“He miteho hian an kain mi chawimawi a, an thinlung erawh chuan mi hlat si a. Eng pawh ni sela, an zirtirnaah mihring thupek an zirtir avangin an mi biak ṭhin hi a thlawn mai a ni.” – Matthaia 15:8-9
Kohhranin harsatna a tawh theih zinga hlauhawm ber pawl chu a lang a paua Pathian laka helna lam ni lovin thil inthup ru deuh zawk a ni: a tum tak hloh zel chunga sakhaw thila zeihawi tak nih hi.
Hei hi Isua pawhin a ngaimawh em em, a sawi fo thil a ni. Chanchin Ṭha ziakahte Isuan a sawisel nasat ber chu misual chiang sa te ni lovin sakhaw mi, sakhaw tihphunga zei tak mahse chu’ng tihphungten an tum ber chu va ngai pawimawh leh hauh si lote kha an ni. Pathian biakna kawnga inpek thu-ah te, kalphung ngaih pawimawh kawngah te leh thuawih kawngah te chuan sawiselna tur an awm lo. A pawi ber zawk chu he’ngte hi a tum berah an ngai tawh ṭhin lai kha a ni.
A chhunga awm tur aiin a awmna bawm kha a lo pawimawh ta zawk a nih chu.
He thlemna hi vawiinah pawh a la huaisar viau reng mai. Thlarau lam hriselna hi lang thei thila lo teh mai pawh kohhran tan hian a awl viau: tihdan phung dik, inkhawm kaihhruai dan dik, Pathian biak dan dik, kohhran kalphung humhalh, emaw kohhranin a pawm ang diak diak chauha kal. Engkim dik leh felfai thlapa tih a nih chuan kohhran mite hian Pathian pawh lawmin an lo ring ringawt thei a ni.
Bible erawh chuan hei aia ril zawk hi min kawhhmuh char char. Pathianin Samuela hnenah “Mihring chuan pawn lama lan dan an en ṭhin a, Lalpa erawh chuan thinlung lam a en zawk ṭhin a ni” (1 Samuel 16:7) a ti a. Thuthlung Hluiah chuan rorelna dik, khawngaihna leh lainatna te hlamchhiaha inthawina, kutpui leh sakhaw thiltih ṭhulh chuang lo hnamte chu zawlneiten hmachhawnin an ep fo a. Sakhaw serh leh sangte chu an la ti reng a, an tih chhan erawh an theihnghilh daih tawh.
Tihphungte chu a lan dan ngaiin an la awm reng. Tih an nih chhan erawh a bo daih tawh.
He rilru puthmang hi Isuan a sawisel fo a. Sabbath nia mi a tihdam avanga an sawisel khan dana innghat sakhuana leh mihringte ngai pawimawh rinna danglamzia a sawi chhuak ta a. A sawiseltute chuan a thiltih kha phal a ni em tih an zawt a. Isua erawh chuan a thiltih kha hmangaihna thiltih a ni em tih a zawt thung. Anni chuan kalphung an humhalh a. Isua chuan damlo a tidam.
He thil hlauhawm tak bawk hi Kristianna tih leh ṭhenkhatin “kohhran mi nihna” (churchianity) an tihte danglamna angin a sawi theih ang.
Kristianna hi a bulpui berah chuan Isua zuia amah ang ni tura danglamna a ni mai a. Rin tur thil ringawt ni lovin hmangaihna, inngaihtlawmna, ngaihdamna, khawngaihna leh mahni inpek ralna te an lan chhuahna nunphung hi a ni mah zawk a. Khawvel siam thar lehna kawnga Pathian hnathawha tel ve tur thinlung tihdanglamte a zawng a ni.
Kohhran pawla inhman tumna ngawr ngawr a awmna hmunah churchianity hi a rawn inlar ṭhin. Kohhran thiltiha tel, serh leh sang, pawla rinawmna, kalphung leh Pathian thu pawm danten zawi zawiin zirtir ni tura kohna chu an luahlan a. Chutiang boruakah chuan mahniah danglamna tak tak awm si lovin kohhran thiltihah a kul a taiin a lo inhman theih viau mai.
Mi chu zirtirna dik hria, inkhawm hmaih ngai lo leh rawngbawlna zawng zawnga tel kim vek a ni thei, mahse chuti chungin hmangaihna, khawngaihna leh inngaihtlawmna nun nei tura kohnain a khawih danglam chuang miah lo thei tlat a ni.
Hun kal tawh thlir kirin eng sakhua pawh hian he thlemna hi an lo tawk vek. Pawl chuan kalphung nghet neih a duh zel a. Kalphungte hian hman leh tun an thlun zawm a. Thurinte hian ram chin daidanna an siam a. He’ngte hi anmahni ngo ngovah dik lo an awm lo. Hlutna tak nei pawh an ni ṭheuh hlawm zawk e. A hnapui ber tihhlawhtlin aia pawl a nihna humhalh lam ngaih pawimawh a nih chinah chiah hian a nia harsatna hi a lo lan ṭan ṭhin.
Chutiang hunah chuan rinna pawh hi pawl thil pakhatah a chang duh viau. Eng ang mi nge ka nih chhoh zel tih aiin mahni awmna pawl ziarang hmang hian mi hi an inteh tlangpui bawk a.Thudik laka rinawmna aiin kohhran leh pawl laka rinawmna hi a thuk duh viau lehnghal. Chutiangah chuan sakhaw mi nihna pawh hi kohna aiin tlangaupui tur thil maiah a chang ṭhin.
Kalphung inhlan chhawnte tihdanglam thiang lo an lo nih chinah hian a ṭhat lohna dang a rawn lang chhuak leh ṭhin bawk a. Kohhran pawl reng reng chuan kalphung leh thurin an nei chho zel a, mahse rinna dik tak chuan Bible-a kir leh a, pawm dan kan lo neih sa tawhte pawh ngaihtuah ṭhat fo a duh si. Thlarau nun ṭhan lenna dik tak chuan awm nawmna tibuaiin, a biru lai a hai lang a, hriat ṭhan sa piah lama kal turin mite a ko chhuak fo ṭhin. A awm sa humhim hi insiamthar aiin him zawka a lan ṭhin avangin churchianity chuan chutianga tibuaitute chu a dodal tlat ṭhin.
Kristianna leh churchianity danglamna langsar ber chu an thiltumah hian a ni.
Kristianna chuan hmangaihna ngah kawngah, rinna ngheh kawngah, khawngaihna ngahkawngah leh inngaihtlawmna neih kawngah te miten Krista an ang chho zel em tih a zawt a. Churchianity chuan hlawhtlinna hi member tam lamah, pawl ṭhan len zel kawngah, sum lehpaia intodelh kawngah, huhang ngah kawngah emaw thurin inan tlanna kawngah a teh fo. He’ngte hian hlutna chu nei teh meuh mah se thlarau lama puitlinna nena thlak thleng atan chuan eng an ni lo e.
Member pung thur thurin kohhran hi thlarau lamah a tla hniam telh telh thei a. Rinawm chuang si lovin an phar buai ve reng thei a. Krista zia tak tak tilang si lovin kohhran kalphung an vawnghim viau thei.
Kohhran hi kan tum ram ni tura duan a ni lo hrim hrim. Pathian leh a Lalram lam panna kawng min kawhhmuhtu ni tura duan a ni. Kalphung, ruhrel, inkhawm dan leh tihphungte hi hmanrua an ni, rohlu ni lovin. No hian tui a dawn theih vanga hlutna nei mai a ni. Eng a pek chhuah avangin khawnvar hian hlutna nei mai a ni. Pathian hmu thei tura mi a ṭanpui avangin kohhran kalphung hian hlutna nei mai a ni.
A tui aia a no a hlut tawh chinah chuan thil pawimawh tak bo hi a lo awm tawh ṭhin.
“Kan kohhran tihphung hi a dik em?” tih ringawt hi ringtu zawng zawngte leh kohhran zawng zawngin kan inzawh reng a ṭul lem lo. Zawhna thuk zawk chu, “Isua ang kan ni chho zel em?” tih hi a ni.
A chhan chu a tawpkhawkah chuan Pathian hian sakhaw tihphunga zeihawi tak a zawng lem lova. Thinlung siam thar a zawng a ni. Mite hmuha thianghlim anga lan hi Pathian biakna dik tak a ni kher lem lo. Pathian biakna dik tak chu hmangaihna ngah deuh deuh zel, thudik chauh sawi mi nih, inngaitlawm telh telh leh Pathian hmaa Krista an telh telh hi a ni.
Discover more from NUN HRUAITU
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
