Midangte chhiartir ve la!

Prosperity Gospel (Hausakna Chanchin Ṭha) hian khawvel hmun hrang hranga pulpit leh kohhrante a bawm hneh em em a, eng tak nge a nih? Eng vanga lar em em nge a nih a, eng vanga hlauhawm nge a nih? Tin, John Piper-a hian eng vangin nge a do nasat em em? A hnuaiah hian kum 2008-a a thusawi han tarlang ila.

Eng vanga Hausakna Chanchin Ṭha (Prosperity Gospel) haw em em nge ka nih? A chhànna awlsam tak a awma chu ka sawi hmain he Prosperity Gospel/Hausakna Chanchin Ṭha awmzia hi ka’n sawi hlek phawt ang e. Pathian Thu chungchanga a ngaih dan zängkhai ber leh firfiak (radical) ber inkára awm a ni a, a firfiak ber chu ‘Pathianin hausa turin a duh che a, hausa turin Amah nen rinnaah in thawk dun tur a ni,” tih hi a ni. A sawifiahna pawh, “Nunah sum tel lovin eng vak mah a tih theih loh a, ûm mai rawh,” tih emaw te a ni a, emaw kawng dangah chuan, “Lalram fate in ni a, Lalram fâten thawmhnaw hnàwmhne an inbel ngai lo, lal angin an inthuam ṭhin,” tih te a ni a, a dangte pawh a awm ang.

A ngaihdan zängkhai zawk hi chuan hausakna dem chiah si lovin sual leh tuarna an sawi nêp a, Krista i zui chuan i tan a ṭhat turzia an sawi chamchi.

Chanchin Ṭha dang

A nih chuan he Chanchin Ṭha hi eng vanga haw em em nge ka nih? Chanchin ṭha dang a nih vang a ni. A hmasa berah chuan Pathian Thu ah lût nghal ila, hausak thlahlel te hnena Paula thusawi hi i’n bih teh ang:

“Pathian ngaihsakna hi lungawina tel zawngin hlawkna nasa tak a ni reng a ni. Khawvelah hian engmah kan luhpui si lo va, eng mah kan chhuahpui thei bawk hek lo. Nimahsela, ei tur leh silh tur neiin, chungah chuan kan lungawi ang. Amaherawhchu, hausak tumte chu thlemnaah te, thangah te, âtthlâk leh tikhawlo thei duhna tam takah te an tlu lût ṭhin, chûng duhnate chuan chhiatna leh boralnaah chuan mite a tipil ṭhin. Tangka sum ngainat hi sual tinreng bul a ni si a; chu chu ṭhenkhatten an awt a, rinna chu an kal bosan a, anmahni leh anmahni lungngaihna tam takin an inchhun tlang ta chuk a.” (1 Tim. 6:6-10)

Ṭawngkam dangah chuan lungngaihna tam taka mite hruai lûttu, hausak duhna chu Prosperity zirtirtute hian an chawm lian a, he lungngaihnaah inbarh lût tur hian mite an fuihpawrh ṭhin avangin chu chu a huatthlala reng a ni.

Hausakna Anchhia

Isua khan, “Pathian rama mi hausa an luh aiin hriau benga sanghawngsei luh tlang a awl zawk,” (Matt. 19:24) a ti a, eng vanga chutianga sawi nge a nih? A chhan chu hausakna hi thil hlauhawm a nih vang a ni a, a tlangpuiin malsawmna ni lovin anchhia a ni. Mite chu hausakna anchhia dawngin hausakna tihchhiatin an awm ṭhin a. Hetah hian sawifiah tur ka neih chu sum tam tak hlawh chhuah hi sual a ni ngawt lo va, lak luh belh zel duhna zâwka kha sual chu a ni.

Tin, sum tam tak kawl duhna hi thil hlauhawm tak a ni- zém lian zawk, lirthei changkäng zawk, in zau zawk, thawmhnaw ṭha zawk, engkim mai chu kan hlawh milin a ṭha tial tial a, Kristian i nih phei chuan i chhia leh ṭha hriatna a rim tial tial ang a, “A pawi lo, a pawi lo, hei hi Kalvari kalkawng a ni. Hei hi mahni inphat nun chu a ni. Hei hi Isua zuitu nun chu a ni, nitin ka thi ṭhin tih chu. Hei hi Vana ro khawl khâwm chu a ni,” tiin dawt i inhrilh fo a ngai ang a, a dik si lo. A thawh dawn loh avangin i chhia leh ṭha hriatna chu i tan chhum ngawt te a nih loh chuan nangma nunna hial i la duh ang.

“Kristian nun pangngaiah chuan natna a awm a, a lungngaihthlak a, mahse, chuti chung chuan kan lawm fo zawk ni,” (2 Kor. 6:10).

Isuan, “Mi hausa tan Pathian ram luh a har,” a ti a, Paula’n, “Hausak duhna chu mahni leh mahni lungngaihna tam taka inchhun ang a ni,” a tih bawk laiin Prosperity/Hmuingilna Lem thuhriltu tu emaw rawn kalin, “Aw, Lalpan hausa turin a duh che, hausakna kan um tur a ni. Isua zui hi hausakna kawng a ni a, hausak chu Pathian malsawmna a ni,” a rawn tih chuan Isua leh Paula thusawi a kalh a, a hlauhawm a ni ka ti mai ang.

Mi retheite pawngnêk

Hemi chungchang ka lungawi loh em emna dang chu hei hi a ni. Heng Prosperity thuhriltute hian American mi awm nuam sa te hausak leh zualna kawngah an nawr mai ni lovin an mimal thlawhnaah te an chuang a, Africa emaw Philippines emaw-ah te an kal kher ṭhin hi a ni. Chutah an zuk ṭum a, mi rethei beidawng nuaih tel mualah an ko khâwm a, Isua an rin chuan an hausak turzia leh an mamawh zawng zawng phuhrûk a nih tur zia te, an nupuiten nau an chhiat tawh ngai loh tur thu te, de de dei dei. Ti chuan ipte khat ṭunin an mimal thlawhnaah chuangin an hawsan leh daih zel.

Chu chu thil sual tâwpkhâwk a ni, a chhan chu Pathian Thuin chutiang a sawi si lo: “Kan hrehawm nep tak, tun mit khap kar chhung chauhva awm tur hian, ropuina nasa tak chatuan atan min siamsak nasa tulh tulh a ni,” tih kan hmu a. Paulan hetah hian eng nge sawi a tum? Nun pumpui a sawi a ni. Chu chu chatuana kan ropuina tur nen tehkhin rual a ni lo. A sawi awmzia chu Kristaa kan lo kal hian thi turin kan rawn kal a ni: “Hrehawm tam takin tuarin Pathian ramah kan lût tur a ni rëng a ni,” (Tirh. 14:22).

Kristian nun pangngaiah chuan natna a awm a, a lungngaihthlak a, mahse, chuti chung chuan kan lawm fo zawk ni (2 Kor. 6:10). Prosperity thuhriltute hian ram rethei zâwka mipui te hi Kristian nihnain a ken tel tur thil tak tak atan an buatsaih hlawl lo a ni.

Khawvel tawp thlengin

A chhan dang chu hei hi a ni. Khawvel mihring 13,000 zelah 1,568 zel chu missionary-te la thlen phak loh, beisei bo an ni. Chung mite zinga a tam zawk chu hmun ralṭi tak taka awm te an ni a, chumi awmzia chu an awmnaah in zuk awm ve ngawt chuan in fâte natna hri veiin an thi emaw a ni ang a, i nupui chu manin, pawngsualin a awm emaw a ni ang a, i chhungkua chu rawng taka tihhlum pawh an ni thei. Tu nge kal ang? Kan kal a ngai a ni.

Isua khan, “Hnam tina mi te zirtirah siam rawh u,” a ti a, a awlsam zingah chauh ni lovin (Matt. 28:19). Tu nge kal ang? Prosperity thuhriltu hrin te maw? Teuh lo mai. A kal turte chu Krista zui chu reilotê atana tuar rihna a ni tih zirtirna dawng te an ni tur a ni. Kum sawmriat vel tuarna a ni a, a bâk chu Vanram.

Tukin khan Noel [a nupui] leh Talitha [a fanu] nen Thupuan bung 21-na hlawm hmasa ber kha kan chhiar a: “Tin, van thar leh lei thar ka hmu a, van hmasa leh lei hmasa chu a awm tawh lo va, tuifinriat pawh a awm tawh hek lo. Khaw thianghlim, Jerusalem thar chu, mo pasal nei tura inchei diam anga inpeih, Pathian hnen ata van aṭanga lo chhuk ka hmu a.” “Pathian chènna chu mihring zingah a lo awm ta: An zingah a cheng ang a, a mite an ni ang. Pathian ngei chu an hnenah a awm ang a, an Pathian a ni bawk ang. An mit ata mittui zawng zawng a hru hul ang a, Thih a awm leh tawh lo vang. Lu sun te, ṭah te, nat te pawh a awm tawh hek lo vang. Thil hluite chu a liam ta,” (Thupuan 21:3-4).

Thilsiam thar a rawn thleng dawn

Chiang takin a rawn thleng dawn. Prosperity Gospel leh Bible inkalhna lian ber te zinga pakhat chu hun tawp chungchang hi a ni. Pathianin kan hausa vek dawn tiin min tiam. Khawvel chungah ro kan rel dawn. Vantirhkohte ro kan rel dawn. Paula khan 1 Korinth 3-naah a lo ti reng a: “Engkim hi in ta vek a ni si a, Paula emaw, Appolova emaw, Kipha emaw, khawvel emaw, nunna emaw, thihna emaw, thil awm sa emaw, thil lo la awm tur emaw, a zavaiin in ta vek a ni,” a ti a. Chuta ṭanga a tlangkawmna chu- Eng vangin nge mihring kan chhuan? A nih loh leh chumi thu avang chuan eng vangin nge he Kalvari kawngah hian Krista tuarna ṭawmpuiin chhiahhlawh angin tlawm takin in tuar mai loh? A tihna tluk a ni (1 Kor. 3:19-23).

A rawn thleng dawn. Mahse, “Chumi chu nghâkin tunah hrehawmna tam tak kan tuar tlang tur a ni,” ti lovin anni chuan, “Tunah rawn la rawh, tunah. Lalram chu a lo thleng tawh a ni lo’m ni? Isuan a rawn thlen tawh alawm,” an ti a, an hriatthiam loh vang mai mai a ni.

Mi tam tak mahni leh mahni intinaa, lungngaihna nasa taka mahni inchhun tirna – hausakna châkna hi Prosperity/Hausakna Chanchin tha thuhriltute chi tuh leh thawh rah a ni.

Hun thar chu hun mawi tak a ni a, khawvelah damna pawh a thleng reng a ni, chu chu ka pha lo. Mahse, mi zawng zawng hi tihdamin an awm dawn lo tih hi uar takin ka sawi duh. Heng Prosperity thuhriltute hian an damna leh rinna thute hi damdawi inah te, emergency room-ah leh ICU ah luhpuia, hril turin han sawm teh. Chutah chuan Hausakna leh Hmuingilna Chanchin Tha chu va hril teh, han ti chhin la, an hril duh hauh lovang. An thawmhnaw mawi tak tak te chu inbelin mitin hmuh theihna leh larna, pawisa tam tak a len chum chumna hmunah, hausak dan tur thuruk hriat chaka tuihal em emte nen chuan an ding zawk thin. Hei hi an hausak dan thuruk chu a ni reng a ni. Hmun harsa leh a tak taka tuarna thlenna hmun, Pathian thuah chuan tuarna pawh a tel a ni tih zirtirna (theology of suffering) telh lo chuan chu’ng hmunah te chuan a kal theih loh.

Chung thil hrang hrang te leh a dang te avangin America-in kan thawn chhuah lian ber Prosperity Gospel a lo ni ta hi a pawi tak zet. Hemi ah hian mi tam tak tihchhiatin an awm a, Kristiante tih chak lohvin an awm a, Pathian hming pawh an timualpho a ni. He thil avanga thlarau tam tak an boral mek lai hian, mi eng emaw zatin remchang lain, khawvel thil leh sum leh paiah an lo hausak phah pui ve mek thung a ni.


* John Piper hi Desiring God dintu leh zirtirtu niin Bethlehem College and Seminary Chancellor hna chelh lai mek a ni. Kum 33 chhung Bethlehem Baptist Church, Minneapolis, Minnesota-ah pastor chanvo a lo chelh tawh a, lehkhabu 50 chuang a ziak tawh a, chûngte zinga hriat hlawh zual te chu ‘Desiring God: Meditations of a Christian Hedonist’ leh ‘Foundations for Lifelong Learning: Education in Serious Joy’ tih te a ni. He article hi saptawngin heta chhiar theih ani: https://www.desiringgod.org/interviews/why-i-abominate-the-prosperity-gospel–2


Midangte chhiartir ve la!

Discover more from NUN HRUAITU

Subscribe to get the latest posts sent to your email.