Ancient village scene with people gathered around a teacher sitting on a stone under a tree
Midangte chhiartir ve la!

– Lalngaihawmi Sailo

“Marthi, Marthi, thil tam tak i ngaihtuah a, i buai a nih hi; thil pakhat chauh a pawimawh e; Marin chan ṭha chu a thlang a, chu chu lak sak tur a ni lo ve,” (Luka 10:41-42).

Marthi chan hi ka chang fo hian ka inhre ve ṭhin, han ti ve khanglang ila. Keimahni hming ṭheuh hi Marthi hming ai hian han dah ila, a tam zawk tan chuan thil dik lo hulhual a nih a rinawm loh. Thil tam tak kan ngaihtuah mai pawh a ni lo a, tih ngai hna tam tak kan nei a. Tin, khawvel inelna sang takah hian, tu pawhin chan ṭha – zirna, hna, nihna, sum leh pai thlengin, kan duhin, neih ngei tumin rim takin kan thawk ṭhin. Chutih rualin, kan ringtu nunah hian ‘chan ṭha’ hi kan thlahlelin kan um ve ṭhin em? Chu chan ṭha Mari’n a thlan, Luka 10:39 a inziak chu, “Isua ke bula ṭhu a, a thu ngaihthlak,” hi a ni.

Discipleship (Zirtira Siamna/Isua Hnung Zuina)

‘Lal Isua ke bula ṭhu’ tur hian, Kristian nih satliah emaw, pian thar mai hi a lo tawk lo va. Marka 1:17-a sangha mantu pali Isuan a kohte ang a, Amah zui a, a zirtir (disciple) nih hi a lo ni zawk a. Zirtir/disciple (Greek ṭawnga ‘mathetes’) tih hi Thuthlung Thar Buah hian vawi 260-300 lai a lang a. Zirtir ni tura keimahni min koh mai bakah, mi dangte zirtira siam hi Lal Isua’n a ngai pawimawh hle. Matthaia 28: 19-20-ah chuan, Isua’n a zirtirte hnenah, hnam tina mi zirtirahte siam tur leh, thupek a pek zawng zawng pawm a, zirtir turin a chah a nih kha.

Isua hnung zuina (discipleship), Isua anga nung tura inzirna hi inzirna tawp thei lo, dam chhung daih, a thu (theory) a hriat mai bakah, a taka tih ngai a ni. He khawvela Isua a len lai khan, zirtirte kha Amah Isua ngeiin a ko va; zirlaibu hman bik nei lovin, an ni tin nun kawngah zirtirna a pe a (ongoing process). An inzirtirna hi thil lo thleng chawp zel aṭanga zirna (incidental learning) niin, a tak taka tih aṭanga zir thiamna (apprenticeship) a ni bawk tih kan hmu a. Hei hian tawnhriat aṭanga hriatna (experiential knowledge) pein, an dam chhunga zirtirtu ṭha ber Isua hnung zui tlat theih turin a buatsaih a ni.

‘Zirtir’ tih hi Hebrai ṭawngin ‘talmid’ tih a ni, ‘talmidim’ hi zirtirte (disciples) sawina niin, ‘zirtirtu’ (rabbi) ke bula ṭhu tihna a ni. Zirtir (talmid) chuan inpekna thuk tak nen, a zirtirtu nungchang, awm dan leh thil tihdan zawng zawng a zir ṭhin a. Chutah chuan tawp mai lovin, a zirtirtu hnen aṭanga a thil zir zawng zawng chu mi dangte a zirtir chhawng ṭhin a ni. Hei ringawt pawh hian zirtirtu leh a zirtir inkara inlaichinna leh inhriatthiamna thuk leh nung tak a pho lang chiang hle.

Isua Krista hun lai khan, ‘talmid’ ni turte chuan, mahni nun kalsanin, an zirtirtu zui a, a kianga awm chawt turin an inpe hial ṭhin a ni. Tun hun nena tehkhin chuan thil tam tak hi a danglam tawh a; mahse, ringtu nuna danglam thei lo, kan tih ngei ṭul leh kan tih awm reng chu, Isua ke bula awm a, a zirtir nih hi a ni.

Ringtute hian chan ṭha chang tur hian taima taka kan tih ve ngai, thil pawimawh tak tak, ni tin nuna kan ngaihthah fo si a awm. Chungte chu –

Fianrial

Isua ke bula awm reng tur hian Amah nena inlaichinna thuk leh nung tak kan neih a ngai. Kan zuia hi kan hmelhriat mai ni lovin, kan hriatchian a ṭul a; chu chu inbiak tawnna tel lo chuan thil theih loh a ni. Fianrial hun hi Pathian nen kan inbiak tawnna hun a ni a. Kan ṭawngṭai hian, kan duhnate a hnenah kan thlen a; Anin min lo ngaithla a. Bible kan chhiar hian Pathian aw kan hre ve thung a ni. Tin, kan ringtu nun inenfiahna hun a ni bawk.

Mizote hian, mi mal emaw, pawl emaw, Kohhran angin, ṭhahnemngai takin, khawngaih rawngbawl hna kan thawk ṭhin. Rawngbawla buai reng rengin Marthi chan changa inngaih nite pawh a awm fo ang. Nimahsela, hengte avang hian kan mi mal thlarau nun hi kan thlahthlam phah a hlauhawm hle. Mihring hi awlsam taka tlu mai thei kan ni a; chuvangin, kan thlarau nun chawmtu, fianrial hun hman hi a pawimawh em em a. Hei hian kan rawngbawlna peng hrang hrang pawh chawm nung ve lehin, rah ṭha zawk a chhuah ngei dawn a ni.

Solomona finna kha Hebrai ṭawngin ‘Hokmah’ niin, ‘thutlukna ṭha ber thlan theihna’ tiin a sawi theih awm e. Pathian aṭanga chhuak finna leh remhriatna chang a, ni tin kan nuna ‘hokma’ kan neih theih nan, taima taka fianrial hun hmang turin kan rilru kan buatsaih a, hun kan insiam a ngai tak meuh a ni.

Bible Zir Chian (Bible study)

Lal Isua ke bula kan awm reng theih nan Pathian thu a kan inchiah a, kan belhchian a pawimawh. Bible inzirtirna nghet tak neih hi kan hmanrua ṭha tak a ni. Kan thil tawn leh remchan dan anga Bible chang behchhan tur zawng mai te, a sawi tum tak chhut lem lo va, mahni duh dan leh ngaihdan nghet neih sa mila chhiar mai te kan awm fo ṭhin. Pathian thu kan zirin, kan ngaihdan nena zuk hmeh bel mai lovin, a thuin a sawi tum tak kan ngaihtuah a, kan bihchian a ngai a. Bible bu hrang hrangte hi ziah an nih laia a ziaktu sawi tum te, a ngaithlatute lo hriatthiam dan tur te chhutin, a bu aṭanga kan zir chhuah te, tun hun, kum zabi 21-naa kan nuna kan hman theih dan ngaihtuah chunga Bible zir hi rinna kawnga min tichaktu, chaw ṭha tak a ni.

Hetianga Pathian thu zir hian kan ni tin fianrial hun hmanna kawnga min puih bakah, Pathian thu a tuihal zelna leh Isua hnung kan zuina kawnga phurna thar min pe thei a ni.  Kolossa 3:16-ah Tirhkoh Paula’n, “Krista thu chu finna tinrengin nangmahniah awm ṭheuh rawh se”, a tih angin, ringtute tan chuan Pathian thu hi chhiar liam mai lovin, kan kawng atan eng, min khalh ngiltu ni zel tura zir chian leh nunpui hi chan ṭha chan theihna a ni.

Inngaihtlawmna nun

“Ka chak loh apiangin a ni ka chak ṭhin ni”, tih ziaktu Tirhkoh Paula nun kha inngaihtlawmnaa khat, Isua zuitu nun entawn tlak tak a ni (II Korinth 12:10). Mihring hi Pathian khawngaihna tel lo chuan engmah lo mai kan ni tih inhriatna leh pawmna aṭangin a ni Paula pawh hian chakna a dawn thar leh ṭhin ni.

Paula kha a rawngbawlnaah thawh hlawk hle mahse, inngaitlawm takin a hlawhtlinnate chu ama tih ni lovin Pathian khawngaihna vang chauh a ni tih a hai lo va; Pathian thiltihtheihna chauh kha a chhuang a ni. Isua kha, khawvela a awm laiin, inngaitlawm takin mi dangte tan rawng a bawl a; chutiang bawkin Paula pawhin chu rawngbawlna chu a chhawm nung a ni.

Mahni ṭha intihtawkna leh chapona tlang aṭang hian Pathian rawng a bawl theih loh va, thlarau nun a ṭhang mawh hle a, mihring mihrinna lama pawh hma a sawn theih loh tluk a ni. Isua kan zuina kawngah hian inngaihtlawmna thinlung neih a pawimawhin a ngai hle. Zirtir nun pawh hi, “Ka la famkim lo; nimahsela, nimin aiin hma ka sawn ve zel e,” tih rilru pu a, thuhnuairawlh taka nun hi a lo ni.  

Mizo Kristiante hi tu ke bulah nge kan awm ṭhin tih hi kan inngaihtuah nawn fo a ṭul hle. Mari kha Isua ke bula ṭhu a, a thu ngaithla tur khan ruat a ni lo va, duhsak bik pawh a ni lo va; ama duhthlanna ngeiin a ‘thlang’ tih kan hmu a ni. Pathian hian a hnena awm reng turin min duh a; chumi atan chuan siam ni mah ila, kan duhthlanna hi a ngai pawimawh a, min dah zalen em em a. Johana 6:66-67-a kan hmuh angin, Isua ngei pawh kha a zirtirte zinga tam takin an kal bosan a, Amah an pawl leh ta lo va. Tin, a zirtir sawm pahnihte pawh kha kal bo an duh ve em, tih a zawt hial zawk a ni. Ni tin, kan duhthlanna ngei a, a thara tih tak zeta kan nunna Pathian hnena hlan nawn hi a va ngai tehlul em!

Tunlai khawvelah hian engmah thil chiang a awm lo tih theih a ni a; kan hma lam hun tur kan hre lawk hauh lo bawk. Nimahsela, thil pakhat chiang tak mai leh tu pawhin kan tawh vek tur, bawhpelh theih rual loh chu thihna a ni. Chuvangin, he khawvela kan cham chhung leh kan thih hnua Pathian Lalrama kan awm ve a, Lalpa Pathian mi hriat kan nih a, thlarau rah neitu leh a taka nun chhuahpuitu kan nih theih nan, ni tin hian Lal Isua ke bula awm kan thlan a pawimawh a. Chan ṭha hi um zel turin, mahni ṭheuh leh kan ringtupuite infuih thar a, inṭawngṭaipui a, intihchak tawn hi kan tihmakmawh a ni.

( A NexGen article)


Midangte chhiartir ve la!

Discover more from NUN HRUAITU

Subscribe to get the latest posts sent to your email.