Tirhkohte Thiltih Zirlai 31-na. Tirhkohte 5:34-39

TIRHKOHTE 5:34-39 MIZCLBSI

[34] Nimahsela, Farisai pakhat, a hming Gamaliela, Dân zirtîrtu, mi zawng zawng ngaihsân tak chu Sanhedrin-ah chuan a ding a, tirhkohte chu chhuahtîr rih tûrin vêngtute chu a hrilh a. [35] Rorêltute hnênah chuan, “Israel mite u, he mite chunga in thil tih tumah hian fîmkhur rawh u. [36] Hmân deuh tawhah khân Theuda chu mi ropui tak nia inchhâlin a lo kal a, mi zali vêl laiin an zui a. Ani chu an that a, amah zuitute zawng zawng chu an darh vek a, eng mah an ni ta lo va. [37] Chumi hnu chuan, chhiarpui lai khân, Galili rama mi Juda kha a lo kal leh a, ani pawhin mipui a hîp leh hle a. Nimahsela, ani pawh an that a, amah zuitu zawng zawng pawh an darh leh ta vek bawk a. [38] Chuvângin, tûnah hian ka ti a che u, he mite hi khawih suh ula, awmtîr mai mai rawh u. Hêng an thiltih tum leh an thiltihte hi mihring tihchhuah mai a nih chuan a tâwp leh mai ang. [39] Pathian tihchhuah a nih erawh chuan in tiboral thei lo vang; Pathian dodâl in lo ni hlauh dah ang e,” a ti a.

Sawi Zauna: Gamaliela pu(grandfather) hi Dan zirtirtu lar tak mai Val Upa Hillel (Hillel- the Elder), Mosia Dan hrilhfiahna, ‘Hillela Zirtirna, House of Hillel School,’ din chhuaktu a ni. (Hillela hian Mosia Dan tihian a khaikhawm a; ‘That which is hateful to you, do not do to your fellow; this is the whole Torah; the rest is commentary,’ tiin). Gamaliela pawh hi ‘Dân zirtîrtu, mi zawng zawng ngaihsân,’ ti a sawi a ni. Mitthi thawhlehna ringtu, Farisai a ni nachung hian rorelna chelhtu Sadukai-te pawhin an zah hle tih a hriat a. Isua thawhleh thu an hril thin avang hian zirtirte hi Farisaite hian Sadukaite angin an haw lutuk lo niin a lang. Sadukaite hian thawhlehna an ring lo bur a, a ringte chu an ngaithei lo em em a. Hei vang hian Farisaite leh Sadukaite hi an in hal em em thin reng a ni. Gamaliela hi Rabbi, zirtirtu tih mai ni lo ‘Rabban-Kan Zirtirtu, Our Teacher,’ an tih mi tlemte te zing ami a ni. Tirhkoh Paula pawh hian amah a insawi naah pawh, ‘Gamaliela zirtir, a ke bula sei lian,’ tiin chhuang takin a sawi a ni (Tirhkohte 22:3).

Gamaliela hian a rorel puite ang lo takin zirtirte hi a pawng huat ngawt lo a. A hunlaia thil thleng mek chu rilru fim taka thlirin, fing takin thil thleng tawh (history) hmangin thutlukina fel tak a siam a ni. ‘Galili mi Juda’ ti a a sawi hi Juda historian lar tak Josephus-a pawhin a chanchin a ziak a. Theuda chungchang pawh hi Josephus hian a ziak ngei a, mahse a hun erawh a inmil lo deuh a. Hei vang hian zirtute chuan Theuda ti a a chungchang Lukan a ziak leh Josephus-an a ziak hi mi hrang niin an ngai.

“Chuvângin, tûnah hian ka ti a che u, he mite hi khawih suh ula, awmtîr mai mai rawh u. Hêng an thiltih tum leh an thiltihte hi mihring tihchhuah mai a nih chuan a tâwp leh mai ang. Pathian tihchhuah a nih erawh chuan in tiboral thei lo vang; Pathian dodâl in lo ni hlauh dah ang e,”  tih hi thutlukna fing leh ril tak a ni. Zirtirte thu chu a boral lo chang a ni lo a, kum 2000 hnu, vawiin thlengin a la darh zel zawng a nih hi. Zirtirte thu leh thiltih, an huaisen zia, Isua hminga tuar pawh an huam zia a hmuh hian Gamaliela hian mihring thu mai a ni lo a, Pathian a inrawlh a ni tih hi a hai lovin a hriat a. Mahse, Pathian chetna chuan amah a hneh tawk lo va, a khawvel finna chuan a nun a hruai ber zel a ni. Fim taka lo thlirtu, zirtirte zinga tel duh si lo, fence sitter an tih ang hi a ni.  Pathiana a dinhmun hi zirtirte hawtute ai hian a tha chuang lo a ni. Heng kan tarlan bakah hian, Gamaliela thusawi hi a tha lo lam thleng dik zawk mahse Pathian thutiam leh a thiltum a ti danglam dawn chuang lo. Khawvel thila hlawhtlinna/hlawhchhamna hi Pathian thu a dik leh a dik loh tehna ber a ni lo.

Ngaihtuah atan : 46. Gamaliela ang hi mi hriat i nei em? Engtin nge an ni ang hnenah hian chanchin tha kan hril ang?