Nangnin in hriat loh chibai in bûk ṭhîn; keini zawngin kan hriata chu chibai kan bûk ṭhîn. Chhanhimna Juda-te hnên ata a lo chhuak dâwn si a. Johana 4:22
Robin leh Ben Paisley-te hlaah chuan,
Many men will drink the rain,
And turn to thank the clouds.
(Mi tam takin ruah tui an in ang a,
Chhûmte khi enin a hnênah lâwmthu an sawi ang),
tiin,[1] mihringte hian thil min petu nia kan ngaihte hi kan be mai ṭhin a ni an ti a.
Sakhuana hi a tlangpuia sawiin mihringin Pathian a zawnna a ni a. Hindu sakhuaa pathian zawnna kawngah chuan pathian tam tak an nei a. Skanda Purana chuan pathian hrang hrang maktaduai 330 a awm thu a sawi laiin, Vedas ṭhenkhatah chuan pathian 33 chauh a awm tiin a sawi thung a. Anmahni tan pawh hriat a harsa em em a ni an ti. Mizo pipute pawh khan vanah pathian hi a awm ngeiin an ring a, malsawmna dîlin an lo be ṭhin a. Hmasâng Grik hote pawh khan pathian tam tak an nei a. Kristianna danglamna chu mihring siamtu Pathian ngei chuan ama hnên aṭanga tlânbo mihringte chu hmangaihna avângin min zawng thung a. Hetiang Pathian kan nei hi hla siamtu chuan mak a ti em em a,
Kei ang mi, suala tlu
Chhanchhuaktu ngaite tan
Sualna tlengfaia khawlohna ngaidam thei
Ka Pathian ni awm reng i ni si,
tiin a lo phuah chhuak a ni.
Paula missionary zin vawihnihnaah khan Atheni khuaah Grik hovin an pathian hrang hrangte tân temple an sak te a hmu a. A rilruah helhin, nasa takin a kap a. Grik mifing ho, Epikuria leh Stoik ho pungkhawmte chu Pathian thu aṭanga hnialin a sawipui a. Isua thu leh thawhlehna thu a sawi avangin "Ram dang pathiante thu hriltu a ni awm e" an ti a. Acropolis chhim thlang lama 'Sikeisen Tlang'/Mars Hill an tih, Areopagi-ah chuan an hruai a, "He zirtirna thar i sawi ṭhin hi min hriattir thei ang em?" an ti a. Tirhkoh Paula chuan an pathian lemte chu sawichhiat sak nghal mai lovin, “Nangni Atheni khuaa mite u, engkimah sakhaw ngaihsak mi tak in ni tih ka hria e. Ka lên paha in chibai bûknate ka en laiin maichâm pakhat, a chunga, ‘Hriat Loh Pathian Tân’ tia ziak ka hmu a ni. Chutichuan, hre lova chibai in bûk ṭhina kha, chu mia thu chu ka hrilh che u a nih hi," tiin a sawi a. Chu Hriatloh Pathian chu engkim siamtu, lei leh van Lal ber, kuta sak ina leng lo, engkim neitu, nunna, thâwkna leh thil zawng zawng petu leh hnamte remruat saktu, hun bi ruattu, ramri khamtu a nihziate a puang chhuak a ni. (Tirhkohte 17:22-29).
Bible-a Pathian hi ama inpuanchhuahna aṭang lo chuan hriat theih a ni lo va. Hetiang a nih avang hian Thuthlung Hlui leh Thuthlung Thara Pathian, amah leh amah a inpuanchhuahna chu ngun taka kan zir a ṭûl a. Chu Pathian chu Genesis 1:1-a Pathian (Elohim) te, Adama, Abrahama, Isaka leh Jakoba te Pathian (Elohim, Adonai) te, Mosia, zawlneite, Apostle te leh Paula te Pathian leh Kan Lalpa Isua Krista Pathian leh Pa (Elohim, Adonai, Jehova/YHWH) leh Juda leh Kristiante Pathian pakhat leh inang reng chu a ni. Tirhkoh Paula chuan, "Khawvêlah hian milemte hi eng mah an nih lohzia leh, Pathian pakhat chauh lo chu a dang rêng rêng an awm lohzia kan hria…Nimahsela, keini tân zawng Pathian pakhat chauh, Pa, engkim siamtu chu a awm a; keini pawh ama tâna awm kan ni; tin, Lalpa pakhat chauh, Krista chu a awm bawk a; thil engkim hi ama zâra siam a ni a, keini pawh ama zâra awm kan ni," (1 Korinth 8:4,6) tiin a sawi a ni.
Lal Isua leh Samari hmeichhia intawhnaah chuan Samari hmeichhiain Pathian leh a mi tirh Messia lo hriat dan sa tlem kha a sawi chhuak a. Mahse, Isua nen an titinaah Pathian a lo hriat dan chu a chiangkuang lo riau mai tih a lo lang a. Isua'n a hnenah, "Nangnin in hriat loh chibai in bûk ṭhîn; keini zawngin kan hriata chu chibai kan bûk ṭhîn," (Johana 4:22) tiin a hrilhfiah a. Judate ang tho va anmahni chhanchhuaktu tur beisei taka a lo nghah ve mêk Messia pawh chu miin a chanchin an sawi leh a lokal tur thute a lo hre ve a, “Messia, Krista an tih chu a lo kal dâwn tih ka hria, ani chu a lo kal hunah engkim min la hrilh ang,” a ti a. Mahse, rei tak an inbiak hnu pawhin tu nge a biaka chu a hre lo reng reng a. Isua vekin a hnênah, “Keimah a betu che hi amah chu ka ni asin,” tiin a nihna a puang chhuak a. He inbiaknaah ngawt pawh hian Pathian zia leh nihna hrang hrang, pawimawh leh ropui tak tak kan hmu a. Khawi hmunah pawh awm a nihna te, Thlarau a nihna te, thlarau leh tihtakzeta biak tur a nihna te leh Messia a nihna te pawh kan hmu a ni.
Pathiana mi nung pathum awmte hian Pathian zia leh nihna chu an inṭawm vek a. Chutih laiin mihringin Pathian tisaa a lo hriat vena hi nasa takin a dik lo ṭhin a. Samari hmeichhia chauh kha Messia haitu a ni lo va. Kum khaw tlai tluan leh chhûn zân zawma amah nghâkhlel taka lo thlirtu Juda sakhaw hruaitute pawh khan Messia an nghah meka chu anmahni mihring hriatthiamna leh beiseina ang lo lutukin ‘chhiahhlawh tuartu’ (suffering servant: Isaia 53) anga a lokal tlat avang khan an hai nasa em em mai a. Tirhkoh Paula chuan, "Chu chu he khawvêl rorêltute rêng rêng hian an hre lo; hria sela chuan ropuina Lalpa chu an khêng bet lo vang," tiin a lo sawi rêng a ni (1 Korinth 2:8).
Pathian zia leh nihna hrang hrang hi Bible-ah hmuh tur tam tak a awm a. AW Tozer chuan a lehkhabu The Attributes of God-ah chuan Pathian zia leh nihna hrang hrang sawmpariat (18) a tarlang a. Mahse, heng chauh hi Bible-in Pathian zia leh nihna a sawite an ni lo. Barry Horner chuan, “Pathian zia leh nihna hi mihring finna hmanga duan leh siam chawp a ni lo va, Pathian taksa bung hrang hrang kan sawi tihna pawh a ni lo va, Pathiana minung pathumte bung hrang hrang pawh a kâwk hek lo,” tiin a sawi a. Pathian nihna chu mihringin amah maiin a ngaihtuah chhuak zo lo va, Pathian chu mihringin milem anga a siam aṭangin hriat theih a ni lo va, Pathian chu a thilsiamah te a inpuang chhuak ṭhin a, Pathian chu a duhna hun leh hmunah a hranpa liau liauin a inpuang chhuak bawk ṭhin a ni,” tiin a sawi a. Pathian zia leh nihnate kan hriatchian a ṭulna chhan hetihian a tarlang bawk:[2]
- Thilsiamte hian a siamtu hriatchian duhna an nei ṭhin.
- Mihringin Pathian hi a Pathianna a hriatchian hmasak phawt a ṭûl.
- Ropuina leh chawimawina kan pek theihna turin Pathian hriatchianna a ṭûl.
- Bible zirtirna anga Pathian hriatthiamna chuan Pathian zia keimahniah a tuh ṭhin.
- Pathianin amah ang fa a hring ṭhin.
- Pathian zia leh nihna hriatna chuan Pathian thlirna dik leh mihring nena a danglamna min hriattir.
- Pathian hriatna dik chuan Pathian thlirdan hniam leh mihring phuahchawp Pathian zia lakah a tifhlim ṭhin.
- Pathian hriatna dik chuan Chanchin Tha nihna dik tak, a hlutna leh ropuina te min hriattîr.
Khawvelah hian rin dan leh ngaih dan inang lo tak tak te leh hriatthiam dan inang lo tak tak tam tak a awm a. Chumi avang chuan pathian chi hrang hrang maktaduai tam tak an be mêk bawk a. Hetiang hi a nih avang hian keini ho hian eng Pathian nge kan biak a, kan Pathian chu tu nge a nih tih hria a, hriatloh pathian ni lovin, kan hriatchian ngei Pathian chu chibai kan bûk theihna turin kan Pathian zia leh nihna te hi hriatchian leh zual châk a, kan ngaihtuah a, kan zir ngun hi a ṭulin a pawimawh em em a. Khawvelah hian thil chi hrang hrang hriatchian tuma zirbingmi researchers tam tak an awm a. Mihringte tana hriatchian châkawm leh pawimawh ber, kan hun leh nun zawng zawng hmanga zirchian leh chhui chian tlâk leh châkawm ber chu kan Pathian zia leh nihna hrang hrang hi a lo ni.
Ngaihtuah zui atan:
- Pathian zia leh nihna hi hrechiang tawk kan inti em? Engtin nge kan lo hriatchian?
- Engvangin nge Pathian zia leh nihna hi kan hriatchian a ṭul em em?

Thu Lakna: "Pathian Zia leh Nihna - Thuhmahruai" in DMI Beihrual Thuzir 2022.
[1] Robin Pasley and Ben Pasley, I Will Not Forget You, lyrics ©Universal Music - Brentwood Benson Tunes.
[2] Barry Horner, Introduction to the Attributes of God.
Discover more from NUN HRUAITU
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
