Midangte chhiartir ve la!

chhunzawmna

VIII

Tisa pumkhat nih

‘He thu hian inneihnaa a tisa lam thil a sawi a ni.’

Daniel-an ‘sex’ tih thumal hmang fimkhur tura min tih kha ka hre reng a.

‘A tisa lam hi dan lam leh mihring lam thil tluk zetin inneihnaah chuan a pawimawh ve a. Nupa tisaa inpumkhatna hi nu leh pa kalsan leh invawn zui ang thova inneihna chungchanga Pathian remruat a ni.

‘Ṭhenkhatte hi chu inneihna chungchanga a tisa lam han sawi hi kan zak tih ka hria. Thil thianghlim lo, zahawm lo leh Pathian nena inzawmna nei hauh lo angte pawhin an ngai a ni. Chu’ng mite chu Tirhkoh Paula’n Korinth kohhrante a zawh ang tho zawhna kha zawh ve ka duh a ni: “In taksa chu…Thlarau Thianghlim in a ni tih in hre lo vem ni le?” A nih chuan, kan sawi thei ang chu. Biak In chhungah te hian kan sawi tur a ni ang chu. Heti pawh hian zawhna ka siam hial thei ang: Biak Inah kan sawi lo a nih chuan khawi hmunah nge thianghlim tak leh zah takin kan sawi chuang ang?’

An la reh hmak mai. He’ng ngaihdante hi mi tam tak tan chuan thil thar a ni tih ka hre thiam.

‘“Tisa thil chungchang sawi chu kan African tihdan phung kalh a ni. He’ngte hi kan tan chuan sawi serh an ni” in ti.

‘Mahse a mak lutuk asin. Africa rama nu leh pate ka sawipui a, an fate heti ang tisa lam thil zirtir tura thurawn ka pek chuan, “European leh American nu leh pate chuan an ti thei mai ang, a chhan chu anni tan chuan kalphung pangngai a ni a. African mite tan chuan tih ngaihna a awm lo,” an ti a. European leh American nu leh pate ka sawipui ve leh thung chuan, “Pu Trobisch, Africa ramah khan i awm rei lutuk a ni. Anni African hote chu leilung leh thilsiam dangte nen pawh inlaichinna ṭha tak an nei a. Anni chuan an thei mai ang a, keini tan chuan tih ngaihna a awm lo,” an ti ve thung.

‘A zahthlak dan hi khawvel pumah a inang vek niin ka hria. Inneih thua a tisa lam chungchang zirtirna mumal tak hi chu khawvel puma nu leh pate hian harsa an ti vek mai a nih hi. A chhan chu a thianghlim leh lutuk a sawi theih pawh a ni lo tih a ni thei a, a nih loh vek pawhin a bawlhhlawh leh lutuk a sawi pawh a zahthlak zawk a ni thei. Bible erawh chuan he’ng ngaihdan pahnihte hi a hnial thla ve ve a. Pathian ta a nih angin kan sawi thei a, kan sawi tur pawh a ni zawk. Nupa tisa inpumkhatna hi nupa inkara rinawmna leh an inneih chu dan ang a nihna te nen Pathian chuan a ngai hluin a roh em em a ni.

‘“Tisa pumkhat nih” chuan nupa nun ngawt a kawk lo tih erawh a chiang reng. Mi pahnihin an neih zawng zawng an inṭawm tihna a ni, an taksa mai ni lo, an neih thil mai ni lo, an ngaihtuahna leh an rilru te, an hlimna leh an tawrhate, an beiseina leh an hlauh zawngte, an hlawhtlinna leh an hlawhchhamnate. “Tisa pumkhat nih” awmzia chu mi pahnih kha tisa, thlarau leh rilru zawng zawngin pumkhat an ni a, chutih rualin mi hrang pahnih erawh an la awm tho. Hei hi inneihna chungchanga thilmak ril ber a ni. Hriat thiam pawh a har khawp mai. Kan hre thiam tak tak thei lo hial awm e. Tawnhriatah erawh kan nei thei ang. Ṭum khat chu danglam taka a lan chhuahna ka hmu a.’

Ka briefcase ka han zen a, lu pahnih ker ka phawrh chhuak a – pakhat zawk chu mipa lu a ni a, pakhat zawk chu hmeichhe lu a ni. Lu pahnih chu thinga siam chain in a suih zawm a. Chu thil ker chu ka han lek chhuak a.

‘Hei hi Liberia a kohhran pakhatin an inneih thutiam an hriat rengna tura nupa tuak tharte a pek ṭhin inneih chhinchhiahna a nih hi. Lo kal hnaiin uluk takin han en ula chuan he chain hian inzawmna lai a nei miah lo tih in hmu ang. A pum hian thing phek pakhata ker a ni a, a thu ken chu: “Pathianin a zawm chuan inzawmna lai a awm lo,” tih a ni.

‘Hei tluka inneihna thuruk ril sawi fiahna pawmawm hi ka la hmu lo. Pahnih kha a pumin pakhat an ni, “tisa pakhat,” thing phek khat aṭanga ker, mahse mi pahnih a hranga awm la ni reng si. A phel pahnih inzawma lo pum ta a ni lo va, mahse a pum pahnihin a pum thar hlak an siam a ni. Hei hi “tisa pumkhat” nihna chu a ni.’

Pulpit aṭanga chhukin chu inneih chhinchhiahna chu tlar hma lama ṭhu ṭhenkhatte hnenah chuan ka han pe a. Mak ti taka enin an inpe chhawng diat diat hlawm a. Pulpit lehlama blackboard lian tak Daniel-an a lo dah lam chu ka pan a, chalk ka la bawk a.

‘Tunah chuan kan Bible chang thu ken pawimawh ber a lo thleng ta. A bung pathum kan lo zir ta a: kalsan, vuan leh tisa pumkhat nih. A thu ken chu he’ng bung pathumte hi lak hran theih an ni lo tih hi a ni. Bung khat pawh lak hran ni se chu inneihna chuan a famkim lo a ni. A nghawng chu eng pawh ni dawn mah se “kalsan” hram hramte, anmahni leh anmahni chauh “invuan” hram hramte chauh hi “tisa pumkhat” chu an ni thei a ni.

He’ng thil pathum – kalsan, vuan leh tisa pumkhat nih – te hi triangle a angle pathum ang mai hian inzawm tlat tur an ni.

Blackboard lam chu hawiin heti ang hian triangle lian tak mai ka han ziak a”

‘A chung lamah hian “vantlang hmuh leh dan anga thiltih” tih kan ziak thei ang a, “inneihna” tih chauh pawh kan ziak thei ang. A vei lamah hian “hmangaihna” emaw “rinawmna” emaw pawh kan ziak thei ang. A ding lamah hian “tisa inpumkhatna” emaw “sex” tih thumal emaw chauh pawh kan ziak thei ang, he thumal hian nupa inpawlna chauh lo pawh awmze dang a la nei tih kan hriat chian phawt chuan.

Sex’ tih thumal ka hman ngam vawi khatna a ni a, amaherawhchu ngaithlatute rilru kha a lo inhawn tawh em avangin an rilru tihnat kha a hlauhawm hranpa tawh hauh lo. Triangle lam chu kawkin ka sawi zawm leh a:

‘Inneihna tak tak in duh a nih chuan he’ng thil pathumte hi an tel ngei ngei a ngai. Ṭhalai tuna nupui pasal la nei lote pawhin he’ngte hi neih tuma kan tinzawn tlat tur an ni ang. Kil khat chauh pawh a kim loh chuan triangle hi triangle tih a ni thei lo ang bawkin he’ng thil pathum zinga pakhat pawh hi a kim lo a nih chuan inneihna hi inneihna a ni thei lo a ni.

‘Tunah chuan kan Bible chang thlan chungchanga thil pawimawh tak ngaihtuah ho ṭulin ka hria. Engtin nge a tawp? Genesis 2:24 tawpna hi eng nge ni?

An Bible an keu sap sap hlawm a, kut an rawn phar nghal zel a.

‘An zinga upa deuh pakhat chuan, “Tisa” tih a nih hi,’ a rawn ti a.

‘Ni lo’ tiin ka chhang a, ‘tisa zawhah khan eng nge awm?’

Rei tak chu an ngawi vang vang a. A tawp a tawpah tlangval pakhat hian: ‘Full stop a awm,’ a rawn ti ta a.

An han nui thum hak a, mahse a chhanna chu ka pawmsak a.

‘Aw, a dik,’ ka ti a, ‘he full stop hi pawimawh tak a ni.’ Pulpit-ah chuan ka kir leh a, Bible chang chu ka han chhiar nawn leh a: “Chu vangin, mipain a nu leh a pa a kalsan ang a, a nupui a vuan ang; tichuan, tisa pumkhat an lo ni tawh ang.”’ Dawhkan chum pahin ka han sawi nawn leh a: ‘Full stop.’

Ka ngawih deuh vang vang hnuah ka chhunzawm leh a: ‘Inneihna chungchanga he chang pawimawh tak, Bible-ah pawh ṭum li lai tarlanah hian fanau chungchang engmah a awm lo.’

He’ng thuin ngaithlatute a den dan chu nasa tak a ni a. Biak In chhungah bomb ka thlak ta emaw tih mai tur a ni. An phu mur mur a, lu an thing a, an inbia a, an pawm lo a ni tih hriat takin ṭhenkhat phei chuan thawm an chhuah hlawm a.

‘Ka’n sawi fiah ang e!’ tiin thawm karah chuan ka han ṭawng leh a. Daniel-a lam ka va hawi a, eng nge a ngaihtuah ang tih ka hre thiam lo, mahse a hmelah chuan a lawm tih a lang. Mipuiin an ngaithla tui a, thuchahah an inchiah a ni tih a hmuh khan a lawm a ni ber ang chu.

chhunzawmtur


Walter Trobisch (1923-1979) leh a nupui Ingrid (Hult) Trobisch (1926-2007) te hi Cameroon (Africa)-ah missionary hna an thawk ṭhin a, chhungkaw nun chungchang counsellor an ni bawk. Kum 1952 khan an innei a, kum 1953 ah Cameroon hmar lama Tchollire khuaah rawngbawlna bul an ṭan a ni. Kum 1957 ah Libamba khuaa Cameroon Christian College-ah sawn an ni a, hetah hian Walter Trobisch chuan German ṭawng bakah Bible a zirtir a, campus pastor hna a chelh pah bawk. Zirlai upa lamte tan sex leh inneihna chungchang zirna class a pe bawk ṭhin a, kum 1962 khan I Loved a Girl tih lehkhabu a tichhuak ta nghe nghe a, he lehkhabu hi African Kristian tleirawl pahnih thuk taka lo inngaizawngte nen lehkha an inthawnna behchhana a ziak a ni. He lehkhabu hi hralh a tla viau a, lehkhabu dang pawh a ziak ta zel a. Chhungkaw nun chungchanga thurawn dilna an dawn tam tak em avangin Trobisch te chhungkua chuan kum 1963 khan Cameroon chhuahsanin Austria lamah an pem a. Hetah hian Family Life Mission chu dinin khawvel pumah seminar te neiin rawng an bawl a, hei bakah hian lehkhathawn hmangin counselling an kalpui reng bawk. Walter Trobisch-a hi 1979 khan a boral a, a nupui Ingrid-i pawh 2007 khan chatuan ram a lo pan tawh.


Midangte chhiartir ve la!

Discover more from NUN HRUAITU

Subscribe to get the latest posts sent to your email.