Tiam Tlat E (I Married You) XXVII– Walter Trobisch

Bung 7 chhunzawmna

Kan va pan hnaih lai chuan Fatma-i chu a chechang lo reng reng. Min hnungchhawn zawngin a ding reng a, a kiuvin a indawm kang a, lui lam chu a la en reng a.

Maurice-a chuan zawi tein a tlan pel a, a ding thut a. Rang tak maiin kawngka ka hawng a, ka zuang chhuak a, a hnen lam panin ka tlan nghal a. Hlau tih hriat takin a rawn lehhawi a. Mahse a chet leh hmain ka va hnaih chilh a, a banah ka va man chat a.

‘Fatma, i a lutuk, eng nge i tih hi?’ ka ti chul a.

Min en zuai a, rang takin a tal chhuak a, a hmaa a awm dan ang bawkin a awm leh a. Lui lam hawia a din leh lai chuan eng mah a sawi lo.

Maurice-a chu tawi te a tlan tlang a, a va inher a, kan awmna aṭanga feet 300 awm vela hlaah a va in park a. A headlightte chu a tithi vek a. Chu leilawnah chuan keini pathum chauh chu kan awm a, tu mah dang an awm lo.

Lei hnuaia tui luang ri tih loh chu a reh hian a reh vawng vawng mai a.

Fatma-i bulah chuan ka ding a, a tih ang chiahin vawnbanah chuan ka koki ka nghat a, lui lam chu ka thlir ve a.

Rei vak lo ka nghah leh zet hnuah aw zangkhai leh dam thei ang berin ka han zawt a: ‘Zuang thla ta la khawiah nge i kal dawn i hria em?’

Min chhang lova, ka nghak reng bawk a. Minute tam fe chu a liam.

A tawp, a tawpah chuan, ‘Chutiang ka pawisa lo. Engkim a tawp vek anga chu chu a tawk.’

‘A tawp dawn lo. Chu tak chu i tihsual a ni.’

‘Ka thi anga a tawp a ni mai.’

‘I thi lo anga a tawp bawk lo ang.’

‘Ka rit phurh tal chu a kiang ang.’

‘A kiang lo ang. I rit phurh kha chatuanin i phur zawk dawn asin. Chu a chhapah mahni nunna la i la ni dawn zui bawk a. Engmah a siam ṭha lo aw, engmah.’

‘Chu chu eng nge a pawina? Heti teh hrep chuan ka dam reng peih tawh hleinem. Hetiang teh hrep hi ka phur reng peih tawh lo.’

‘Phur reng turin ka beisei lo che. Rit phurh nei lo hian nung la ka duh a ni.’

‘Pastor, i thusawi chu i hre lo a ni. Ka ritphurh zahve pawh hi i hre lo aw. Dawt ka hrilh che a nih kha. Mi zawng zawng hi ka bum vek aw. I ngaih ai daihin a ṭha lo ang. Ka chungchang thu dik tak hi hria la chuan mak i ti ngawt ang.’

‘Mak ka ti lovang tih ka tiam a che.’

Chechang lovin lui lam chu a thlir reng a. Tichuan heti hian a ti ta a:

‘Keima nunna hi ka la lo a nih chuan midang nunna ka la mai thei dawn. Thih hi ka phu tawk a ni.’

‘A dik chiah.’

‘Dik i ti maw?’

‘Aw, i chanchin chu ka hre vek emaw hre vek lo emaw – thih hi i phu a ni. Kei pawhin ka phu. Mi zawng zawngin kan phu. A danglamna ber chu a ṭhenin an hria a, a ṭhenin an hre lo hi a ni mai. Nang chuan i hria a a lawmawm ka ti.’

‘A nih chuan engah nge min thihtir mai loh?’

‘A chhan chu i tlai hret alawm. I thih aiin midang an lo thi daih tawh a.’

‘Ka nun thlak danglam tur chuan a tlai lu ta, mahse thi tur chuan tlai tak tak a awm lo.’

‘A letling hlauh aw Fatma: I nun thlak danglam turin a la tlai lu lo, mahse thi tur chuan a tlai tawh.’

‘Thi turin a tlai a?’ a rawn hawi a, min rawn en a, ‘Ka va hre thiam lo.’

‘Thawnthu ka hrilh ang che aw. Barabba kha i lo hre tawh ngai em?’

‘Tualthattu Isua nena tang dun kha maw?’

‘Aw, kha ngei kha. Kalhlen Kuta lung in tang chhuah hi Juda ho tihdan ṭhin a nia. Pilata khan mipuite kha tu zawk nge a chhuah ang tih a zawt a – Isua nge Barabba.’

‘Ka hria alawm, Barabba an thlan kha.’

‘A dik! A nih leh han mitthla mah teh – Barabba kha chhuah zalen a ni a, kha Good Friday ah khan Jerusalem-ah zalenin a leng vel a. Golgotha lam pana mipui kal hum hum kha hmuin a zui ve ta tawp a. A hmun an va thlen chuan tu nge a va hmuh?’

‘Krawsa Isua an khehbeh.’

‘In khaw sikulah chuan lehkha i zir ṭha tih a hriat reng mai.’

‘Kha thu te kha chu ka hre fo alawm, ka tan engmah a ni lo.’

‘Ngaithla teh maw, Barabba khan a lung in tanpui pa kha a va hre chhuak ta a. Chutah chuan a rilruah hei hi a lo lut nghal: Kraws a khenbeh kha Isua ni lo ta se…Ka thusawi chu a tawpna i rawn sawi thei em Fatma?’

‘A awmna hmunah sawn ka awm a ngai ang,’ a rawn ti a.

‘Ni e, Fatma, i awm a ngai ang. Kei pawh ka awm a ngai ang. Kan pahnih hian kan awm a ngai ang.’

Kan han ngawi leh vang vang a, lui luang so bulh bulh chu kan thlir reng a.

Nakin deuhah chuan min en lo bawkin, ‘Sawi zawm zel rawh,’ a rawn ti leh a.

‘Barabba rilru tur awm kha kan ngaihruat chhin mah teh. “Ani a thi ringawt hi a dik lo a ni. Keimah zawk hi tualthattu chu ka ni si a, ani te chuan a that si lo. Kei zawk hi thi tlak ka ni, ani ni lovin. Tunah chuan mahni intihhlum chauh hi ka hmabak a ni ta.” Nang eng nge i ngaihdan?’

‘A a ka ti.’

‘Ni chiah e, zuang thla ta la nang pawh i a ngawt ang. I tlai tawh Fatma. I phu thihna ngei kha Isuan a lo tuar daih tawh alawm. Ani a thih tawh hnuah hi chuan mahni intihhlum reng reng hi a tlai vek tawh. A ṭul tawh lo. Nang chu zalen i ni tawh. Barabba ang khan i zalen tawh.’

‘Ka zalen maw?’ A rawn hawi a, vawnban chu nghengin chiang tak maiin min han en a. Engmah pawisa lo hmel kha chu a ni tawh lo. A mitah chuan manganna a lo lang a. ‘Ka zalen a maw? Ka zalen maw?’ Za lo zetin a nui a. ‘Ka tang a nih hi Pastor. Kawngka khar hnan ka nih hi. Kawngka a hawnna nei lo chi kha.’

‘Kha vang kha em ni i chhuah daih?’

‘Aw, ka beiseina chhe te neih pawh min lak bosak daih alawm.’

Ka maimitchhing a. Eng thil nge ka lo tih tak? Eng ang thuchah kengtu nge ka nih le?

‘Puan in chu ka lut a. A chhunga ka awm chiah chuan chung a lo nei lo tih ka hmu a. Ruah a lo surin a lo far a. Mahse ka chhuak leh thei si lo. Tang nia inhriatna hrehawm tak chuan min hual vel a. Chhuah ka duh a nih hi. Khawiah pawh. Zuan chhuah ka duh! Khawi hmunah pawh ni rawh se!’

A hmaah chuan maimitchhing reng chungin ka ding a, ka tha a khur a. ‘Fatma, ka…’

‘Innei kan nih leh nih loh chu eng nge a pawimawh viau na? “Nupa an ni tlat tawh a ni” i tih kha, “an rilru puthmang chu eng pawh lo ni se.” Ka rilru puthmang chu eng pawh lo ni se pasal nei ka nih tawh hi.’

A beidawnna avanga a thin tawt up upah chuan a mizia a hloh a, a au titih ta mai a.

‘Chhinchhiah ka ni tawh. Tisa hian chhinchhiahna reh thei lo a pu i tih kha. Chhinchhiah ka ni tawh, chhinchhiah, chhinchhiah. John-a nen chauh pawh a ni lo. Ani hma khan midang paruk vel an awm ang. Ka kawngka hi vawi ruk khar a ni tawh, Pastor. A nih loh pawn kawngka paruk a awm a, tu mahin a tala an tichhe thei lo.’

‘Tisa pumkhat, aw, tisa pumkhat’ a tih zawm zel a. ‘Mahse “keimah leh ka neih” engkim ni lovin he taksa rethei, bawlhhlawh nen hian. “I taksa nen i duh thuin i inṭhen hrang thei lo” ti tih kha. Ni e, ka thei lo. Pasal nei ka ni lo chungin ṭhen theih ka ni lo bawk.’

Dan chuan a tihlum tih ka rilruah a lo lang a. Dan chuan a tihlum. Leilawn aṭang hian lo zuang thla chiah se chuan ka thiam loh a ni ngei ang, John-a thiam loh ni lovin. Nang, zanina min tiharhtu khan ka sawi tur tak min han pe teh. He leilawn, lei leh van inkarah hian, lui kam pahnih inkarah hian, thihna leh nunna inkarah hian, i thu chu min han pe teh.

‘Fatma, Biak Inah khan tleirawl te te an awm ve a. Anni khan an puan in an la kai pharh ve lo. Tuna i hrehawm tawrh ang hi an tawrh ve loh nan kha’ng thute kha ka sawi a ngai alawm. Kha thu kha i tana thuchah a ni hleinem.’

‘A nih leh ka tana thuchah chu eng nge?’A inher leh a, vawnbanah chuan a dak liam leh tawh a.

‘Pathianin kawngka chu pawn lam aṭangin a rawn hawng thei tih hi – pakhat chauh a ni emaw, paruk a ni emaw, za pawh ni rawh se.’

‘Ka taksa aṭanga min ṭhen hrangin maw?’

‘ “Chu chu mihring tan tih rual a ni lo va; Pathian nen erawh chuan engkim tih theih a ni.” ’

‘A nih tih theih rual loh chu ka tan engtin nge a tih ang a?’

‘Ka thawnthu sawi kha a tawp ka la hrilh thleng lo che. Barabba khan kha hmunah khan Isua awm lo se amah zawk kha a awm a ngai dawn tih a hre chhuak a. Chutah chuan a tawp mai lo. A inher a. A hnungah kraws a awm a, a hmaah khawvel a awm a, heti hian a ti ta a: “Ka tana a thih avangin ka theih tawk tiin a tan ka nung ve thung ang.” ’

Fatma-i chu a ngawi reng a. Kei pawhin ka nghak reng a. Tichuan ka rilruah a tan Johana 8:11 thu hi a lo lang a:

‘Tin Isuan (uirenu hnenah), “Kei pawhin thiam loh ka chantir lo va che; kal la, tun hnuah tisual leh tawh suh,” a ti a.’

‘Khawiah nge ka kal chuan ang?’

‘Telephone-ah Sam 27 lo chhiar tura ka tih che kha i lo chhiar em?’

‘Aw, ka tana chang thlan pawh kha ka hmu.’

‘I sawi thei em?’

‘ “Ka nu leh ka pa chuan mi kalsan ta si a.” Ka tan chuan engkim hi a letling vek tawh. I thuchaha i sawi ang chiah kha a ni, ka nu leh pa hi ka kalsan lo. Anni’n min kalsan zawk a ni.’

‘Kha lai kha i tana ka tih chiah chu a ni hleinem. Mahse i sawi takah chuan kha chang tawp pawh kha i ngaihtuah tel a ngai ang chu: “Ka nu leh ka pa chuan mi kalsan ta si a, Nimahsela, Lalpa chuan mi la pawm ang.” ’

‘A nih leh khaw’nge Lalpa chu?’

‘Tunah tak hi chuan a hmanrua ka ni a, nimina i tana ka lo chang thlan, min thlamuan em emtu chu Lalpa hmingin ka hrilh ang che:

‘ “Mangan ni chuan a bukteah mi dah ru dawn si a,

A humhimna puan inah chuan

mi thukru ang a;

Lungpui chungah

mi hlang kai ang.” (Sam 27:5)

‘Aih,’ a ti hmak a, ‘Ka tan chuan Jeremia kha a dik zawk: “Ka puan in a chhe ta, ka hrui zawng zawng a chat vek a; Ka hnen ata ka fate an chhuak a, an awm ta lo…” Ka titla aw, hre rawh. Ka tihlum vek. “Ka puan in zar tur an awm tawh lo, ka puanzar tungding turte.” ’

‘I nei alawm Fatma. Pathian chu i puan in alawm.’

‘I sawi awmzia chu, keimahin cheng pawh ni ila, pasal nei lovin, puan in chu ka nei thei maw?’

‘Aw, puan in pum, tui far lo, a chung leh a bang engkim awm, mangan nia bihruk theihna tur.’

Vawnban lam chu a hawi leh a, mahse lui lam a en tawh lo. Lui lan tawpna kawlkil lam a thlir a. African van dum thiang tak chu a rawn paw ṭan riai riai a – ni thar a lo inher chhuak dawn tih chhinchhiahna hmasa a ni.

‘Pathian puan in chu ka sual zawng zawngte nen ka lut thei lovang. Ani chu ka theihnghilh daih a, ka nun ata ka paih chhuak daih tawh si a.’

‘Nang chu a theihnghilh lo che a, mahse i sualte chu a theihnghilh daih asin.’

‘Ka sualte hre ik lovin engtin nge chu chu i sawi theih?’

‘Chiang takin ka sawi thei alawm, i sualte hre kher lo pawhin.’

‘A nih leh Pathianin a ngaihdam hnuah chuan?’

‘Thleng lo ang mai an ni dawn.’

‘Ka awih lo e a. Tunah rih chuan awih har ka ti. Inngaihtuahna hun min pe rawh. Ka puan in hi min sak ṭhatpui rawh.’

‘Aw le.’

‘Tunah chuan ka haw ngam tawh lo. Ka hlau…’

‘A nih chuan Pastor Daniel-a te inah kal phawt mai ang hmiang.’

Maurice-a chu ka va hui a. Motor a tinung vut vut a, kan dinna lam chu a rawn pan a. Fatma-i chu Maurice-a bulah ṭhuttirin kei chu a hnungah ka ṭhu a.

‘Ka innghahtir ta deuh che a, a zia lo hle mai,’ ka ti a.

‘A pawi lo. Kei pawh ka lo inti buai ve lutuk,’ tiin min chhang a.

‘Ka hria alawm Maurice. I hna lo thawh chu a thlawn lo e.’

Ngawi rengin Maurice-a chuan a khalh zel a, a bula ṭhu nu thlabar tak chu zah hmel takin a va en leh zauh ṭhin bawk a.

XXVIII

Pastor Daniel-a te in kan thlen chuan kawngkaah thuziak kan hmu a, Esther-i ziah ngei a ni tih a hriat khawp mai. ‘Ṭhian duh tak, khawngaih takin, a theih hram chuan zing lamah dar riat leh dar kaw inkarah emaw tlai lamah dar nga leh dar ruk inkarah emaw chauh lo kal hram ang che,’ tih a ni. Tunah tak chuan zing lam dar nga leh dar ruk inkar a ni a. Daniel-a hnena ka thurawn ang lo bawkin ka awm a ngai leh ta tlat mai.

Rei fe chu kawngka kikin kan nghak a. Maurice-an an pindan lam tukverh a va kik hnuah chauh chhanna kan dawng a.

‘Tu nge?’

‘I hman hun pawh nghak hman lo khawpa discipline nei lo, hma taka lo len ṭalh tum.’

‘Walter!’

Puan hlapa a intuam sawk sawk hnuah Daniel-a chuan kawngka min rawn hawn a. 

‘I tho tawh reng reng elaw?’

‘Ka zan lam hnathawk a nih hi,’ Maurice-a chuan a tia.

Daniel-a chuan keimah min enin Fatma-i a en a, Maurice-a a en leh a. Ennawm mak tak chu kan ni ve hrim hrim.

‘Lo lut rawh u.’

Kan boruak chu ka han sawi fiah zuai zuai a. Tu berin nge John-a va bia ang tih kan sawi leh a. Fatma-i chuan a duh lo bur. Daniel-a chuan tlawmngaih a han chhuah a, mahse Fatma-i chuan John-an a awmna a hriat phah ang tih a hlau em em mai a. Daniel-a chu a awmna hrilh lo turin a ngen mawlh mawlh a. 

‘A betu atana ṭha ber ka nih ka ring lo kei pawh,’ ka ti a, ‘Fatma-in a rilru a siam fel hma chuan biak loh pawh ka duh mah zawk. Ka lakah a thinrim khawp mai…Fatma, telephone-a kan inbiakna kha i hrilh em ni?’

‘Teuh lo mai!’

‘A kut bal vel ka sawi kha a lo hre vek a.’

‘Kan inbiakna kha a lo record vek alawm.’

‘A vaiin maw?’

‘Aw.’

‘Pastor ina i rawn biak pawh kha maw?’

‘Aw, nimin chawhnu lam khan telephone leh tape recorder a lo thlunzawm tih ka hmu chhuak a. A lo haw hunah min vuak ka hlau a. A hnathawk a lo haw hmain tukverh aṭangin ka chhuak ru a, Biak Inah ka lo kal daih a. Mahse kawngka a chhung lama hawnna awm lo chungchang i sawi khan kan in ai daihin ka thawpik ta zawk a, beiseina reng ka nei tawh lova. John-a hnenah emaw, ka nu leh pate hnenah emaw, i hnenah emaw pawh ka lo kal thei tawh si lo.’

Chutah chuan Maurice-a chu John-a be turin a rawn inpe ta a. Mahse phone a la thei tlat lo.

Esther-i pawh an naute tho hlim nen an rawn inpawm lut ve a. Kei chuan Fatma-i nen ka lo inhmelhriattir a.

‘He nula hi a chau khawp mai. Thutlukna pawimawh tak a siam a ṭul a. Chutiang ti thei tur chuan fianrial a mamawh a ni. Chu ai mah pawh chuan ei tur leh mut phawt a mamawh a ni.’

‘Kan mikhual room a hmang thei ang chu,’ Esther-i chuan a lo tia.

‘Han hahdam deuh se lo titipui thei la ka ti hle mai Esther,’ ka han ti a.

Daniel-a chu hre thiam takin a lo nui sak a, Esther-i pawh chuan rem a lo ti a.

‘In nu chu engtikah nge a lo thlen dawn?’ tiin Esther-i chuan min zawt a.

‘A hun takah thlawhna a lo thlen chuan tlai lam dar li-ah a ni ang.’

‘A ṭhat chu. Esther-i nen in hotel-ah dar thum leh a chanve velah kan lo lam ang che. In duh chuan kan paliin airport-a restaurant-ah khan zanriah kan kil nghal daih dawn nia.’

Kei chuan ṭha ka ti a, tichuan Maurice-a nen kan haw ta a. 

Hotel lam pana kan kal chuan Maurice-a chu a ngawi vang vang phawt a. A hnuah heti hian min zawt a:

‘I telephone hi a hmain an lo record tawh ngai em?’

‘Ngai lo Maurice, a theih ang tih pawh ka ring ngai lo.’

‘A pawn lam lan dan chungchanga i thil sawi kha a mamawh pawh a ni mai thei asin. A tana ṭha zawk pawh a ni mahna.’

‘Maurice, Pathian hian kan thil tihsualte pawh a hmang ṭangkai thei tih hi ring lo ila chuan ka hnathawh hi ka ban nghal a ngai ang. Chu chu kawngka a chhung lama hawnna awm ve lo ka sawi chungchangah pawh khan a dik a ni. Thu dik tak a ni a, mahse khami hunlai tak khan Fatma-i tan khan a dik tlat lo a ni.’

‘Mahse Pathianin Fatma tan pawh a hman tho kha,’ Maurice-a chuan a ti a.

‘Hei hi “khawngaihna” kan tih chu a ni, Maurice. Billiards khelh ang deuh hi a nia. Ball kha a hawi loh lam turah kan nawr a ni mai thei a, mahse Pathian chuan a lo sawh lettir a, a awmna tur tak, a kuaah a lut ta ṭhin a ni.’

Hotel kan thleng a. Maurice-a chuan African hawihhawmna chhawm tel zelin khualchhawn hmun thlengin min thlah a. Engmah a sawi lo. A ngaihtuahna luahtu a awm a nih hi ka ti a. Khualchhawn hmunah chuan John-a a lo awm reng a. A chauh hmelin a mit pawh a khup lup mai. Mahse suit a inbel a.

Chibai kan inbuk a, thil awm dan ka han hrilh a. Inngaihtuahna hun ka pe a. A inngaihtuah buai hle a ni tih pawh ka hmu thei a. A tawpah chuan heti hian a ti ta a:

‘Thil pakhat hrilh duh che ka nei. Fatma-i chuan a duh duh ti thei turin zalenna a nei. A duh leh ka kiangah a awm thei a, a duh leh min kalsan thei.’

‘Ka lawm e, John-a. Chutianga i sawi chuan min tilawm khawp mai.’

Fatma-i chungchang chu hrilh ve zel turin ka intiam a. Min mangṭha zawi sup a, mahse rilru damin a haw niin ka hria.

Hotel a chhuahsan lai chu ka en reng a, ka khawngaih lo thei lo. Eng nge maw a chanchin ni ve reng reng le? Europe lamah buaina tak a nei a ni ang a? An hotute nen intih thiam lohna a nei nge ni a, a nupui hual nen an inṭhen leh? Sawm a thlak nge ni ang a nupui a ṭhen le? A nih loh pawhin inṭhen chiah si lovin awm hrana an harsatna sut kian an duh a ni ang a. Mahse awm hran hian eng harsatna mah a su kiang ngai lo, Pathian rawng inbawlsan duhnaa khuh mawi a ni chung pawhin.

Maurice-a lo la inngaihtuah buai tak lam chu ka hawi a, min puihna avangin lawmthu ka hrilh leh a. Kan in mangṭha nge kan in tukchhuah nuam ni. Dawhkana ka chahbi ka lam pah chuan telephone dawngsawngtu hnenah chuan chhunlai hma chuan tumah min rawn biaktir lo tur leh tlawh pawh min rawn tlawhtir lo turin ka ti a. Mut ka mamawh ve em em a ni.

‘Mahse polite takin ti la, tukinah dar thumah ka tho a ni tih i hrilh dawn nia. Min rawn betu tam tak hi chu harsatna nei an ni si a.’

‘Eng hna nge i thawh a ka pu?’

‘Mi harsatna sut kianpui ka tum ṭhin a.’

Sawi belh a chak hle niin ka hmu a, mahse dawhkan lama thawktu dangte khan an lo ngaithla ve kur si a. Chu vang chuan a theih anga ṭhaa lo chhan min tiam a, a hna chu a chhunzawm a. 

Kei chu ka room lamah chhovin ka han muhil nghal bawrh bawrh a.