Hmasang thupek, mihringte hnena huan enkawl tura tihna kha, thilsiam tharah pawh tihngheh leh a ni.
Nicea thurinah chuan Isua Krista chu ropui takin “mitthi leh mi nung rorelsak turin a rawn kal leh ang” tih leh “a ram in kin ni a nei lo vang” tih kan puang ngei mai a, mahse Catholic ziding leh Protestant ziding ten Pathian thu kan zir danah hian a awmzia tak hi kan chhui zui lem lova, thil inang lo pahnih buk tawn ang zawnga a awmzia sawina remchang hmun awl kan kian a ni ber e. A bik takin khawthlang lama Kristianna hi hei hian a chiah hneh zual a, ngaihdan tlanglawnah chuan Pathian mite tum ram chu vanram niin, chu hmun chu lei atanga hrang hlauh a ni a, chu vang chuan Kristianna thiltum a hlawma lak bakah ringtua inlehna, thiam channa, tihthianghlimna leh chhandamna te hi khawvel hnuchhawna hmun pakhat vanram an tih lam panna angin an hmu a ni.
He ngaihdan hian kan thuchah sawi dan te, kan inkhawm dan te leh kan hla te a chiahpiah hneh em avangin hei hi Kristian hmasate thlir dan a ni lo tih an han hriatin mi tam tak chuan mak an ti a zawk hial! Kristian hmasate ngaihdanah chuan Isua thawhlehna khan he khawvelah Pathian thilsiam thar tan kawng a hawng a, Isuan a zirtirte tawngtai dan a zirtir ang khan Pathian lalram chu vanah leh leiah lo thleng a (Matthaia 6:10), Isaia leh Thuthlung Tharin an tiam “van tharte leh lei thar” (Isaia 65:17, 66:22: 2 Petera 3:13; Thupuan 21:1) chu beiseina nen a thlir bawk a. He thlirna tlang atang hi chuan, ka lo sawi fo tawh angin (a tawngkam chu ka hawh mah ni se), vanram chu a pawimawh ngei mai, mahse khawvel hnualsuat phahna tur a ni lo e. Tunlaia kan tuipui ang em em hian Kristian hmasate khan thih veleha kan awm dan tur hi an tuipui ve lem lova. Tun hnaia Khawthlang lam Kristianten an theihnghilh hmin tak deuh hmiah – thilsiam thar, van thar leh lei thar inzawm, chu lei thar luahtu tur siam tura taksa thawhlehna chungchang te hi an tuipui viau zawk a ni.
Nakin hun kan thlir dan hian tun huna kohhran rawngbawlna tur chungchanga kan ngaihdanah nghawng a nei lian hle a. Eng emaw lai chauh sawi vawn palh hlauhawm tak ni mah se a fiah theihna tur a ni miau a, heti hian sawi ta ila: he khawvel leh a chhunga awmte hi a chhe veka i ngaih miau chuan i hna ber tur chu tlan chhuahsan a, midangte pawh tlan chhuahsan tura puih a ni mai. He kawng hi i zawh a nih ngat chuan gnostic zirtirna chi khatah i inbarh lut ang, gnostic ho chuan tun huna mihringte leh he khawvel dinhmun hi siamthat duhna reng an nei lo miau. Naktuka thiah mai tur in chu chei vak a ngai hleinem tiraw?
A lehlamah tang Pathian thu zirmite ve thung chu tun huna he khawvela Pathian awm dan leh hnathawh danah hian an lungawi tawk khawp a, an ngaihdanah chuan Pathian pawhin heti ang zela kal hi a duh a, a tum dan ang taka hmun tha famkim a nih thlengin he khawvelah hian hnathawh a duh niin an ngai hial. He thlirna tlang atang hi chuan Kristiante hna ber chu ram leh khawtlang siamthat chhoh zel a, thing leh mau, nungchate thlenga enkawl chhoh a, chumi hmanga zawi zawia Pathian lalram he khawvela thlentir hi a ni, Teilhard de Chardin-a ngaihdan angin. A nih loh paw’n Pathianin a beisei anga mihringten he khawvela hna kan thawh thlengin…
Tuna ka thil sawi mek chungchang hi kum 1982 emaw 1983 emaw khan, Thunder Bay, Ontario a zirtirna pe tura ka awm laiin ka hmelhriat tan a. Khatih lai khan Montreal ah hna ka thawk a, Isua chungchang zirtir tura tih ka ni a… Mak tak maiin khami tum khan mi rilrua zawhna tam ber chu tehkhin thu lam emaw, kraws thu lam emaw, thawhlehna thu lam emaw ni lovin kan chenna khawvel chungchang daih a ni. Kohhran chhunga mi thenkhat chuan thing leh mau te, acid rain te, lui leh dil tihbawlhhlawh te, sik leh sa inthlak vanga lo neih dan danglam te hi ngaihmawh tur an ni lem lo, a chhan chu Isua a lo kal leh thuai dawn a, he khawvel hi chu Armageddon-in a tichhe vek dawn tho an lo ti a ni awm e. Chuti ang ngaihdanah chuan he khawvel lo vei daih chu a sawngsawhlawt lo a ni mai lova, a rau lo zawk hial a ni. A chhan chu chatuan atan thlarau chhandam leh enkawl tura Chanchin tha dik tak lakah mi rilru lak penna a ni tlat. Kha’ng zawhnate kha ka chhan dan ka hre leh tawh lo, mahse a zawhnate kha ka theihnghilh thei tawh lo a ni.
A hun laia rabbi (zirtirtu) te ang thova Kristian hmasaten thilsiam leh rorelna chungchanga thurin an pawm dan kha a mak a ni: Pathianin khawvel a siam a, tha a tih dan thlapin a siam a, engtik emaw ah chuan a lo kal leh ang a, fel takin ro a rawn rel ang. Thilsiam thatna hi han dah bo chhin ila, kan neih zawng chu rorelna hmachhawna bawlhhlawh ang maia paih bo tur khawvel a ni mai a; keini tan chuan chhum invuah kim lo chunga tingtang invuah kim lo tum a ni leh tawp mai. Rorelna hi dah bo ve leh chhin ila, kan neih zawng chu he khawvel kal nguah nguah, mihring leh hun inher liam leh inher chhuak mai mai bak beisei tur awm lo hi a ni leh mai. Thilsiam leh rorelna chu dah kawp ta ila, van thar leh lei thar, engmah lo atanga siam ni lo, a awm sa, a hlui atanga siam thar kan nei dawn a ni.
He ngaihdanin a entawn tur chu Isua thawhlehna kha a ni. Ani khan a taksa kha thlana hnutchhiahin a thar a rawn ring daih lova, a taksa thia phum tawh hnu kha ni thum ni-ah kaihthawhin a awm a, thirkhen leh feiin an hliamna thlengin a rawn pu tel a ni. Thawhlehna chungchang thu-ah hian thih hnu piah lam thil hriatthiamna thuk tak a awm a, Johana’n Easter ni hi kar bul tanna ni a ni a tih te pawh kha a tel awm e. Thilsiam chungchanga Pathian thu hre ril tak Johana hian a thiltih hi a hre chiang. Easter hi Pathian thilsiam thar intanna a ni. Kan nghah leh chuan a ngai tawh lo. A lo thleng reng tawh. Johana Bung 20 leh 21 in a sawi tum ber pawh keini Isua ringtute hi, a Thlarau thiltihtheihna zarah, chu thilsiam thar nihna chu a changtu ringawt ni lova a thlentirtu ni tur kan ni.
Bible chang ropui tak hmangin kan tlip dawn teh ang. 1 Korinth 15:58 “Chuvangin, ka unau duh takte u, nghet takin, tihchet rual lohvin, Lalpa hna thahnemngai taka thawk fovin awm rawh u, in thawhrimna chu Lalpaah chuan a thlawn ngai lo tih in hre si a.” Thawhlehna chungchang sawina bung tawpah he fuihna thu hian eng nge a tih ve? Thih hnu piah lam chungchanga Khawthlang lam ngaihdan tlanglawn kan la dawn a nih chuan thawhlehna chungchang sawina bung tawpah chuan heti zawk hian inziah awm tak: “Chuvangin, ka unau duh takte u, chung lam thlir ula, beiseina mak tak lo thleng tur chu lo nghak tawp mai rawh u.” Mahse Paula ngaihdanah chuan, 1 Korinth-a chiang taka a puan angin, thawhlehna awmzia chu tuna kan thiltih hian nakin hun atana Pathian thiltumah awmzia a nei tih hi a ni. Hei hi ringtute nun dan turah a dik a, 1 Korinth 6 ah taksa vawn chungchangah pawh a dik a ni. Tin, thil dang zawng zawngah pawh a dik a ni. Thawhlehna, Pathianin tha a tih thilsiam a siam thar lehna, Isua thawhlehna atanga lo intan, a Thlarau thiltihtheihna ringa Krista thawhlehna tawmtu nun nei Pathian mitea mak tak maia chhunzawm zelah chuan Kristaah leh Thlarauva kan thiltih hi a thlawn lo a ni tihna a ni. A ral lo ang a, Pathian khawvel siam tharah chuan tihfamkimin a awm zawk dawn a ni.
Hemi awmzia tak hi kei pawhin ka hre bik lo. Tawngtaina leh finna hmanga lemziaktuin lem a ziah chuan Pathian khawvel siam tharah chuan eng dinhmun nge a luah dawn ka hre lo. Bach-a rimawi tum turin eng rimawi hmanrua nge kan hman dawn ka hre lo, mahse Bach-a rimawi chu a awmin ka ring. Vawiin a thing ka phun hian Pathian khawvel siam thara thing ropui takte nen chuan eng ang inlaichinna nge an neih dawn ka hre lo. Mi retheite tana ka hnathawh te, khawvel leiba tihtlem tuma ka thawhna te hi eng angin nge chu khawvel tharah chuan an lo lan dawn ka hre lo. Mahse dikna leh hlimnaten hmun an channa Pathian khawvel thar, he khawvel zawng zawng tana beiseina thar chu, kha Easter tuka thlan atanga Isua a lo thawh leh khan, a bul tan a lo ni tih ka hria. Amaha awm tur leh Thlarau thiltihtheihnaa nung turin nang leh kei hi min ko tih ka hria a, chumi zarah chuan tunah hian thilsiam thar ni nghal tur leh vana an tih anga he khawvela ti nghal a, chu hmun tem lawkna chu pe chhuak nghal turin min ti a ni. Isua thawhlehna leh Thlarau thilpek pek kan ni hian Pathian thilsiam thar nihna chu tun hunah, he khawvelah hian, a tak leh thiltitheia tilang nghal tur kan ni tih a tichiang a. Chuti anga tih duh loh tlat chu Temple sak that hnua Juda ho, Pathian chet nghak mawl tawp ang lek nihna kha a ni a, Pathian chuan Isua kal tlangin he khawvelah a lalram chu vanah angin a lo hawng tawh reng si. A chhe berah, Pathian thilsiam thar nihna leh hnathawh tarlan loh chu gnostic ho tih fo thin dan anga sual leh thihna thiltihtheihna nena thawh dun ang a ni.
Hei hian keimahni theihna hmangin emaw, Thlarau Thianghlim puihna hmangin emawa Pathian lalram lo din tura koh kan ni tih lam a kawk lo. Chu lalram chu a lo thlen hunah chuan Pathian thilthlawnpek liau liau a ni ang a, a khawngaihnaa thilsiam thar a ni dawn a ni. Chu lalram tana lo thawk tan tur erawh chuan koh kan ni e. Biak In ropui tak satute angin, kan nun puma kan lo ker ve tur lung chungchangah a tih dan tur hrilh vek kan ni a, khawiah nge chu lung chu hman a la nih dawn tih erawh hriattir kan ni lo mai ni lovin, rin ngaihna pawh kan hre lo a ni. Paula kaltlangin leh Isua thawhlehna hmanga bul tan a lo nih angin kan thiltih erawh a thlawn dawn lo tih hriattir kan ni. Chu chu a tawk em em a. Chu chu dikna leh khawngaihna kan zawn hram hramna tur te, khawvel siamthat tuma ruahmanna kan siam te, a thilsiama enkawltu Pathian hlimthla tihlan kan tumna tur atan tea thupek kan mamawh chu a ni. Hmasang thupek, mihringte hnena huan enkawl tura tihna kha, thilsiam tharah pawh tihngheh leh a ni. Hun chu nei ila hei hi Johana Bung 20 atanga thu kan lak leh theih tur chu a ni a. Isua thawhlehna hi Pathian thilsiam thatzia rawn tihngheh tharna a ni a, Thlarau thilpek pawh kan nih tur ang tak mihring kan nih theihna tur atan, chu thupek kan tihhlawhtlin ngei theihna tur atan a ni. Eng nge kan la nghah cheu? Isua a lo kal leh dawn. Pen chhuak ila, thing chu i phun ang u.

* NT Wright-a hi tunlai khawvel a theologian lar tak ani a, England ram a Bishop ni mekin a bik takin Thuthlung Thar scholar ani bawk e. He thuziak hi saptawngin hetah hian chhiar turin a awm: Jesus coming plant a tree
Discover more from NUN HRUAITU
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
