Midangte chhiartir ve la!

Chawl khawmuang ngai miah lo emaw tih mai tur khawvelah kan cheng a. Ni thar tin mai hian harsatna thar, beisei lawk loh buaina leh min uai rittu thil, rilru tibuai map thei hi a rawn keng tel zel mai lehnghal. A chang hi chuan he’ng buainate hian tawp chin an nei dawn lo emaw tih mai tur a ni. Chuti ang hunah chuan ‘Engtin nge ṭha takin ka nun theih ang? Engtin nge nghet tak, tum chiang tak leh rilru muang takin ka awm ang?’ tih ngaihtuah ngut ngut mai hi awl tak a ni.

A chhanna chu Bible-ah a awm zel a ni. Bible hian harsatna tel lo nun min tiam lem lo va, ruahpui leh thlipui kara him taka kal tura kan mamawh finna erawh min chhawp a ni. Lungawina, chakna leh chhelnate hi a hun azira neih mai tur thil an ni lo va, Pathiana innghat tlat thinlung, duhthlanna dik leh Pathian duh dana nun tlatna aṭanga neih tur an ni tih min hrilh nawn bawk.

Lungawina dik tak neih dan

Philippi 4:11-12 a Paula thu hian beng a verh khawp mai: “…eng ang pawhin awm mah ila, lungawi zel ka ching tawh si a.” Han ngaihtuah mah teh. He thu hi Paula’n lung in aṭanga a ziak a ni a, a chhehvel boruak nena inzawm hran lo hlimna leh lungawina a chhar a nih chu. Heti ang lungawina hi khawvel hian a hre thiam hlei thei lo – kan duhzawng zawng zawng neih vek lam pawh a ni lo; hringnun hi a fair lo emaw, kan hmalam hun a chiang lo emaw pawh ni se Pathiana rinna nghah tlat lam a ni zawk.

Jakoba chuan a sawi thui leh hretin, “…thlemna tinreng in tawh hunin lawmna hlirah ngai rawh u” (Jakoba 1:2) tiin min fuih a. Hei hi thlir dan danglam tak a ni: harsatnate hi kan kawng min daltu an ni kher lo tih hi. He’ngte hi remchang an ni zawk – kan rinna fiahna, kan ze ṭha lo paihna leh chhel kan zirna remchang an ni. Hringnun hian min sawi nghing lo vin min siam rem thei a. He siam remnaah hian ṭhan lenna chu a lo inṭan ṭhin.

Chhelna hi beiseina kawng a ni thei

Hringnun hi awlsam tur a ni lo. Harsatnate hi awm ngei ngei tur an ni a, Rom 5:3-4 chuan thlirna tlang dang erawh min chhawp a: “Hrehawmna chuan chhelna a siam a, chhelna chuan hriat fiahna a siam a, hriat fiahna chuan beiseina a siam…”. Harsatnate hian min tidanglam thei a ni. Pathiana innghat turin min zirtir a, kan rinna an tichak a, kan miziaah hmasawnna min thlen ṭhin.

He thu dikzia hi Paula nun khan a puang a ni. A chak lohna khan Pathian thiltihtheihna a tihlan avangin a pawm mai a (2 Korinth 12:9-10). Chhelna chu sepui ruah tuar ngawt lam a ni lo; duhthlanna thil niin – kawng chu lo harsa deuh mah se Pathiana rinna nghat tlat chunga hma lam pan zel tura ni tin thutlukna siam hi a ni.

Mahni inthunun theihna

Zirlai pawimawh leh tak chu mahni inthunun theihna hi a ni. Thufingte 25:28 chuan, “Mahni rilru thunun zo lo mi chu khawpui chim kulh nei lo ang a ni” a lo ti a. Rinnaa ṭhan lenna hian mahni inthunun theihna a mamawh. Mahni inthunun theihna hi thilpek a ni a, inzir chhuah thil a ni bawk – chakna hmet dai thei te, thutlukna fing zawk siam thei te leh kan duhthlanna hmanga Pathian chawimawi thei tein min siam a ni.

Paula chuan mahni inthununna hi infiammi ngawrh taka inbuatsaih nen a tehkhin a (1 Korinth 9:25-27). Tumna, tih ngai tihnawn reng peihna leh tum ram thlir tlatna a mamawh. A lawmman erawh ropui tak a ni: a hun tawn ni lo va rinna zawkin a chher nun, chakna ni lo va tumnain a chher nun chu a ni.

Daih rei zawk tur thilte ngaih pawimawh

Isuan, “Leia(h)…in tan rote khawl khawm suh u…vanah…in tan rote khawl khawm zawk rawh u” (Matthaia 6:19-20) a ti a. Hringnuna nawmna leh ro thilte hian rei an daih lo. Lungawina tak tak chu chatuan daih tur thilte ngaih pawimawh lamah a awm zawk, he’ng rinna, nunze mawi, rawngbawlna leh Pathian ngaihsaknaah te hian.

1 Timothea 6:6-10 chuan “Pathian ngaihsakna hi lungawina tel zawngin hlawkna nasa tak a ni reng a ni” tih min hrilh a. Hausakna leh rei lote nawmna kan um a nih chuan rei lote atan lungawina chu kan hmu mahna – mahse hlimna tak tak chu Pathian duhzawng mila kan thinlung kan her rem thiamna hian min thlen dawn a ni.

Inenlet la, inngaihtuah la, ṭhang zel rawh

Fing taka nung tur chuan inenlet ṭhin a ngai. Ṭah Hla 3:40 chuan, “Kan kawngte chu fiahin en ngun ila, Lalpa lam i hawi ang u” a ti a. Ni tina inenlet leh inngaihtuahna hun hman hian kan thil thlir a tifiah a, Pathian duh dan mila thutlukna siam kawngah min pui a, keimahniah finna a tuh ṭhin. Sam 1 hian Pathian dana lawm a, a dan thu chhun leh zana ngaihtuahte a chawimawi a. Rilru taka inngaihtuahna chuan ni pangngai ve maite pawh thlarau lama ṭhan lenna remchangah an chhuah thei.

Hringnun hi a tawi tih hriat reng

Hringnun hi a tawi a ni tih kan hriat reng hi a tawpah chuan a ṭul khawp mai. Sam 90:12 chuan, “Kan dam chhung nite chhiar dan tur min zirtir ang che, finna thinlung kan neih phah hialna turin” a ti a. Hringnun hi a tawi a ni. Jakoba 4:14 chuan chhum rei lo te lo langa, ral leh mai ta ṭhin nen a tehkhin a. Hemi hriatna hian hlauhna ni lo vin, tumruhna a thlen zawk tur a ni ang. Ngaih pawimawh tur tak he’ng rinna, rawngbawlna leh inlaichinna ṭhate hi ngai pawimawh thei turin min fuih a ni.

Pathiana awm reng

Fing taka nun hi thil tihsual pumpelh zel emaw, nawmna zawn ringawt emaw a ni lo – lungawina, chhelna, mahni inthunun theihna, inenletna leh hringnun tawizia hriatna te a ni zawk. Pathiana zung kai reng nun nei a, eng lai pawha Amah ring tlat a, a thudik chu kan thinlung leh thiltihte kaihruaitua hman hi a ni.

Chawl khawmuang ngai hauh lo khawvelah hian he’ng principle (thuphung) te hi inthlun ngheh nan hman theih an ni. Nun muanawm, dam chhan nei leh chhel neihna kawngah min hruai a. Pathiana inbat nghet reng nun kan nei a nih chuan hringnun ruah leh thlipuite pawh hian kan nunah mai ni lo, kan bula mite nunah pawh awmze thuk tak an nei thei zawk ṭhin.


* Pu Robert L. Chongthu hi IAS Bihar Cadre niin, tunah Principal Secretary to the Governor post chelhin, Patna a cheng mek ani e.


Midangte chhiartir ve la!

Discover more from NUN HRUAITU

Subscribe to get the latest posts sent to your email.