Bung 7: MIDANGTE MAMAWH (Dependence) chhunzawmna
Midangte mamawh miah loh hi puitlinna ni lo vin puitling lo zia a ni zawk. Pulitzer Prize hial dawngtu Alfred Uhry-a lemchan ziah behchhana siam ‘Driving Miss Daisy’ tih film kha entirna ṭha tak a ni ang.
Chi leh chi inthliarna lam chu a phenah khan awm deuh mah se a thawnthu kha mi pahnih – kum sawmsarih-pahnih mi hmeithai luhlul tak Miss Daisy leh a mihang driver Hoke te inkara rilru inpawhna tak lo piang chungchang a ni.
A thawnthu bul ṭanna chu Miss Daisy-in a brake ni lo va a accelerator zawk a rah avanga a car khalh a chetsual kha a ni a. A fapa Boolie khan heti ang a nih chuan eng insurance company mahin insurance an tihsak duh a ring lo va, driver la mai turin thurawn a pe a. Han hnial viau mah se a fapain a nawr luih zel avangin a tawp a tawpah chuan Hoke hi a laksak ta a. Ani hi an khaw ukil tan, a boralsan thlenga driver hna lo thawk tawh a ni.
A tirah chuan Hoke nena inhnamhnawihna engmah neih a duh lo va. Ṭum khat phei chu, ‘Ka mamawh lo che, ka duh lo che, ngainat pawh ka ngaina hauh lo che!’ a ti tun tun a. Mahse Miss Daisy leh Hoke te chuan hun an hmang dun tam tial tial a, an inngaina chho tial tial a, kum eng emaw zat hnuah phei chuan Miss Daisy chuan Hoke-a kut dawmin, ‘Ka ṭhian ṭha ber i ni, tak takin,’ a ti ta hial a.
A film hi Thanksgiving Day-a Miss Daisy awmna tar enkawlna inah a tawp a. Boolie leh Hoke ten an rawn kan a, mahse ani chuan Hoke kha a ngai zawk tlat a. A pumpkin pie chu a lo la ei miah lo tih an hmu a, ei tuma fork a han lak chuan Hoke chuan a fork leh plate chu laksakin, ‘Khawi, ka lo barh ang che,’ a ti a. Pie chu tlem a han barh a, ani chuan tui ti takin a ei a, a hlim hmel hle lehnghal. Tichuan a han barh leh a, a dang pawh a barh leh ta zel a.
He film hian an inlaichinna tir lama engah mah a rin duh lo lai aṭanga ṭanin engkimah midangte rin ngai dinhmuna a din thlengin a tarlang a.
Miss Daisy leh Hoke te inlaichinna tidanglamtu chu an kum lo upat zel kha a ni. Film a tawp meuh chuan Hoke kha kum sawmriat leh panga a ni tawh a, Miss Daisy pawh kum sawmkua leh pasarih a ni tawh.
Tunlaiah pawh hian kan inlaichinnate hi eng emaw vanga danglam thei vek an ni. Tlem lai deuha boral ta Dr. Paul Tournier (1898-1986), Swiss doctor leh psychotherapist, a lehkhabu The Meaning of Persons tih larpui em em a, a ngaihdante Learning to Grow Old tih lehkhabua ziak chhuah bawk khan heti hian a sawi a:
Inlaichinna siam zel a, mihring tak ni tura koh kan ni a, kan mihring mihrinna zawng zawng nen upat hmachhawn tur kan ni.
Mihringte aiin thilte kan lo ngai pawimawh tawh zawk a, mihring ni lo vin thil hmangin ram te kan lo din a. Tarte hi mihring mai an nih tak avangin en liam an ni ta ṭhin a, an thawh chhuah tawh loh avangin an mihrinna chauh hlutna an nei tawh a ni.
Kan lo upat hian…, midangte nena inlaichinna siam rawngbawl hna thawk turin hun leh theihna kan lo nei ṭha chiah a ni.
Zirtir inpumpek tan midangte mamawh ngawr ngawr hi zepuiah neih tur emaw kan lo ti palh ang e. A lehlam chiahah, mahni kea ding thei ni tura koh kan nih hun leh ṭum tam tak pawh a awm ve tho. Kum 1960 chho vela London a Kristian counselling service lama rawngbawl pawl lar tak Care and Counsel dintu zinga pawimawh tak Myra Chave-Jones khan midang mamawh leh mahni kea din inkara han buai kual vel zak zak hi ‘hringnun zirna kawng chhuk chho ber pawl a ni’ tiin a lo ziak hial.
Isua pawh khan kan ṭhan len zel hian midangte mamawh thiamna kawngah kan ṭhang lian tel zel tih a lo zirtir a. A thawh leh hnuah khan Petera hnenah heti hian a sawi a:
“Tihtak meuhvin, tihtak meuhvin ka hrilh a che, i naupan lai khan i taiah i inhreng a, i duhna apiangah i kal ṭhin a; nimahsela, i upat hunah chuan i kutte i phar ang a, mi dangin an hrensak ang chia, i duh lohna lamah an kai ang che,” (Johana 21:18)
Heta Isua thusawi hian Petera thih dan tur a kawk tih Johana hian min hrilh a, mahse upat chhohvin a ken tel thil pawimawh tak pawh a kawk tel tlat a ni.
Chu vangin kawng ṭhenkhatah mahni kea din theih hi ṭul viau mah se, midangte mamawh zia hi zirtir inpumpek tan chuan ze inhmeh ber a ni ka ti leh ṭhin. A hmaa ka lo sawi tawh John Wyatt-an ṭawngkam thiam tak maia midangte mamawh thiam pawimawhzia a sawi hi ka’n tarlang teh ang: ‘Midang mamawh turin Pathianin kan nun hi a duang a ni.’
He khawvelah hian midangte hmangaihna, enkawlna leh humhimna mamawh ngawih ngawihin kan lo piang a. Kan nun eng emaw laiah chuan midangten min mamawhin min ring ve leh a. Tichuan a tam zawk chuan he khawvel hi midangte hmangaihna leh enkawlna kawng engkima mamawh chungin kan chhuahsan leh dawn a ni. Hei hi thil nihphung sual, chhiatna thlentu a ni lem lo. Pathianin kan tisa nihna min pek, a duan lawk ang zawk chu a ni e.
A chang chuan upa deuh ṭhenkhat, Kristian ni ve si, hre ve ngei tura ka ngaih te pawhin, ‘Midangte tihbuai ka duh lem lo. Mahni inenkawl thei ka nih chhung hi chuan dam ka thlahlel a, mahse midangte enkawl ngai ka nih veleh thih daih ka thlang zawk ang,’ an tih ka hre ṭhin. Hei hi ngaihdan dik lo a ni. Midangte buaipui ngai tura duan kan ni. Ka buaipui ngai tura duan i ni a, i buaipui ngai tura duan ka ni. Chhungkaw nun pawh hi, kohhran chhungkaw nun tiamin, inbuaipuitawn nun a ni tur a ni. ‘In ritphurhte chu inchhawk tawn rawh u; chutichuan, Krista dan thu chu in zawm a ni ang.’ (Galatia 6:2)
Krista ngei pawh khan midangte mamawh nun zahawm tak chu a rawn neih ve kha. Nausen niin a rawn piang a, a nu enkawlna mamawh ngawih ngawihin a awm. Chaw pek a ngai a, a ek then a ngai a, a inleh paha a lum loh nan kam te a ngai a. Mahse a Pathian nihna zahawm tak kha a hloh chuang lo. A nun tawpah, kraws-ah khan midangte mamawh ngawih ngawihin a awm leh a, a kut leh kea hliamin, che thei lo vin a awm. Chu vangin Krista kan en chuan midangte mamawhna hian mihring zahawmna a tibo lo va, an hlutna a tidal thei hauh lo tih kan hmu a ni. Lei leh van Lal tan midangte mamawh hi a zahthlak loh chuan keini tan ngat phei chuan a zahthlak loh lehzual a ni.
* John Stott-a (1921-2011) chu British Anglican pastor leh theologian ani thin a, khawvel evangelical movement a pa langsar tak leh hruaitu hlun ni reng thin ani e. He thuziak hi a lekhabu, The Radical Disciple. Some Neglected Aspects of our Calling, kum 2012 ami niin, a letlingtu hi Vanlalropuia Vanchhawng ani e.
Discover more from NUN HRUAITU
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
