Bung 1: NON CONFORMITY/DANGLAMNA (chhunzawmna)
Kristian zirtir inpumpekte chuan kan pawm loh ngam a ngai. Kan chian lehzual zawk nan, dik leh tha chungchanga thutlukna kan siam dawn reng rengin kan tang kawh tlat tur tihna a ni lem lo, engkimah Bible zirtirna hmang tangkai turin kan inhawng zawk tur a ni tihna a ni. Kristian mize bulpui ber chu Isua Krista lalna hi a ni a. ‘Isua hi lal a ni’ tih hi kan nun innghahna reng a ni.
Tichuan kohhran hmaa zawhna pawimawh tak lo awm ta chu ‘Tu nge lal?’ tih hi a ni. Kohhran chu Isua Krista lal ni zawkin, a duh anga thil tidanglam thei, a duh chin pawma a duh loh chin hnawl thei a ni zawk em? Nge Isua Krista hi kan Zirtirtu leh kan Lal, a zirtirnate kan rina kan pawm zawk tur?
Kan hnenah hian, “Tin, nangnin eng atan nge, ka thu zawm si lova, ‘Lalpa, Lalpa,’ mi tih thin?” (Luka 6:46) a la ti reng a. Isua hi Lal a ni tih puanga a thu zawm leh chuan si loh chu tiau chunga insak ang a ni. Pindan chungnungah, “Tu pawh ka thupekte neia zawm chu mi hmangaihtu a ni” (Johana 14:21) a tih kha.
Hetah hian nunze pahnih leh ngaihhlut zawng pahnih, tehna pahnih leh nunphung pahnih a awm a. Lehlamah kan bul hnai khawvelin mawi a tih a awm a, lehlamah Pathian duhzawng, tha leh lawmtlak puan chhuah chu a awm.
Zirtir inpumpek chuan harsa lo takin duh an thlang thei ang.
Tunlai khawvel nunze palina kan lo thleng ta a, chu chu narcissism (mahni tha intihna) hi a ni.
Greek tuan leh mang thawnthua Narcissus kha tlangval hmeltha tak mai niin dilah a hlimthla a inhmu hlauh mai a, chu chu ngaizawng zuiin a tawpah phei chuan tuiah chuan a tla hlum ta hial a ni. Chu vangin ‘narcissism’ chu mahni inhmangaihna uchuak, mahni tha intih luattukna a ni.
Kum 1970 chhovah khan narcissism chu Human Potential Movement hmangin a rawn inlar a, chu chu mihring theih chin sang ber ngaih pawimawhna a ni. Kum 1980 leh 1990 chhova New Age Movement an tihte khan Human Potential Movement hi an rawn zawm ve leh a. An puithiam lalnu chu Shirley MacLaine niin tha hi a’n inti hlarh hlarh khawp a. A ngaihdanah chuan chanchin tha chu heti ang hi a ni:
Ka awm tih ka hriat avangin ka awm.
Pathian thiltihtheihna chu a awm tih ka hriat avangin a awm.
Kei hi chu thiltihtheihnaah chuan ka tel ve a, awma chu ka ni.
Pathianin Mosia hnena a inlar tuma a thusawi “Awma ka ni” (Exodus 3:14) a tih tihelna lam te pawh a ang deuhin a hriat.
Chu vangin New Age Movement chuan mahni chhungril lam en turin, mahni inzir chiang turin min ti a, a chhan chu kan harsatna sut kian theihna chu mahniah a awm niin a ngai a ni. Khawi atangin emaw min chhandamtu tur a lo kal a tul lem lo; mahni chhandamtu theuh kan ni thei a ni.
He’ng zirtirna thenkhatte hian kohhran a rawn luhchilh tlat tawh mai a, Kristian thenkhat chuan Pathian leh kan vengte mai bakah keimahni pawh hi kan inhmangaih tur a ni an ti a, a pawi tak tak a ni. Mahse hei hi a dik thei lo, a chhan pawh pathum a awm ang. Pakhatnaah chuan Isuan thupek ropui leh pawimawh ber leh a dawttu a sawi a, a pathumna a sawi tel lo. Pahnihnaah chuan mahni inhmangaih hi ni hnuhnung thil a ni (2 Timothea 3:2). Pathumnaah chuan agape hmangaihna awmzia chu midangte tana mahni inpe ral hmangaihna tihna a ni. Mahni tana mahni inpek ral chu thil awmze awm lo a ni. A nih leh mahni chunga rilru put hmang tur chu eng nge ni ta ang? Mahni inpawmna leh mahni inphatna a ni – siam leh chhandam kan nihna avanga kan neih zawng zawngah mahni kan inpawm ang a, suala tlukna avanga kan neih zawng zawngah mahni kan inphat ang.
Mahni inhmangaihna dik lo tak atanga Pathian thupekte (Isuan a tawm leh nemngheh bawk) lama rilru pek daih hi a thawventhlak huai thin, chu chu kan zawng zawnga Pathian hmangaihna leh mahni kan inhmangaih anga vengte hmangaihna a ni. Pathian pawhin a kohhran chu hmangaihna kohhran, amah biaa midangte tana rawngbawl tura a koh a ni si.
Hmangaihna hi khawvela thil ropui ber a ni tih mi zawng zawngin kan hria a, Kristiante chuan a chhan pawh kan hria. A chhan chu Pathian hi hmangaihna a nih vang a ni.
Kum zabi sawmpathumnaa Spain ram lal khawnbawl upa Raymond Lull (Africa hmar lama Muslimte hnena missionary ni ta) khan heti hian a ziak a ‘Hmangaihna nei lo chu a nung lo a ni.’ Hmangaihna hi nunna a ni a, hmangaihna tel lo chuan mihring mizia hi a nghet thei lo. Hei vang hian alawm mi zawng zawngin hmangaihna dik taka inlaichinna neihpui tur kan zawn.
Han thlir kir ila, Kristiante min tibuai thei tunlai thil pali kan han en ta a. Hengte hi rilru dawihzep taka zawm ve mai tura koh kan ni lova, huaisen taka zawm lo ngam tura koh kan ni zawk. Pluralism in min beihna lakah chuan thudika innghat kohhran kan ni tur a ni a, Isua Krista bik nihnate hi kan tan tlat tur a ni. Materialism in min beihna lakah chuan khualzin mai kan nihna hriaa a hautak lo zawnga khawsa thiam kohhran kan nih a ngai a ni. Relativism in min beihna lakah chuan thuawih thei kohhran kan ni tur a ni. Narcissism in min beihna lakah chuan hmangaihna nei kohhran kan ni tur a ni.
Luang thli chhem nghin mai mai anga mi ngaihdanin a tihdanglam theih kan ni tur a ni lova, tlang atanga lo luang luitein a tihnghin rual loh lung nghet tak ang kan ni zawk tur a ni. Luiin a len kawi mai mai sangha ang kan ni tur a ni lova (Malcolm Muggeridge-an ‘sangha thi chauh hi luiin a len kawi thin’ a lo tih angin), lui luan loh lampang pawha hleuh ngam kan ni tur a ni, luipui khauh tak pawh ni se. Laiking ang maia lehlama awr duma lehlama awr sena, awmna azira danglam ringawt tur kan ni lova, kan awmnaah langsar khawpa kan awm ngam a ngai a ni.
Luang thli chhem nghin mai mai anga mi ngaihdanin a tihdanglam theih kan ni tur a ni lova, tlang atanga lo luang luitein a tihnghin rual loh lung nghet tak ang kan ni zawk tur a ni.
A nih leh luang ang te, sangha thi ang te, laiking ang te kan nih loh chuan Kristiante chu eng ang nge kan nih tak ang? Pathian thu hian a ni lo lam chauh sawiin, he khawvela kan chhehvela mite anga awm lo turin min ti ringawt tihna em ni? Ni love, a ni lam pawh a sawi. Krista ang kan ni tur a ni, ‘…ama Fapa ang taka awm turin…’ (Rom 8:29). Hei hi a dawt leh bungah kan en ang.
Discover more from NUN HRUAITU
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
