NUN HRUAITU
“Ka zirtîr dâwn che a, i kalna tûr ka kawhhmuh bawk ang che. Ka en reng che a, Ka kaihruai zêl ang che.”
– Sam 32:8
“Khawvel zawng zawng hriat theih tura thusawina aurinna nei ta la, eng thu nge i sawi ang?” tih thu hi kum la rei lutuk lo kaltaa university-a zirlaite nên kan inzawh fiam ṭhin a ni a. A tak takin a thleng thei ngai dawnin kan hre lo va. Inti fing takin khawvela remna leh muanna a awm theihna tur thuchahte leh “Pathianin a hmangaih êm êm che,” tiin khawvel mite ka hrilh ang, ti te khân zeldin thu nen kan sawi ve ham ham ṭhin a, – hun rei a la ni lo ve.
Kan tûnlai khawvel, naupang lo piang reng reng pawh internet nêna piang sa, Chhuan Alpha (Alpha Ṭhangthar) – Gen Alpha (2010-2024) te phei chu social media awm loh lai hre pha lo te an ni a. Kumin 2025 hnua piang Chhuan Beta (Beta Ṭhangthar) – Gen Beta te phei chu AI awm hnua piang, khâwlthluaknei leh khawl thil chitin rengin a hual vel reng an ni a. Kan hun tawn mekah hian kutzungṭang pakhat tihchêt ngawt pawha khawvêl pumpui dêng chhuak nghâl thei zel technology humtu kan nih ṭheuh avang hian, a ṭha zâwng emaw, a chhe zâwng emaw pawhin thil tam tak kan nghawrnghîng thei ta tlat mai a. Khawvel mihring chanchinah hetiang taka thiltihtheihna nasa leh mawhphurhna sang hi mimal kovah engtiklai mahin a la innghat ngai lo!
Moore’s Law thlirnaah chuan khawlthluaknei thluak, microchip-a transistor awm zât hi kum hnih danah a lêtin a pung zel a, tin, a man pawh a tlawm nghâl zel bawk a. Hetiang a nih avang hian IT leh khawl lam thil hi a inthlak reng a, a inthlâk nasa em em bawk a. AI hian thil a zir chak em em a, a thiam tawh phei chu a belin, a hnehsawh em em zel a. A thiam tawh thilah chuan mihring aia a thiam avangin mihring hnathawktu tam tak pawh mamawh tawh lovin, an hna aṭangin an ban ruih ruih reng bawk a ni.
Amaherawhchu, hetianga thil inthlâk reng karah hian thil danglam ve ngai lo, pawimawh reng awm chu, hringnun, a siamtuin a duan ang taka hman leh nundan thiam hi a ni a. Lunghriam hman hun ata AI – Artificial Intelligence hun thleng hian nun awmzia leh dam chhan ber chu miin a hloh chuan engkim a hloh vek dawn tihna a la ni reng a. Zawhna pawimawh tak chhan tur la awm reng chu, “Miin khawvêl hi a pumin nei sela, a nun chân si se, a tân sâwtna eng nge awm ang? A nih leh, miin a nun aiah eng nge a pêk ang?” (Matthaia 16:26) tih hi a la ni ta reng a ni.
Zirchianna aṭanga a landanin India ram state hrang hrang zingah Mizoram hi internet hmang nasa ber state a nih avangin, hmun hrang hranga darhte nen, keini Mizote hi khawvel pum huapa thil lâr thar hluaite hian min chiah nasa bîkin, kan rilru leh nunphung nasa takin a nghawng ṭhin a. Ṭawng khat hmang kan nih vangte pawh hi a ni ta ve ang, social media hman nasat kawngah hian Mizote hi kan ram leh hnam mihring zat ngaihtuahin, khawvel hnam dangte kan tluk satliah mai ni lovin, a khûmin kan khûm hial tlat a ni.
Tunlai hunah hian kan ngaihtuahna leh rilrute la pêng a, kawng hrang hrang zawh tura beihna leh thlêmna kan hmachhawn nasa em em a. Kan thil en, chhiar leh ngaihthlak tam ber hi Kristian ni lêmlote khawvel thlîrdan mila siamte an nih deuh vek hlawm avang hian a ṭha lo zawngin mipui rilru nasa takin a hruai kawi thei ṭhin a. Kan ngaihdan te, kan rilru put hmang te, kan ngaihtuahna leh kan chêtdan phungahte hian kan rilru kaihruaitu thil hrang hrangte hi uluk tak leh fimkhur taka lo chik a, lo zirchianna tak tak kan nei meuh ṭhin lo. A lai taka Pathian dah chunga thil chi hrang hrang min chîm vêl tute lo hmachhawn chu tun huna kan mamawh êm êm hi a ni ta a ni.
Chanchin hrang hrang tam tak leng vel noh noh kârah Mizo Kristiante zingah kan tunlai hun tawn mêk thilte Pathian thu nên inmila kan lo hmachhawna kan hriatthiam theihna tura Mizo ṭawnga Kristian inzirtîrna tluantling hmuh leh chhiar tur a tlêm êm êm a. Bible mil Kristian zirtirna ṭha, kan pianpui ṭawng ngeia ziah/siam, lehkha zir sâng leh sâng lêm lote pawhin an hman ṭangkai theih tur, khawvel chak taka inthlâk reng kâra Kristianna aṭanga khawvêl thlîrna dik min kawhhmuh thei tur hi kan mamawh hle a ni.
Kan Mizo khawtlâng nuna thil chi hrang hrang awh leh duhna pung tual tual te, ruihhlo avânga sâr thihna pung zêl te, chhungkaw kehchhiatna pung zêl te, kan nihna dik tak inhriatchianna leh hmeichhia leh mipa nihna inkâr chiang lo tial tial te, social media-a inpho lan châkna leh lâr duhna avânga intlânsiakna te, Pathian thilsiam leh khuarel enkawl leh venhim pawimawhzia te leh khawvela thil thleng thar zel pawimawh tak takte hian Kristian zirtirna ṭha tluang tling aṭanga thlirna ṭha leh dik kan mamawhzia a tarlang chiang leh zual em em a ni.
Heng thil thleng leh issue hrang hrang kan târlante hi a tlângpui thuin Kristianna piahlam, khawvel thil nia kan ngaih avangin kan inhnamhnawih buai a ngai ve lo anga ngaihna a awm ṭhin a. Kan khawvel hi sakhuana leh tisa leh khawvel thilahte kan ṭhen hrang fo ṭhin a, Chung thil pahnihte chuan inzawmna an nei pawhin kan ngai meuh lo ṭhin. Tichuan, Mizo mipui mimir tam ber chuan heng thilte hi kan phâk ang tâwk tê têa lo ngaihtuah a, lo chai mai tur nia ngaiin, Bible Pathianin heng tunlai khawvêl thil awmziate kan hriatthiamna tur hian a thu aṭangin finna kawng min pein min kawhhmuh reng a ni tih kan ngaihtuah thleng lo fo ṭhin.
Chutichuan, kan mamawh tak chu Kristian hriatna, zirtirna leh hriatthiamna hrang hrang, tunlai khawvela nitina kan thil tawn mêkte lo hmachhawna, lo thlir dân dik inkawhhmuhna leh Pathian Lalram dinna kawnga min kaihruai thei tur zirtirna dahkhâwmna (repository), duh leh mamawh hun apianga Mizoram hmun kilkhâwr ber leh khawvel hmun hrang hranga Zofate darhna leh tlakna hmun hrang hrang aṭang pawha chhiar, zir leh hman theih tura hmehchhuah mai theih website siam hi a niin kan hria a. Kan nundan kawng tinrêngah Pathian duh dân anga kan nun zel chuan khawvêl êng kan ni thei tak tak dawn a. Chutiang tithei tura inkaihruaina turin he NUN HRUAITU website hi ‘Pathian thu leh a duh ang zâwnga kan rilru te a thara awma thlâk danglam thei tura hmalâkna’, Pathian khawngaihna leh ṭanpuinaa lo par leh lo rah chhuak ta a ni.
Kan chenna hmuna khawtlang awmdan phung hriatchianna te, kan khawtlang nihphung chiang leh chik taka zirchianna te leh chumi-ah chuan Pathian thu tak thu kan ken luh a, thu kan sawitîr zel hi a ṭul tak zet a. Kristian zirtirna hlu leh chhenfâkawm, ṭawng dang aṭanga lehlin leh mahni irâwm chhuakte, a thara mite chhiar theiha dah chhoh zel kan tum a. Chung zingah chuan hengte hi a tel chho zel dawn a ni:
- Editor-te kam chhuak, Mizo khawtlang nun Kristianna aṭanga chîk taka thlirna hrang hrang leh Kristianna nêna kawng ṭha zâwk zawnna leh inkawhhmuhna.
- Bible Zirna Kal mek (A indawta khaihlak lova chhuah chhoh zel tur)
- Mipui chhiar nuam leh ngaihnawm tih zawng – a taka tawnhriat thawnthu
- Kristian thuziak khîn leh thusep hrang hrang lehlin – chhungkua, sik leh sa leh thilsiam chungchang, social media, etc chungchang te.
- Pathian Lalram chungchanga zirtirna leh hriatthiamna thûk zawkte
- Krista zirtir nihna kawnga inzirtirna (Christian discipleship)
- Kristian lehkhabu ṭha leh chhenfâkawmte thlana, lehlin te a intahtawltea chhuah chhoh zel. Chumi hnu-ah a bu-a tihchhuah.
He website hi Pathian Lalram a lo zau zel theihna turin kan hlanin, kan tlangzarh a. Pathianin a ropuina turin hmangin malsawm zel rawh se. Amen
Discover more from NUN HRUAITU
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
