Bung 5: KHAWSAK TLAWMNA (SIMPLICITY)
Zirtir inpumpekte zia, pangana atana ka han tarlan duh chu khawsak tlawmna (simplicity) a ni a; a bik takin sum leh ro thilah a ni lehzual ang. Bung 1 naa materialism chungchang kan sawi lai khan nakina sawiah kan dah a nih kha.
Kum 1980 March thla khan International Consultation on Simple Lifestyle (Khawsak tlawma nun chungchanga ram hrang hrangte inrawnkhawmna) chu England ah neih a ni a. A hunlai pawh khan nghawng a nei lian lem lo va, ka ngaihdanah phei chuan khatih lai leh tun hun thleng pawh hian ngaihven a hlawh vak lo a ni. Chu vangin, kha sawihonaa tel, a nuna nghawng nei mi pakhat ka lo hmelhriattir ang che.
KHAWSAK TLAWM NUN
Dan Lam chu Hong Kong-a piang niin Kristian chhungkuaah a seilian a. A naupan tet laiin a pa-in a boralsan tawh a, a nu-in a ṭulpui ta a ni. A nu hi nu ṭha, Pathian ṭih mi tak a ni a. Rethei te mah ni se Pathianni tinin a fate chu inkhawm thawhlawm tur a pai ve ziah ṭhin a. Dan erawh chuan inkhawm tlan bovin a thawhlawm tur hmang chuan cycle a hawh a, Hong Kong a fang kual ṭhin. Inkhawm banah a lo lang leh a, a chhungte rualin a haw ve leh mai ṭhin. A classmate pakhat sawi dan chuan ‘naupang sual tak’ a ni.
A tleirawl chhuahin a dam lo ta vak mai a, thih ngamin a na ta hial a. A natna khumah chuan Pathian hian a chhiat duh lovin a ṭhat a duh zawk tih a hmu chhuak a, Lalpa Isua Krista hnenah a nun a hlan ve ta a ni. Hemi aṭang hi chuan sualah a tlu leh tawh lo. A nun inthlak danglam lutuk chu a chhungten mak an tiin an thawven phah hawk mai.
Hna thawk rual a nih ve takah chuan Bechtel Corporation-ah a thawk a, anni hi ram hrang hranga engineer hna lam thawk an ni. Thlawhna ṭumhmun saknaah te, lawng chawlhhmun siamnaah te, khuarel chhiatna tuarte chhawmdawlnaah te, ‘Chunnel’ (England leh France zawmtu leiverh kawng) siamnaah te, San Francisco-a Bay Area Rapid Transit system ‘BART’ (rel kawng) siamnaah te he company hi an tel a ni. He’ng hnathawh zawng zawngah hian Dan-a hi a tel ve vek lo nain mi tam tak chunga hotu ni turin manager-ah a kaisang a.
Kum 1976 khan amah leh a chhungte chu Saudi Arabia-ah sawn an ni a, kum 1978 khan London-ah sawn an ni leh a. Hetah hian a nia Dan-a leh a nupui Grace-i te ka hmelhriat hmasak, a chhan chu Rector (pastor) nia ka enkawl mek Langham Place-a All Souls Church-ah an rawn lut a, fellowship group khatah kan awm ho bawk a.
Dan-a hi khawsak tlawm tak niin mi harsate a ngaihsak em em ṭhin a, a chhungte leh kohhran lakah a thilphal em em bawk a. Chutih rualin a hnathawhna lamin a lo uai rit ve ṭan deuh tawh a. Hetih lai tak hian khawsak tlawm chungchang sawihona ka sawi tak kha neih a lo ni chiah a. Dan-a hian a hlawh aṭangin sawma pakhat dik takin pe zat zat mah se a khawsak dan chu tihhniam lehzual duhna a nei ta a. India a tlawh ṭumin retheihna tak tak chu a mitin a zuk hmu ve a, mission fund kan thawh tam tak pawh khawsak sangah a kal ral tih a hmu bawk. Chu vang chuan mahni inhaivur lo va midangte ṭanpui zel a tum ta a ni.
Kum 1981 khan Bechtel aṭang chuan a bang a. A hna avangin Pathian rawng a bawl thei lovin a inhria pawh a ni lo, a chhan chu Isua Krista hi engkim chunga Lal a ni si a. A ban chhan tak zawk chu amah ngei pawh a chawr chhuahna Asia chhimchhak ram: Thailand, Laos, Cambodia, Myanmar leh Mongolia vela rawngbawl tura koh niin a inhre tlat a ni. A ram mite tihdan a hriat chianna chu a rawngbawlnaah chuan a hmang ṭangkai zel a. Asia mite ngei chu Asia mite zinga rawngbawl thei tura zirtir zel hi kawng ṭha ber niin a ngai a. Khawvela mihring tam berte hi Asia ramah an cheng tih hriatna chuan phurna a pe nasa em em bawk. Chu bakah nunphung leh ṭawng thu-ah te, ei leh in leh veivah kawngah te Asia mi tho tan chuan rawngbawl a awlsam bik mai piah lamah sum sen pawh a tlem bik ṭhin a ni.
Dan-a chuan Mongolia rama Bible School hmasa ber a din a, Phnom Penh (Cambodia) a Bible School pawh hi a tirah chuan a hminga din a ni a, tun hnuah erawh Phnom Penh Bible School tih a ni tawh. A rawngbawlna ṭhang duang tak hi beiseina sang tak nen kan lo thlir ṭhin. Mahse rei a daih ta tlat lo.
Dan-a hruaitu nihna chu lak bovin a awm ta thut mai a. Chu chu kum 1994 March Ni 22 khan thlawhna chesualah a tel ve hlauh vang a ni. Russia ram airbus (Aeroflot flight 593, Moscow aṭanga Hong Kong pan) ah a chuang a, Russia rama tlang pakhat an su ta hlauh a, thlawhnaa chuang mi sawmsarih leh panga te chu an boral vek a ni. An thlawhna chetsual chhanah pilot pakhat fapain a khalhna khawl a lo khawih ve vang tih chhui chhuah a la ni zui.
Dan-a nupui Grace-i leh a fa la naupang ve tak tak pahnih (Wei Wei leh Justin) te chu an tliak hnawp mai. Mahse Pathian hnathawh chu chhunzawmin a la awm zel.
Pathian remruatin Dan-a u Winnie-i chu Dan-a hna chhunzawm thei dinhmunah a lo ding reng a, a pasal Joseph-a’n a pui thei bawk a. Dan-a’n rawng a lo bawlna ṭhin mission field-ah te an zin kual ve ṭhin a, Dan-a thawhpui hruaitute nen pawh an lo inhmelhriat sa tawh reng a. Dan-a khan foundation pahnih a lo din bawk a, pakhat zawk chu ama mimal suma a din niin pakhat zawk chu mite thawhkhawma a din, a hmingah ‘Country Network’ a tih te an ni. He’ng foundation-te hmang hian a hna bul lo ṭan chu chhunzawm theih a ni dawn a ni.
Asia rama ringtu a siamte zingah chuan Dan-a hming hi a dai tawh ngai lo vang, heti ang dinhmuna a din theih chhan hi a khawsak tlawm vang a ni. Grace-i pawhin, ‘Khawsak Tlawm chungchanga sawihona khan min tidanglam vek hlawm a ni’ tiin lehkha min rawn thawn nghe nghe.
Tunah chuan Khawsak Tlawm chungchanga sawihona lam kan hawi tawh ang a, Dan-a nuna danglamna nasa tak thlentu khawsak tlawm tura thutiamte kan tarlang ang. He’ngte hi an ni:
KHAWSAK TLAWM TURA INTIAMNA
Kamkeuna
‘Nun’ tih leh ‘nunphung’ tihte hi thil inzawm tlat, lak hran theih loh an ni. Kristian zawng zawngte hian Isua Krista aṭangin nun thar kan dawng kan ti a. Chuti ang tan chuan eng ang nunphung nge inhmeh ang? Nun a thar chuan nunphung pawh a thar tur a ni ang chu. Chu nunphung chuan eng ziarang nge a neih ang? A bik takin Kristian ni ve duh miah lote nunphung nen engtin nge a hriat hran theih ang? Tunlai khawvel boruak – Pathian atanga min lak hran duhna boruak leh Pathian siam leilung hausakna hmasial taka um boruak – hengte hi engtinnge kan hmachhawn ang?
Kristian zawng zawngte hian Isua Krista aṭangin nun thar kan dawng kan ti a. Chuti ang tan chuan eng ang nunphung nge inhmeh ang?
He’ng zawhnate vang hian alawm Lausanne Congress on World Evangelization (1974) a telte khan an Thuthlung paragraph 9 naah he’ng thute hi telh ṭul an tih:
Mi maktaduai tam tak retheihna hian min ṭhawng a, chumi thlentu rorelna dik lo vah te hian lungawi har kan ti. Keini dinhmun ṭha zawka awmte hian chhawmdawlna leh Chanchin Ṭha puan darhna kawnga kan thawh hlawk zawk theih nan kan khawsak tihhniam hi kan tihmakmawh a ni tih kan pawm.
He’ng thute hian inhnialna tam tak an chawk chhuak a, a thu awmzia hi uluk lehzuala zir an ngai tih a lang chiang viau.
Chu vang chuan Lausanne Committee for World Evangelization hnuaia Theology and Education Group leh World Evangelical Fellowship Theological Commission hnuaia Ethics and Society Unit ten kum hnih atan hemi zir chianna man hi tumsak an remti a, ram hrang hrangte inhmu khawmin hmawr an bawk ta a ni. Ram sawmpangaah local group te an inhmu khawm a. India, Ireland leh United States ahte regional conference neih a ni leh a. Tichuan kum 1980 March thlaah London, England bula High Leigh Conference Centre-ah khawvel pumpui sawihona neih a ni ta a. He hunah hian ram sawmhnih leh pasarih aṭangin evangelical hruaitu mi sawmriat leh panga an tel.
Chanchin Ṭha puan darhna, chhawmdawl hna thawhna leh rorelna dik kenkawhna kawnga khawsak tlawm pawimawhzia zir chian chu kan hna ber a ni a; khawsak tlawm chungchanga Lausanne Covenant thuziakah khan hengte hi lam rik an nih vang a ni. Kan thlirnaah chuan lehlamah Bible zirtirna kan en a, lehlamah khawvel tawrhna kan en bawk a. Puitling leh naupang tluklehdingawn tam tak, Pathian anpuia siam leh a hmangaih ni si, Chanchin Ṭha la dawng lo emaw tihduhdah tuar emaw, a pahniha tuar kawp, chhandamna Chanchin Ṭha leh hringnun damkhawchhuah nana mamawh tam tak nei ve lote hi khawvel tawrhna lamah chuan kan en bik a.
Inrawnkhawmna kan neih chhung ni li-ah chuan kan cheng hova, Pathian kan be hova, kan ṭawngṭai hova, Pathian thu kan zir ho bawk a; thuziakte kan zir hova (a hnuah a bu in chhuah a ni), testimony ṭha tak tak kan ngaithla ho bawk. Pathian thu lamah leh ei bar dapna kawnga harsatna kan hmachhawn ṭheuhte chu a huho leh group a inthen te’n inhriatthiampui tawn tumin kan sawiho ṭhin a, harsat chu a harsa hle. Kan nui a, kan ṭap a, simin thutlukna te kan siam bawk a. A tir lamah chuan Khawthlang lam mite leh Majority World (khawvela mihring tamna hmun Asia leh Africa ram) mite inkarah inpawh lohna awmin kan hria a, mahse a tawpah chuan inpumkhatna Thlarau Thianghlim chuan inzah tawn leh inhmangaih tawn theiin min phuar khawm ta a ni.
He’ng zawng zawng piah lamah hian Pathian thu leh khawvel mamawhna chungchanga harsatna awm theite a nihna ang taka hmu thiam thei turin kan han indah chhin vel a, Pathian duhzawng hre thei tur leh chumi ti tura a khawngaihna dil kan duh vang a ni pakhat a. Hemi kan tihna kawngah hian kan rilru kan pawt fan a, kan chhia leh ṭha hriatna kan hmang nasa a, kan thinlung a che a, kan tum pawh a ruh telh telh a ni.
Mi tam takin he’ng thute hi rei tak an lo chai tawh tih kan hria a, keini kan lo muang bik pawh hi zahthlak kan ti. Chu vangin kan Inrawnkhawmna leh kan intiamna hi dah san viau kan tum lem lo va. Han chapo thei dinhmunah pawh kan ding lem lo. Chutih rualin tun kar kalta hi chu kan tan chuan a ropuiin min tidanglam hneh hle mai. Chu vangin he thu hi mimal, pawl leh kohhranten an lo zir atan kan han thawn chhuak a; Kristian tam tak chu thutlukna siam kawngah te, inpekna kawngah te leh a taka thiltih kawngah te keini min tihchet anga a lo tihchet theih hi kan beiseina leh ṭawngṭaina a ni.
John Stott Ron Sider
Chairman Convenor
Theology and Education Working Group Unit on Ethics and Society
Lausanne Committee for Theological Commission of the World
World Evangelization Evangelical Fellowship
October, 1980
Thuhma
Lausanne Covenant (1974) in ‘khawsak tihniam tura hmalak’ kawnga thutlukna a siam zirho turin ni li lai chu kan awm khawm a. Bible thu kal tlang te, mi rethei rilṭamte ṭap thawm kal tlang te leh keimahni leh keimahni kal tlang tein Pathian aw hriat duhin beng kan chhi a. Pathian pawhin min bia niin kan ring.
Isua Krista kal tlanga min chhandam avang te, kan kawng atan eng ni tura Bible thu kal tlanga a inpuanna avang te, he khawvela thuhretu leh rawngbawltua min siamtu Thlarau Thianghlim thiltihtheihna avang tein Pathian hnenah lawmthu kan sawi.
Khawvela rorelna dik lo vahte hian kan lung a awi lo va, chumi tuartute chu kan lainat a, kan lo thlir liam mai mai ṭhin avangin kan inchhir bawk. Thutlukna thar siam ngei ṭha kan ti a, chu’ngte chu he kan intiamnaah hian tarlan an ni.
1. Thilsiam (Creation)
Pathian hi engkim Siamtu a nih angin kan chawimawi a, a thilsiam ṭhatziaah hian kan lawm a ni. A thilphalna avangin engkim hi kan ban phakah a dah a, a kut aṭangin inngaitlawm taka lawmthu hril chungin kan pawm a ni (1 Timothea 4:4; 6:17). Pathian thilsiamte hi a chi hrang a tamin kan mamawh phuhru zo an ni a, chu’ngte chu kan enkawl a, mi tin ṭangkaipui tur atana a tih an ni.
Chu vangin keini chuan environment tihchhiat te, inrenchem lohna te leh inhaivurna te hi kan dem a ni. He’ng sualte avanga tuartu mi retheite dinhmun harsa tak hi kan tawrhpui a. Ascetic (sakhuana emaw rau lam thil emaw vanga tlawmna nun nei inti) ho inchei ṭhat duh loh ang ngawt erawh hi chu kan ṭawm chuang lo. A chhan chu he’ngte hian Siamtu ṭhatna an hnawl a, suala tlukna an tihlan zawk vang a ni. He’ngah te hian kan tel ve tih kan inpawm a, inchhirin kan sim a ni.
2. Enkawltu nihna (Stewardship)
Pathianin ama anpuia mihring, mipaah leh hmeichhiaah a siam khan lei chungah thuneihna a pe a (Genesis 1:26-28). Anni chu leilung hausakna enkawltuah a dah a, Siamtu a nihna angin a lakah mawhphurhna an nei a, an enkawl tur leilung lakah mawhphurhna an nei bawk a, leilung hausakna an ṭawmpui tur an mihringpuite lakah mawhphurhna an nei bawk. Heng hi thutak bulpui an ni: mihring famkimna dik tak chu Pathian, ṭhenawmte leh leilung a thil neih zawng zawng nena inzawmna dik takah a innghat tihna a ni. He’ngte hi mamawh anga kan ban phak loh chuan mihring mihrinna hi a tlahniam thei a ni.
Ṭha taka kan enkawl loh a, leilung hausakna ral thei kan remchem thiam loh a, an nih tur ang ni pha lo va kan siam emaw, dik taka kan sem loh emaw chuan Pathian thu kan awih lo va, a thiltum lakah mite kan tihrang ṭhin. Chu vangin Pathian hi engkim neitu a nihna pawm thlap a, ram leh thildang kan kuta awmte hi kan ta ni lovin kan enkawl a ni tih hria a midangte tana malsawmna an nih theihna tura hmang a, mahni dikna pawh humhim thei lo kawpa rethei leh tihduhdah tuarte tana rorelna dik umzui hi kan tum ta a ni.
Krista lo kal leh huna ‘engkim siam ṭhat hun’ (Tirhkohte Thiltih 3:21) chu nghakhlel takin kan thlir a. Chu hunah chuan kan mihrinna chu chhun khahin a awm dawn a, chu vangin vawiin aṭang hian mihring zahawmna hi kan humhim a ngai a ni.
Chhunzawm tur
* John Stott (1921-2011) chu British Anglican pastor leh theologian ani thin a, khawvel evangelical movement a pa langsar tak leh hruaitu hlun ni reng thin ani e. He thuziak hi a lekhabu, The Radical Disciple. Some Neglected Aspects of our Calling, kum 2012 ami niin, a letlingtu hi Vanlalropuia Vanchhawng ani e.
Discover more from NUN HRUAITU
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
