Tiam Tlat E (I Married You) XXXI– Walter Trobisch

Bung 8 chhunzawmna

Zanin inkhawm a awm lo chu ka lawm angreng. Nizan thil avanga ka chauh a la reh lo.

Ka room-a kan awm dun hnuah chuan Ingrid-i chu ka han kuah a. A mittui a rawn luang zawih zawih a. ‘Ka thawpik lutuk a,’ a ti a.

‘Engtin nge naupangte i kalsan?’ tiin ka zawt a.

‘An ṭha e. Ningani khan mipa ho chu an boarding school-ah ka dah lut hlawm a. Hei David-an lehkha a thawn che a.’

Ka fapa kum sawmpahnih mi thuziak chu ka chhiar a: ‘Nizan khan mumang mak deuh ka nei a. Anu leh nangmah nen Africa-ah kan lo kal a. Eng nge ka thuvawn tih min lo zawt a. Ka ngaihtuah vang vang hnuin hla thu pakhat ka rilruah a lo lang a: Gehe mit dem Herrn allewege (“Lalpa nen kawng tluanin kal rawh”).’

Hetianga kan fate kan han thlah zalen deuh hian anmahniah thil thar kan hmuh phah niin ka hria a, chu chuan chhungrila an ṭhan lennaah pawh a pui niin ka hria.

‘Mahse Ruthy-i te reuh chuan i kalsan dawnin hrehawm a ti viau lo maw? Kum riat chauh a la ni si a,’ Ingrid-i hnenah chuan ka han ti a.

‘Ka zin bo chhunga ṭhenawmte bula lo awm kha a phur zaw mah a. I lawng captain lukhum hlui kha a sai lem a khumtir a, a ngaih lutuk loh nan che a tia. Ka hnena a thusawi hnuhnung ber i hre duh em? “Anu min hmuh dawn loh avangin hrehawm ti suh aw. Ni te chu a liam zung zung mai dawn alawm!” An nu ai mah hian an huaisen zawk niin ka hre ṭhin. I thusawite chu i tiṭha thei em?’

‘Kei min zawt lovin a ngaithlatute zawt zawk la.’

‘Car-a kan chuan lai khan Esther-i chuan min hrilh nial nual tawh a. Mak pawh ka ti lem lo. Ka lo kal ve hma aṭang khan Pathianin a hmang che a ni tih ka hre tawh alawm.’

A hma deuh lawka Timothy-a leh Miriam-i te ṭhutna sofa-ah khan kan ṭhu dun a.

‘I rawn inhrikthlakna lehkhathawnte khan ka tan thil an tiawlsam lem lo tih i hria ang tiraw?’

‘Rawn inhrikthlak ngawt kha ka tum bik lo. A nihna angin thil ka lo sawi a nih kha.’

‘Mahse hetia thil a nihna anga i sawi hian min dem riauvin ka hre ṭhin a. Ka kalsan ṭhin che hi ka thiam lohvah i puh deuh tlat hian ka hre ṭhin. Ka hmangaih tawk lo che te hian a ngaih theih a.’

‘Chu’ngte chu ka sawi tum pawh a ni lo…’

‘He hna ka thawh lai hi chuan lehkhathawn chi dang deuh ka mamawh tih i hre thiam lo em ni?’

‘Hria e, ka hre chiang viau e, mahse ka rilru tak tak ka sawi chhuah hma chuan lehkhathawn dang chu ziak thei ka ni hleinem. I awm loh chuan ka rilru chhungril tak tak han sawipui tur hi ka nei lova. Chu’ngte chu i hnenah ziak thei lo leh zel ila, eng nge thleng ang pawh ka hre lo.’

Ingrid-i chuan insum a tum tawh bik lova, a mittui a rawn luang zung zung a. Ka mal chungah a lu nghatin a ṭap ta hliam hliam a. Lalnu ang maia nu zahawm kha a bo ta. Tunah chuan naupang rilru hnip tak chauh a awm ta.

Phone a lo ri a. Ka kut vei lama a sam chul neuh neuh pahin a lehlamin phone chu ka la a. Daniel-a a lo nia.

‘I nupui avangin ka rawn lawmpui duh che a,’ a rawn ti a. ‘En teh maw, angel ang mai niin ka hria. Hetiang tak hian midang ka la hmu ngai lo. A tirah kha chuan a tak a nih pawh ka ring lova. Mahse a tak a ni ngei si. Amahah khan eng emaw chu a awm a ni.’

Ingrid-i ka mal chunga mua a ṭan hliam hliam lai chuan, ‘Ni e,’ ka ti a.

‘Room-a a luh te khan room kha a danglam vek. Esther-i pawhin a ngaisang khawp mai.’

‘Ka lawm e. A chang phei chuan kei anga mi tlaw leh hmul phurh chhia hian ani ang nupui ka han hmu hi mak ka ti ṭhin alawm.’

Ingrid-i chuan a lu a han kan det a, mahse duat takin ka muttir leh a. 

‘Eng nge Fatma-i chu a an a?’

‘A ṭha e. Kan haw khan naupang ho a lo infiampui a, a hnuah chaw a eipui leh a. A chhungrilah pawh a dam tawh niin ka hria. A rilru a siam fel tawh pawh a ang viau mai, mahse thurawn pek erawh ka la insum rih a.’

‘Lungngai suh, ti tura i duh chu a hre tho tho ang,’ ka ti a.

‘I lehkhathawn tur a ziak niin a insawi a, mahse a la zo lo deuh a. Naktuk inkhawm banah pek che a duh a nih chu. Mahse maw Walter, ka lo biak chhan tak che chu, hei Biak In a khat leh vek tawh. Mi an lo kal sup sup a. Zanin pawh thu i rawn sawi leh tho a va ngai ve.’

‘Zaninah inkhawm a awm dawn lo tih i puang lo em ni?’

‘Puan te chu puang e. Mahse hei an lo kal lui tlat si a. Ka sawi chiang lo deuh nge maw ni. Mi thar an awm nual bawk a. Han hawtir leh ngawt chi a ni mang si lo. I lo kal mai a ngai a ni, Walter.’

‘Ka remchang hlawl lo alawm, Daniel.’

‘ “Aih” tihdan min zirtir i tum em ni?’

‘Ka aiah Ingrid-i hi a lo kal thei ang em?’

Ingrid-i chuan a lu kanin min rawn melh kawk a, a rawn ṭhu tho nghal hluai a.

‘Ka’n zawt lawk ang e aw.’

Ingrid-i chuan a lu a lo thing nasa mai a.

‘Rem a ti a nih chu,’ ka ti a. ‘Minute sawmpangaah i rawn lam dawn nia.’

Ingrid-i chuan ka kut aṭangin phone chu a rawn phih thla a, mahse kei chuan ka lo dah hman tawh si a. 

‘Engmah ka inbuatsaih hleinem,’ Ingrid-i chuan a ti a. Chutiang mai mai hlauthawng buai tawh lo tur khawpin ani hi chu ka hre chiang tawh a, a aw hrim hrimah pawh a duh lo bur lem lo tih ka hre thiam reng.

‘Zawhna i zawhtir ang a,’ ka han ti a. ‘An rilru i hneh tawh hnuah chuan zawhna an ngah ngawtin ka ring, chu pawh i tana thil harsa a ni lo. Mahse inthlak hmanhmawh la. An lo hruai thuai dawn che a nia.’

Room chu a han thlek kual a. ‘Saw saw mi pahnih mutna tur khum em ni?’

‘Ingrid, pawi ka ti lutuk. Zanin atan mi pahnih awm theihna room awl an nei lova. Chu vangin i tan room hran ka la ringawt a. Saw lai lawkah sawn a awm.’

Engmah a sawi lo, mahse pawm mai harsa a ti tih chu ka hmu thiam vek.

‘Mahse hetiang pawh hian a ṭha zawk mai thei,’ ka han ti a, ‘i thusawi zawhah a fala rawn kawm duh che an awm takin.’

‘Ni e,’ a ti a, ‘a pawi love.’ Insiam turin a room lam chu a pan a. Mahse kan inhre chiang tawh bawk a. A aw ki aṭang chuan pawi a ti hle tih chu a hriat reng mai.

Ingrid-i a kal hnu chuan ka sermon ziah ka han tum a. Ka chang thlan chu Ephesi 5:21-33 a ni.

‘Pasalte u, in nupuite hmangaih rawh u, Kristan kohhranho a hmangaih…ang khan’ tih chu ka thlan chhan a ni. Engtin nge Krista khan kohhranho chu a hmangaih? Rawng a bawlsak, ka ti rilru a. Rawngbawlsaka awm turin a lo kal lova, rawngbawl turin a lo kal a ni. A hnuaia kunin a inphah hniam a, a tan a inpe ral a ni.

Hei hian pasal zawng zawngin an changchawi leh nupui zawng zawngin an huat chang kha thlir dan tharin min thlirtir tlat: ‘Nupuite u…mahni pasalte hnenah intulut rawh u.’ Nupuite intukluhna hi pasalte intukluhnaah a innghat a ni tih ka hmu chhuak a. ‘…intulut tawn ṭheuh rawh u.’

Ni e, mahse engtin? Tu hian nge hei hi lo ti thei tawh le? Ni tin hna a nih hmel hle si a.

Telephone a lo ri leh a. A thawktu kha a lo ni a, tun ṭum chu amahin min be duh a ni.

‘Rawn biak phalna kha min pe a, ka pu.’

‘A dik alawm. Eng nge i harsatna le?’

‘Ka pasal hian zu a in ṭhin a.’

‘Eng vangin?’

‘Ka hre lo.’

‘I hriat tur chu maw, a nun khawi laiah emaw kawrawng a awm a ni ang.’

‘Kawrawng maw?’

‘Aw, zu in mi hi chuan thil kawrawng hnawh khah tum hi an nei tlangpui. A nun khawi laiah emaw thil kim lo, ruak riau a awm a ni ang.’

‘Chutiangin ka lo ngaihtuah ngai reng reng lova.’

‘Fate in nei em?’

‘Aw, pakhat kan nei.’

‘In fa chu kum engzat nge?’

‘Kum li a tling ṭep.’

‘In pa chuan fa dang neih leh a duh lo’m ni?’

‘Aw, mahse zu a in tlat chuan keiin hna ka thawh a ngai a, fa dang enkawl leh chu ka tlin lo ang.’

‘Inremsiamna neihpui tum chhin la.’

‘Inremsiamna maw?’

‘Aw, inremsiamna tak tak hi inneihnaah pawh a leng vek tho alawm.’

‘A nih chu. Chuan engah nge kan insiamrem ang?’

‘Anin zu a nghei ang a, nangin fa dang pai leh i remti ang a.’

‘Ka lawm e, ka pu. Kan thusawi hi ka theihnghilh lovang.’

‘Tunah chuan number dang biak tur pek che ka duh a.’

‘Aw le, a ṭha alawm.’

‘Pali sawmpathum.’

‘Digit khat a va kim lo ve. He khawpuia telephone number hian digit li an nei vek si a.’

‘I mamawh huna i biak tur number a nih kha.’

‘Ka tan maw?’

‘Aw, Bible i kawl em?’

‘Pakhat chu ka la mai thei ang.’

‘A nih chuan i mamawh hunah Philippi bung li chang sawmpathum i lo be dawn nia: “Mi tichaktuah chuan engkim ka ti thei a ni.” ’ Kan ngawi vang vang a.

Phone chu ka dah a. Thurawn ka pe leh ta, ka ti rilru a. Counsellor tihmawh tak, pasal ṭha lo tak, sermon pawh pai lo pastor ka nih hi. Ka hmaa lehkha phek ruak nen chuan ka ṭhu ran a, tlar khat pawh ziah tur ka hre lo. He laia ka awm tlai khatna ang tho kha a ni e.

Biak In aṭanga Ingrid-i a lo kir leh pawhin ka sermon tur thumal khat pawh ka lo la ziak lo. A rual khan lo va inkhawm ve thei reng ka ni.

‘Eng nge in an?’ ka han ti a.

‘Kan boruak ngaihtuah chuan a ṭha khawp mai. Daniel-an i nupui ka ni tih leh fapa pathum leh fanu pahnih nu ka ni tih a han sawi zawh hnuah an duh duh min zawt turin a han ti a. Pathianin a siam zah hauh loh thilte chu an hming ang anga sawi mai zak bik lo turin a ti a. A thawk ṭha khawp mai. Tui lian ang maiin zawhna a rawn kal hum hum mai a. Darkar fe chu la chhunzawm thei pawh kan ni ang.’

‘Eng lam nge an zawh che a?’

‘Hmeichhe lam leh an taksa awm dan. Hmeichhe rai theih hun chungchang vel ka sawi a, chumiin hmeichhe taksa leh a rilru thlenga danglamna a thlen theihte ka sawi lai chuan pa pakhat a lo ding a: “Hei vang hi em ni kan nu hi ni hnih chhungin rilru ngai a put theih reng reng loh?” a rawn tia.’

‘Pakhat dang leh chuan an nu rai laia thil mak deuh deuh, man to deuh deuhte a rawp tlat lai hian engtin nge tih tur tih a hre duh a. Nuih mai tur nge a thil chak zawngte chu ngaihvensak tur?’

‘I chhan dan tur chu ka hre nghal. Cameroun-a kan awma Kathy-i i pai laia apple chungchang kha i hrilh. Chu bakah i pasal fel takin airport-ah kalin Europe aṭanga lo kal thlawhna a va chang a, apple to tak tak KG hnih lai a leisak che kha i sawi leh a…’

‘Aw, chuan…’

‘Kha’ng apple chungchang kha i ngaihtuah apiangin min hmangaih vangin i thinlung a tuiral a, chuan…’

‘Hetianga min hre thiamtu pasal ka nei hi ka lawmzia ka sawi a!’

‘I sawi tur chu ka ngaihruat thiam mai. Ka awm lo pawh chu a ṭha viau e. Thil dang an zawt che em?’

‘Phir hi khawi aṭanga lo awm nge an nih tih te, nau chhiat chhan te, nupuite rai lai hian nupa nun hman theih an ni em tih te, nau chunga nu thi an tam em em chhan te – zawhna ṭha tak tak vek an ni.’

‘Keimah ni lova nangmah zawk i va kal chu ka va lawm tehreng. I chhang thei vek em?’

‘Ka zirtirna bungrua ka lo keng tel hlauh a. Hmeichhe chi kawng vel lem lian deuh awmna chart kha ka hmang a, nau lo insiam dante ka hrilh a.’

‘I tar chhuak a maw?’

‘Tar chhuak e. Daniel-an a tarna tur a lo nei a, mi zawng zawng hmuh theih turin maicham hmaah khan kan tar mai.’

‘Ih maw Ingrid, ka thusawi hmasak ber ka sawi dawn khan Daniel-an “sex” tih thumal pawh hmang lo mai tur khan mi ti a. Tunah lem maicham hmaah hmeichhe chhul lem i tar mai a nia. Hma chu an sawn viau a ni.’

‘Pawi ti awm pawhin an awm lo. Hmeichhe taksa chungchang kan sawi tak tak dawn kha chuan Daniel-an Esther-i a koh a ngai a, ṭawng lehpui turin. A hnuah an ṭawnga a sawi dan min hrilh fiah leh a. Chhul hi “naute in” a ti a, chi bawm hi “chi dahṭhatna hmun” a ti a, serh pawh “nau pianna kawng” tiin a hrilh fiah mai a.’

‘Nau a lo insiam ṭan dan leh chhula a lo ṭhan len dan ka sawi fiah zawh chuan pa upa deuh pakhat hi a lo ding a. A kutah chuan envelope inchilh ṭha thlap hi a keng a. A thinlungah mei anga alh zawhna a neih thu a sawi te te a. “He envelopeinchilh ṭha thlap hi ka pek che a,” a ti a, “a chhungah lehkhathawn a awm chuan, engtin nge a envelope chu hawng si lovin a chhunga lehkhathawn chungchang chu i zuk hriat theih ang?” Ka theih loh thuin ka chhan a ngai a. “A nih chuan,” a ti leh a, “Engtin nge hmeichhe taksa chhung, hmeichhe pumpui chhung chu i zuk hriat theih?” Chu thumal chu a hmang ngei a.’

‘I thusawi chu an awih a, an pawm niin i ngai em?’

‘A tam zawk chu an pawmin ka hria. Nau hnute pek ka sawi lai erawh chuan harsa an ti khawp mai. Nuin nau hnute a pek laia a pasal nen an inpawl chuan a hnute chu a lo chhia ang a, naute chu a dam lo ang a, thih pawh a thi hial ang tih ngaihdan nghet tak an lo nei a. Naute lah chu an kal theih thlenga hnute an pek ṭhin avangin nau pian aṭanga kum khat emaw kum hnih emaw bawr vel chu an lo inpawl ngam lo tawp a nih chu.’

‘Nia, ka hria alawm. He ngaihdan hi Africa rama ka kalna apiangah a awm.’

‘Taksa chungchanga ngaihdan dik lovin nunphung dikah nghawng nasa tak a nei ang tih hi ka lo la ngaihtuah ngai miah lova. Nau pian aṭanga kum hnih an inpawl ngam loh chuan nupui pakhat aia tam an neih mai loh nakah.’

‘A nih loh pawhin a pasal chuan nawhchizuar a va kawm ang a, natna ṭha lo tak a rawn kai haw ang a. Chu thil ṭha lo chu a vir kual a vir kual leh mai dawn a ni,’ tiin ka lo tuihnih a.

‘He’ng kawngah hian mission te hi an hlawhchham niin ka hria. Chhia leh ṭha thliar tura hrilh ai chuan hriatna leh thiamna hi lo pe zel zawk ila a ṭha tur.’

‘Ingrid,’ ka ti a, a darah ka kut ka nghat a, a mitah tak ka en a, ‘Nangmah vang hian ka lawm em em a ni. Thawhpui ṭha tak i ni. Naktukah thu min sawipui thei ang em tih te ka lo ngaihtuah a.’

‘Pulpit-ah maw? A teuh lo mai!’

‘Duh leh pulpit hnuaiah i ding ang a. Mother Gerda chanchin kha ka sermon puih nan i sawi theih chuan a lawmawm ngawt ang.’

‘Ka lo inngaihtuah ang. E, taka, thlawhnaah khan thil ṭha deuh mai ka chhiar a, hrilh ve che ka duh riau a.’

‘Mahse Ingrid, khawngaihin hun dangah ti ila. Tunah chuan ka sermon tur hi engmah ka la ziak lo.’

Ingrid-i chu a han tim deuh a, mahse rei lote chauh. Tichuan heti hian a ti a: ‘Aw le. Hun i nei lo chu pawi ka ti hle mai. Ka kal a ngai. Hmeichhe pakhatin min titipui duhin min nghak a. Miriam-i a nia, innei tura hual tawh a nia. Nau pai theih dan tih vel ka sawi khan a beng a verh riau a, zawhna min zawh chhunzawm a duh deuh a ni. Tunah hetiang lam a lo ngaihtuah lawk hi a ṭha hrim hrim, inneih hnuah hi chuan rai theih leh theih loh hun han ngaihtuah ṭhat leh chu a tlai tawh ṭhin.’

‘Chutianga i lo ti chu ka lawm hle mai, Ingrid. Ka tih theih loh tawp a ni. Hei vang hian a nia thawhpuiah ka mamawh em em che.’

‘Naktukah hian dar engzatah nge thawh kan ngaih?’

‘A tlai berah dar sarihah aw. Dar kuaah inkhawm ṭan a nia, chumi hmain ka thuchah hi min ngaihthlaksak la ka duh a. Insiam pawh kan ngai bawk a. Kan thlawhna kha chhun laiah chiah chiah a chhuak dawn a. Inkhawm banah hotel-a kir lehna hun pawh kan nei lovang, Biak In aṭangin airport kan pan tlang nghal mai a ngai ang.’

Mangṭha tiin ka fawp a, a kal ta a.