Midangte chhiartir ve la!

(Isua Hnena Zirna – III)

Kristian nge i nih zirtir?

Kristian tih thumal hi Thuthlung Tharah vawi thum chauh hman a ni.

A nihna tihchian nan, zirtir (emaw zuitu) tih thumal hi vawi 269 hman a ni. Hei hi a mak hran lo, a chhan chu Thuthlung Thar hi Isua zirtirten, a zirtir dangte tana an ziah kha a ni tlat a. 

A chian lehzual nan aw…

         Kristian: 3 X

         Zirtir: 269 X

Kristian tih hi a awmzia tak chu “Krista te” (little Christ) (emaw “Messia te”) tihna a ni a, a mawi reuh khawp mai. A tirah phei chuan a Kawng zuitute tihel nana sakhaw ṭawngkama hming lem an vuah a ni. Hun a lo kal zel a, thlarau lama kan thlahtuten chu tihelna ṭawngkam chu an pawm hmiah a, Krista an tumna kawnga mi inpe an nihnaah an hmang ta daih a ni. Thiltum pahnihna: Isua ang nih tum. A fel deuh thuak mai.

Mahse fel thei lo lai a awm tlat: Tunah chuan hei hi mi tam takin an hmuh dan a ni tawh lo. Khawthlang rama mi tam tak tan chuan Kristian chu rilrua Kristianna (Bible a hman ngai hauh loh thumal) ruhrel chauh pawma a chang changa inkhawm ve tihna a ni tawh.

Michael Burkhimer-an a lehkhabu ‘Lincoln’s Christianity’ ah chuan President Lincoln-a kha Kristian a nih tak tak leh tak tak loh thu inchuhna a chhui chiam mai a. (Thlarau lam thu ziaktu John Ortberg khan hei hi hmangin Lincoln-a kha Rorschach test (lehkha pheka pen tui pherh nuaiah chuan eng thil nge an hmuh tih an zawhna hmanga rilru fiahna test chi khat) atan kan hmang a, chu chuan ama rinna aiin kan rinna a teh mah zawk tiin.) Burkhimer chuan Lincoln-a Kristianna chungchanga thu i tihtluk hmain “Kristian nih awmzia chungchanga zawhna pawimawhte” i en hmasak phawt a ṭul ang a ti a. “Isua Krista chu Pathian niin Pathian pakhata minung pathum awmte zinga mi a ni a, Krista chu khawvel sualte vangin a thi a, chhandamna nei tur chuan he thurin hi pawm a ngai a ni” tih pawmtu chu Kristian a ni tiin a sawi chhunzawm a; “hei hi mi zawng zawng hriat innghahna thu a ni” a ti zui bawk.

Kei chuan a chung amite hi ka pawm vek a, Isua zuitu hmun hrang hranga mite ang bawkin. Mahse he “innghahna thu mi zawng zawng hriat” hi a makna em em chu Isua zui chungchang leh a thu thua awm tumna lam a keng tel hauh lo hi a ni.

Hei tak hi harsatna chu a lo ni ta reng a ni.

A nihna takah chuan Kristian tih thumal hi Isua khan a hmang miah lo. “Tu pawh mi zui duh chuan…” a ti a ni, “Kristian ni duh ban phar r’u…” ti lovin.

Min lo nghak hram teh u; a hlimawm lam kan thleng ṭep a nia. Hei hi ka chenna ram United States of America tana harsatna a nih dan han chhui ang aw. America mi 63% chuan Kristian an inti a, a zat pawh hi a tla hniam ve zel mai. Mi tu emaw thlarau lam dinhmun han tehsak chu a dik mawh viau mai thei, mahse zir chianna hrang hrang aṭanga a lan danin America mi Isua zui tak tak chu 4% chauh an ni. Chutiang a nih chuan…

         Kristian: 63%

         Zirtir: 4%

Ka Catholic ṭhiante hian Catholic leh “Catholic nun nei” (practicing Catholics) an thliar ṭhin a. A hmasa zawk hi chu hnam ziarang emaw thlahtute thil emaw deuh a ni a, Italy aṭanga lo kal emaw Boston aṭanga lo kal emaw tih nen a inang deuh a. A hnuhnung zawk hi chu thlarau lama a inpekna tehna a ni thung.

Protestant-te tan hian hmangaih taka Kristian leh “Kristian nun nei” thliar ve hi a hun ve tawh viau lo maw? Kum zabi pasarihna lai, kan tun hun nena boruak inang taka Mithianghlim Maximus-an a lo tih angin, “Rinna nei mi ni mawl tawp ringawt chu zuitu a ni (lo).”

Isua ang nih duh vang leh a nun anga nun duh vanga a nun puma Isua kianga awm tum tawp mi hi zuitu a nih chuan a nuna tum dang nei tlat mi chu (Pathian awm ring lo, sakhaw dang bia emaw Kristian pawh ni se) zuitu a ni ve lo a ni mai.

Khawthlang rama kan buaina chu Kristian ni reng si a Isua zuitu nih loh theihna khawtlang boruak kan siam tlat hi a ni.

Tun laia Chanchin Ṭha hril tam tak hi chuan zuitu nun nei turin mite an ko lo. Isua zui hi chu duh leh duh loh ang maiin kan chhuah a – pianthar hnua a kal fawr deuh duh tana “kawng chhawng hnihna” ang lekin. Lungchhiatthlak tak maiin hei hian mi tam tak Pathian ring inti, inkhawm pawh taima tak, mahse Isua zuitu nihna kawnga an nun la inchher hauh lote awmna kohhran chhawng hnih nei a hring chhuak ta tlat a ni.

Thuthlung Thar ziakah chuan he ngaihdan hi a lang ve hauh lo. Entir nan, Chanchin Ṭha ziakahte hian pawl pahnih langsar tak an awm a: zuitute leh mipuite. Zuituah hian Isua zuitu zawng zawng – zirtir sawmpahnihte, mi dang tam tak, hmeichhiate chenin an awm a. Mipuite chu mi dang zawng kha an ni mai. Isua thusawi zawng zawng deuhthaw pawm, mahse amah zui lo leh a thu sawite zawm tum hranpa lem lo “Kristian” ṭhuang thumna tur hi an awm hauh lo (mahse a ṭha vek tho e, a chhan chu “an thih hnuah vanram an kai dawn tho a”).

Hetia fiah fel taka zuitute leh mipuite thliar hran hi Isua chanchin ziaktu palite hian thu ril tak sawi nan an hmang a ni. Awmze hrang hrang nei thei thumal “mipuite” tih an hmang pawh hi tihpalh thil a ni lo. Hemi hmang hian chhiartute hnenah, “Eng pawlah nge i awm?” tih an zawt a ni.

Nang hi mipuite zinga mi pakhat ve mai i ni em?

Nge ni a, Isua zuitu zawk?

Kum sanghnih liam hnuah, a bik takin Khawthlang ramahte, he zawhna hi a pawimawh zual hle tawh a ni. Phek tam tak chu he Dallas Willard-a thusawi hi ka lo khek tawh a…

         Mamawh lungchhiatthlak tak tak nei he kan khawvelin vawiina a hmachhawn thil harsa ber chu “Kristian” intite hi Isua Krista zuitu – zirlai, zirtir – tak tak kan ni ang em tih leh a hnen aṭang hian kil tina mite hnen thleng phakin Pathian Lalram nun chu kan zir duh ang em tih hi a ni.

Hei aia pawm leh chuan ngaihna pawh ka hre lo: Vawiina khawvelin a hmachhawn thil harsa ber chu sik leh sa inthlak, surveillance capitalsim (internet-a mi chettlatna hnu chhuia an duh zawng hriat ruksak a, chu’ngte chu sumdawn nana hman), mihring dikna chanvo, nuclear indo thu thang te hi an ni lo, pawimawh tak vek chu ni tho mah se. Kristian inti mi tluklehdingawn tam takte hi Isua zuitu tak tak han ni thut mai se he’ng harsatnate hi zan khat thil thuah sut kian duak an ni thei mai lo’ng maw? An tum ber chu eng harsatna pawh Isuan a hmachhawn anga hmachhawn ni ve ta se thil a danglam viau lo’ng maw?

Ngaihtuah mah teh, Isua hian Kristiana inlet tur a zawng lo; Pathian Lalrama amah zuitu tur a zawng a ni.


Midangte chhiartir ve la!

Discover more from NUN HRUAITU

Subscribe to get the latest posts sent to your email.