

A lu a thing a, engmah a sawi lo.

‘Ingrid, thil dik lo a awm em ni? Nizan khan kan hlim hle si a. Nang pawhin hun ṭha takin i hmang a. I mut dawnah pawh mangṭha tiin ka fawp che a…’

‘Awihawm loh e a.’

‘A nih reng kha.’

‘Khatiang kha fawp a ni lo aw – i rawn chuk zeuh chauh a nih kha. A hnuah khan ka room-ah i lo kal ka lo beisei em em a.’

‘Ingrid, chutiangah buai duh suh. Miriam-i nen in inkawm tih ka hria a, tihbuai che u ka duh hleinem. Bakah ka sermontur buatsaih te pawh ka ngai ve a.’

‘Chu chiah chu: I sermon kha engkim dang aiin a pawimawh alawm.’

‘Nia, vawiinah inneihna chungchang thu ka sawi a ngai miau alawm.’

‘Eng tak chu sawi ang che maw. Hmeichhiate hi min hre thiam der bawk si lo. Inneihna hi eng nge a nih ber pawh i hre lo. Neih i harsatzia te hi hre tal la a ṭha tur. A chang phei chuan he’ng kum sawmpariat laiah hian hma kan la sawn eih pawhin ka hre lo ṭhin.’

Tunah chuan a sawi tur hre lo zawkah ka ṭang ta.

Ingrid-in a han sawi zawm leh a: ‘I hriata thil chhiar duh ka nei ka tiha hun i neih loh thua min chhan khan min beng sawk ang velah ka ngai.’

A chawl det a. Engtin mah ka chhan tak lovah chuan a sawi zawm leh a: ‘Ka hnena i thusawi chu ka hre chiang thawkhat tawh e: “Min tibuai suh.” I nunah hian keimah aiin thil dang leh mi dang zawng zawngte hi an pawimawh zawk tih ngaihdan nei tura thlemna pawh nizan zankhuain ka bei let ve asin. Chuti chung chung chuan nangmah nena awm dun ka thlakhlelhna chu ka lo do hneh chuang lova.’

‘Mahse Ingrid, ngaithla teh. Lawm tur kan nihzia hi i theihnghilh ta a nih kha! Tun hun thleng tur hian ropui taka hruai kan ni a. Tunah pawh inneihna chungchanga kan thusawi nghakin Biak In khat ṭhupin mi an pung khawm a. Kan zin dun thei a, hna kan thawk dun thei a. Kan inneih tirha nupa nun kawng kan zawh ṭan dan te kha i la hre reng em?’

‘Hria e, inchung pindan te reuh te, a bang pawh awn bui maiah, a ruala din ngilna tur hmun pawh awm mumal lovah bul kan ṭan a nih kha. Kan choka pawh kut silnaa electric thuk dah kha a ni mai a. Tuna hotel changkanga room hrana awm ai chuan kha room te tak teah khan lo awm leh zawk ila ka ti rum rum asin nizan khan.’

‘Lawmna chang i hre lo hle mai.’

‘Chutiang a ni lo, hmeichhia ka nih hi. Chu chiah chu a ni i hriat thiam loh. Inneihna chungchang chu i duh duh ziakin i sawi thei alawm, mahse a chang chuan a dan te ber pawh i hre thiam lo ni hian ka hre ṭhin. I tan chuan i ṭan dunpui, i thawhpui, chhuang taka i pho lan ṭhin ka ni a, i nupui erawh ka ni lo.’

A khum bul aṭang chuan ka tho a, tukverh lam panin ka va dak chhuak a, ani chu ka hnungchhawn a.

Hawi kir chuang lovin ti hian ka ti a: ‘Mahse Ingrid, eng pawh ni se, innei chu kan ni alawm. Kan awm dun a – ’

‘Ni e,’ tiin min rawn ṭawng khalh a, ‘kan awm dun alawm, mahse unterwegs, en route (‘kawnga thang mek’ tihna)’ ang rengin, boruak hahdam tak hnuaiah leh kan inchhung lumah chuan a ni ngai meuh lo.

‘Engkimah hian chawi tur thil a awm ve a,’ ka ti a.

‘Ka hriat zawng chu maw, i rawngbawlna hian rah a chhuah a nih ngai chuan mittui leh hrehawm tam tak keinin kan chawi vang a ni,’ tiin Ingrid-i chuan min chhang a.

‘Chu chu rilru kha pu chungin i sawi bawk sia.’

‘Min hre thiam rawh, ka rilru hi a chawmawlh vek tawh. Lawm turin chakna pawh ka nei tawh lo.’

Tukverh-ah chuan ka la dak chhuak char char a. Biak In chhip zum chu ka va hmu a. Dar pawh a rik a hun tawh reng mai. Inkhawm turin min rawn hruai ṭep tawh ang. Tunah chuan thusawi chi ziazang ka ni tawh lo, ka ti rilru a. Sawi tur reng ka nei tawh lo. Ka hlim lai ber hian heti hian a awm ziah; engkim hi a tichhe vek zel.

‘Tunah tak chuan Catholic puithiam nih i chak ngawt ang,’ Ingrid-i chuan a rawn tia.

Ka hawi vut a, ‘Ni e, ka ti,’ ka ti a, ka aw a thinrimna chu thup ka tum lo.

‘ “Kawppui pakhat neih hi zinkawng nuam tak a ni thei”’ Ingrid-i chuan a ti ve sak a, min tina dawn tih a hre kar tih pawh ka hria.

‘Esther-i chu ni la maw, zirtir tur che ka hre ngei ang. Mahse ka nupui i ni miau si a, tih theih ka nei lo a nih hi,’ ka ti a.

‘Daniel-a chu ni la, kei pawhin zirtir tur che ka nei ngei ang, mahse…’ A sawi zawm tawh lova, a hmelah chuan nui hmel a rawn lang feih feih tih ka hmu a.

A khum bulah chuan ka ṭhu leh a. Minute tam a liam. Ka puan in zar tur an awm tawh lo, ka ti rilru a. Tun karah hnehna tam tak ka chang: Maurice-a, Miriam-i, Daniel-a, Fatma-i. Tunah erawh hneh hnu angin he hmunah hian ka ṭhu ran mai. Ka puan in ngei hi tu nge min zarsak ta ang?

A tawpah chuan phone rawn ri ral ralin kan room reh duk chu a rawn chawk harh a.

‘Rawn hruai ṭhintu che kha a lo thleng leh tawh a.’

Maurice-an min rawn be zui a. ‘I bungrua thiarpui tur chein ka lo chho ang em?’

‘Ngawi lawk teh aw Maurice, kan la inpeih lo deuh. Ingrid-i a la tho lova.’

‘A dam lo elaw?’

‘Dam lo hran lo, ti ila, aw, a dam lo chu a ni mai e.’

‘Eng nge a awmzia?’

‘Kan puan in a tlusawp a nih hi.’

‘A awmzia chu in…’

‘Aw, hei buaina kan nei ve deuh a nih hi.’

‘I uang a ni maw. Marriage counsellor tan nupa buaina neih ve theih a ni dawn em ni?’

‘Doctor te hi an dam lo ve thei em tih zawhna nen a inang reng aw.’

‘Puih theihna che ka nei em?’

‘Min lo nghak tawp mai la. Chuan coffee leh rolls min lo lamsak thei ang em? Kan nu room-ah rawn dah se. Ka rawn be leh thuai ang che.’

Phone chu ka dah a. Min lo ṭawngṭaisak ngei ang tih ka hria. Ṭum khat min ṭawngṭaisakna pawh Pathianin a chhan tawh kha.

Ingrid-i chu a lo zia deuh tawh a. Ka va din chilh a, a lu dawmin ka va kuah a.

‘Ka rawngbawlna hi nangmah nena tih zel ka duh, mahse tihawlsam ahnekin a tiharsa zawk tlat. “Pasalte u, in nupuite hmangaih rawh u, Kristan kohhranho a hmangaih…ang khan” tih kher thupuiah lo nei lo ila a ṭha tur.’

Ingrid-i chuan nuih hram a tum a. “Kan puan in a tlusawp a” i tih kha eng nge a awmzia?

‘Ka thusawi rawn ngaithla ve ṭhin hmeichhe pakhat, a hming chu Fatma-i a nia, chu chuan ka triangle lem kha a hmuhin puan in ang a tih thu a sawi a.’

‘Puan in!’ Ingrid-i chuan ngaihtuah zui awm deuhin a ti a. ‘Ngaihdan ṭha tak a nih chu. Hmeichhia zawng zawngin an hriat thiam theih tur a nih chu. I triangle angle leh hmawr zum ngah tak pawh chuti zawng chuan a pawm nahawm ve deuh alawm.’

‘I duh ka ring reng ah.’

‘Ṭum khat kan pahnih chauha rama kan riah khawthawn kha i la hria em? Zanah ruah leh thli a rawn thawk a kan puan in a tluksawp nuaih kha.’

‘Aw, hria e. A kaihna thing a tliak a, ruah sur buan buan karah a puan hlangin kan inkhuh zankhua ve ṭhak a nih kha.’

‘Ni chiah e. Kan puan in chu a tlusawp a, mahse puan in tlusawp pawh khan min la khuh tho a nih kha.’

‘A nih leh tunah hian? Min la khuh reng lo em ni? Kan la innei reng lo em ni?’

Min chhang ta lo chuan Ingrid-i chuan heti hian a ti daih a: ‘En teh Walter, hei hi alawm nizan khan rawn ti tura ka beisei che – ka room-a lo kala puan min rawn sintir turin.’

Ka thaw huai nachungin ka phur chu a la rit hle tho mai. ‘Ni e Ingrid, ka lo ti thei reng mai, awlsam tak leh lawm takin. Mahse hei chiah hi a ni ve tho alawm ka awm tinuam lova min tihlau chu – engkim mai hi thiltih ho te pakhatah i innghahtir vek zel hi – kan inneihna, kan hna, kan thuchah, kan rawngbawlna pawh.’

‘Ka tan chuan thiltih ho te a ni lo aw. Awmze thuk tak nei a ni. I hmangaihnaa hliahkhuh leh hima awm angin min ngaihtir thei dawn asin.’

Thawktu nulain Ingrid-i tukṭhuan tur a rawn chawi lut a.

Coffee kan in pahin Ingrid-i chuan, ‘Tu nge nichina i biak Maurice-a i tih kha?’ a ti a.

‘In sakna company-a thawk a nia. Rilru lam zir mi emaw Pathian thu zir mi emaw a ni hran lo. Chu bakah tlangval a la nia. Rawn chhova kan thu min remsak turin ka ko duh ang em? A fing reuh a nia.’

Ka rin loh takin Ingrid-i chuan, ‘Pawi ka ti lem lo,’ a ti mai a. 

Kan tan chuan thil danglam tak a ni – Europe aṭangin ram hla tak Africa-ah kalin inneihna chungchanga harsatna an neih ang angte sut kianpui tur kan ni a, mahse African mi tho min pui turin kan sawm leh zawk dawn chu a nia. Mahse kan tan a ṭha a ni. Midangte ṭanpui dan zir tura kawng awm chhun a nih loh pawhin kawng ṭha ber chu mi ṭanpuina dawn hi a ni.

Rang takin Maurice-a pawh a lo kal a. Room-ah a lo luh chuan mak tih hmel takin min en a. Heti ngawt lo deuha lo awm turin min ring pawh a ni mai thei. Harsatna lian tak nei awm pawhin kan lo awm si lova. Ingrid-i nen chuan ṭhutthlengah kan lo ṭhu dun a, a kut ka lo dawm a.

Ṭhutphahah a ṭhu a, engmah a sawi lo. Sawi tur a haihchham hle a ni tih a chiang reng.

Heti hian bul ka han ṭan a, ‘Nizan khan pasal dangte ti lo tura ka tih ang zawng zawng ka ti a. Ka hna chungchang chauh ka sawi a. Kan nu hi Biak Inah thu sawi turin ka ti a, tukin ami tur pawh buatsaih turin ka ti leh bawk a. Mut dawnah lah ṭha pangngaiin mangṭha tiin ka fawp lo bawk a.’

‘Min hmangaih thu pawh a sawi lo bawk!’

‘A dik. Ka hmangaih thu ka hrilh lova, puan ka sintir lo bawk.’

‘Nizana min hrilh hnuhnun ber chu zing dar sarihah ka thawh hman a ngaih thu leh inkhawm hmaa ka in pack fel vek a ngaih thu a ni,’ tiin Ingrid-i chuan a lo tuihnih bawk a.

A tawp a tawpah chuan Ingrid-i pawh a nui ve ta a. ‘Bakah thil chhiarsak ka tum pawhin a ngaithla hman lo.’

‘A sawi dik. Pasalten an nupuite an hmangaih tur a ni tih sermon buatsaih lam ka hmanhlel zawk a.’

‘En teh maw, midangte tan hun nei thei reng si ka tana a nei thei miah lo kha ka haw ber a; mi tu pawhin an rawn pawh thei vek, telephone viltu thleng khan,’ tiin a han sawi zawm leh a.

Maurice-a chuan mak a ti ngei mai. Telephone viltu kan han sawi thlen takah chuan Ingrid-i hnenah chuan a zaidam thei ang berin heti hian a tia:

‘Inhnuaia ka nghah lai khan telephone viltu kha ka lo titipui a. Nizan khan in pa hian inneihna hi a chang chuan nasa taka inremsiamna a ni tiin a lo hrilh a. Walter-a hi inremsiamna neihpui mai la? Nizana i hrilh ve duh kha i chhiar chhungin lo ngaithla che se la, tichuan anin a duh a sawi chhunzawm ve leh ang a.’

Sawi chhunzawm tawh lem lovin Ingrid-i chuan a khum bul dawnkana lehkhabu te pakhat chu a la a. Switzerland rama Catholic pawl pakhatin an siam a ni a, chumi-ah chuan German ziaktu pakhat Karl Krolow-an nunnemna (tenderness) chungchanga a thuziak a tel a. A lo chhinchhiah sa paragraph pakhat chu a han chhiar chhuak a:

‘Nunnemna hi thinlung tana pianissimo (rimawia a nem/zawi lehzual lai) a ni a, kan muthilh lai marphu ai pawhin a nem zawk. Nunnemna chu a muhil ve ngai si lova. A harh kar reng a, chhun engah rilru zawng zawng pein, zan thim hriat loh rama kal a hreh chuang lo. A chawl ngai lova, a mawi em em bawk; a hnenah chuan kan rilru chhungril tak tak pawh kan phawrh ngam a ni…’

Ka nupui lam ka hawi a, ka hmangaih a ni. Hei thil hi ka hriat atan a lo duh ve em em chu a ni! Tunah chuan a rilru tur ka hre thiam ta.

‘Tunah chuan Walter-an a duh zawng a sawi ve ang.’ Maurice-a chuan a umpire hna chu ṭha takin a rawn ti a.

Kei pawh ka lo inring sa reng: ‘Biak Ina kan inkhawm hunah Mother Gerda chungchanga a thuchah kha sawi turin ka duh a.’

Ingrid-i pawhin a lo pawm a. ‘Tun dinhmunah chuan kan puan in han kaih ṭha leh turin chakna reng ka nei lo,’ a ti phawt a, ‘mahse Pathian puan inah ka tlu lut ang a, ani chuan ka mamawh ang tawm hulna chu min lo pe thei ang.’

‘Dar kua a ri ta e,’ Maurice-a chuan a han ti a. ‘Inkhawm ṭan a hun der mai a. Ingrid-i insiam chu kan nghak hman tawh lovang. I thuchah sawi hun pawh kan nang hman ṭawk tawh mai thei a ni.’

‘Biak Inah chuan min hruai phawt la Maurice, chuan i kir leh anga Ingrid-i leh kan bungrua chu i va la leh mai ang a. Ani a lo thlen thlengin thu ka lo sawi ang a, chumi zawhah hun ka pe ve leh mai ang a.’

Kan inphurh phei lai chuan Maurice-a chuan zawhna pakhat a la neih thu leh inkhawm bana airport kan pan huna min zawh zawk tur thu a sawi a.

Biak In kan thlen chuan mipuite chuan thuchah sawi hma hla an lo sa mek tawh a. Ṭhutna pawh a khat leh hmur tawh a, mahse zan lam inkhawm ang boruak lo deuh boruak dang a awmin ka hria. Mipuite chu an ṭhu ngil at a, an hmelah chuan an titak bik riau tih a lang. Tun hi an Pathian biak inkhawm tak tak hun a nia. Pathian hmaa dinga, Pathian aw hre turin an inring a ni.

Pulpit kan pan nghal mai a ngai a. Velvet carpet dum en reng chung chuan ka rilruin a zan khatna nen chuan a danglam riau a nih hi ka ti a. Mipuite nen chuan chhungkaw khat kan ni mai hian ka hria a, anni nen hian inpawhna riau ka nei tawh a ni. Eng emaw beiseia kut za tam inphar chhuak ang mai hian boruakah chuan rilru inhawnna leh eng pawh dawngsawng tura inrinna a awm a ni.

Kei erawh chu a hma ai daihin ka rethei tawh zawk si. Chutih rualin eng emaw chu ka neiin ka inhria – kei chu thuchah kengtu ka ni a, mahse ka thuchah ken chuan min chelh ding zawk a ni.

Ephesi bung 5 chang 25 aṭanga 32 chauh thlan ka rilruk ta a, chuta Paula thuchah chu ka chhiar a:

‘Pasalte u, in nupuite hmangaih rawh u, Kristan kohhranho a hmangaih a, an aia mahni a inpe ang khan;  anni chu tuia sila thu chuan tifaiin a tihthianghlim theih nan. Chutichuan, kohhranho chu bawlhhlawh kai lo leh, zur lo leh, chutiang thil reng pu lovin, thianghlim leh hmelhem lova awm zawkin, amah leh amah kohhranho ropui takah a inpe chawp thei ang. Chutiang bawkin pasalte pawhin mahni taksate angin mahni nupuite chu an hmangaih tur a ni, mahni nupui hmangaihtu chu mahni inhmangaih a ni. Tu man mahni tisa an haw ngai si lo va; an chawmin an duat zawk ṭhin a ni. Kristan kohhranho a chawma a duat ang hian; a taksa pengte kan ni si a. Chumi avang chuan mipain a nu leh pa kalsanin a nupui a vuan ang a; tin, an pahnih chuan tisa pumkhat an lo ni tawh ang. Hei hi thuril thuk tak a ni; kei chuan Krista leh a kohhran thu a sawina niin ka hria.’

Daniel-a pawhin an ṭawngin a han chhiar a, tichuan thiam leh awlsam takin tlar khat te tein ka thuchah chu a letling chho leh ta a. Lei pakhat hmangin thuchah kan sawi dun ang mai a ni leh ta.

‘Tun ni li chhovah khan inneihna triangle chungchang kan zir a: kalsan, invawn leh tisa pumkhat nih. Tuna Bible chang ka chhiar zawh takah khan Tirhkoh Paula chuan he triangle thlirna kil thar a rawn belh a. “Hei hi thuril thuk tak a ni” a ti a. He thu hi he changah hian thu pahnih inkarah a rawn tlazep a ni. A hma chiah thu thlir let reng chungin a dawt leh chiah thu a rawn kawk pah bawk.